thumb|Nagrobek Igora Guzenki Igor Siergiejewicz Guzenko (ros. Игорь Сергеевич Гузенко, ur. 13 stycznia 1919 w Rogaczowie, zm. 8 lipca 1982 w Mississauga) – szyfrant ambasady Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w Ottawie.
W 1941 został wcielony w szeregii Armii Czerwonej. W czerwcu 1943 jako szyfrant przydzielony pułkownikowi GRU (sowiecki wywiad wojskowy) Nikołajowi Zabotinowi został wysłany razem ze swym przełożonym do Ottawy w Kanadzie. W czasie misji w Kanadzie, mającej za zadanie zdobywanie informacji o budowanej przez USA broni atomowej, 5 września 1945 Guzenko zdezerterował zabierając ze sobą tajne dokumenty jako podstawę uzyskania azylu dla siebie i rodziny. Dokumenty przekazał władzom Kanady, co przyczyniło się do wykrycia i likwidacji radzieckiej siatki szpiegowskiej. W konsekwencji jego kroku 9 osób trafiło do więzienia. Uwięziony został również , członek parlamentu kanadyjskiego. W dokumentach przekazanych przez Guzenkę znajdowało się również nazwisko współpracującego z GRU Klausa Fuchsa, jednak zostało przeoczone. Sprawa Guzenki jest czasem traktowana jako zdarzenie rozpoczynające okres zimnej wojny.
Historyk Jack Granatstein stwierdził, że [sprawa] Guzenki była początkiem zimnej wojny dla opinii publicznej, a dziennikarz Robert Fulford oznajmił: Jestem absolutnie pewien, zimna wojna zaczęła się w Ottawie. Także The New York Times był zdania, że działania Guzenki uświadomiły mieszkańcom Ameryki Północnej skalę sowieckiego szpiegostwa i zagrożenia z niego wynikające.
W konsekwencji informacji Guzenki siatka GRU w Kanadzie została rozbita, a szyfry przez niego przekazane umożliwiły rozwój operacji Venona.
Przypisy
Bibliografia
Christopher Andrew, Oleg Gordijewski: KGB. Warszawa: Bellona, 1997. . Christopher Andrew, Wasilij Mitrochin: Archiwum Mitrochina, tom I KGB w Europie i na Zachodzie. Poznań: Dom Wydawniczy „Rebis”, 2009, wydanie II poprawione. .
Linki zewnętrzne Onet.pl: Depesze, które wstrząsnęły światem
Kategoria:Funkcjonariusze radzieckiego wywiadu wojskowego Kategoria:Funkcjonariusze radzieckich służb specjalnych, którzy przeszli na stronę Zachodu Kategoria:Amerykańscy szpiedzy Kategoria:Ludzie zimnej wojny Kategoria:Stalinizm Kategoria:Ludzie urodzeni w Rohaczowie Kategoria:Pochówki w Kanadzie Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 1982