thumb|Ryzomorfy opieńki pod korą drzewa thumb|Ryzomorfy opieńki thumb|Owocniki opieńki z ryzomorfami Ryzomorfy – twory o sznurowatym lub korzeniastym pokroju wyróżniane u grzybów i widliczkowców. Nazwa pochodzi od dwóch łacińskich słów: rhiza – korzeń i morphe – kształt.

U grzybów Utworzone są z plektenchymy (zbitej warstwy grzybni) i zazwyczaj mają ciemny kolor. Rozrastają się w glebie, w spróchniałym drewnie, pod korą drzew, w szczelinach między deskami.

Mają złożoną budowę. Ich wierzchołek przypomina swoją strukturą wierzchołek wzrostu korzenia. Występuje na nim zbudowana z krótkich i rozgałęzionych strzępek struktura podobna do czapeczki. W budowie ryzomorfów wyróżnia się trzy warstwy: zewnętrzna, zbudowana z grubościennych i silnie wybarwionych strzępek nie przepuszczających wody ani składników odżywczych. Pełnią rolę ochronną; rdzeniowa, zbudowana z wiązki równoległych, cienkościennych strzępek generatywnych, centralna – zbudowana ze strzępek szkieletowych i szerokich strzępek rurowych o średnicy 10–30 μm, służących do przewodzenia substancji odżywczych i gazów.

Ryzomorfy wytwarzane przez opieńkę miodową (Armillaria mellea) są brunatnej barwy i tworzą rozgałęziające się sznury połączone poprzecznymi anastomozami. Są na przekroju poprzecznym okrągłe, ale gdy rosną pod korą drzew są spłaszczone pod jej ciśnieniem. W takim przypadku mogą nie posiadać warstwy zewnętrznej i mają biały kolor, gdyż odsłonięta jest warstwa rdzeniowa. W glebie mogą rozrastać się na duże odległości dosięgając sąsiednich drzew i opanowując je. Ryzomorfy stroczka domowego (Serpula lacrymans) mogą przemieszczać się po cegle, kamieniach, nawet po metalowych częściach, aż w końcu dosięgną drewna, w którym tworzą gęstą sieć strzępek.

Wyróżnia się 3 typy ryzomorfów: ryzomorfy grzybniowe – mogą przerastać podłoże (najczęściej gleba, drewno, rośliny), ale są w stanie przeniknąć nawet dość twarde podłoże, np. ścianę domu. Mogą się rozgałęziać, nawet obficie, a ich długość może wynosić do kilku metrów. Mogą się na nich tworzyć duże ilości owocników. ryzomorfy mykoryzowe – występują u grzybów mykoryzowych, zwykle pomiędzy sąsiednimi korzeniami rośliny, do których będący z nią w symbiozie grzyb wchodzi pojedynczymi strzępkami; ryzomorfy owocnikowe – są to równoległe wiązki cienkich strzępek, rosnące u nasady pojedynczych owocników (np. u podstawy trzonów grzybów kapeluszowych czy u podstawy owocnika purchawek Lycoperdon). Są podobne do sznurów grzybniowych i czasami są z nimi utożsamiane. U widliczkowców Ryzomorfy stanowią specyficzne, bezlistne odgałęzienia pędów, wyrastające w dolnej ich części. Po zetknięciu z podłożem z odgałęzień tych wyrastają korzenie.

Zobacz też Słownik mykologiczny

Przypisy

Kategoria:Budowa grzybów Kategoria:Morfologia roślin