Kasa fiskalna, kasa rejestrująca – urządzenie elektroniczne, służące do rejestracji obrotu i podatku VAT należnego ze sprzedaży detalicznej.
Niektóre z kas rejestrujących stosowanych na świecie nie posiadają pamięci fiskalnej lub nie stanowią one źródła naliczania podatku VAT, a dane o obrotach rejestrowane są w zewnętrznej zabezpieczonej pamięci, np. kraje takie jak: Szwecja, Serbia, niektóre kraje w Afryce.
Podział kas fiskalnych Ze względu na konstrukcję kasy fiskalne można podzielić na typowe kasy ECR (ang. ) współpracujące z PC, systemy typu / (ang. ), drukarki fiskalne, kasy komputerowe oraz terminale kasowe.
Systemy autonomiczne Typowe kasy, w których program pracy kasy (firmware) i program aplikacyjny znajdują się wewnątrz samej kasy, takie jak czy nawet , zawierają pełną zaprogramowaną bazę towarową (ang. ), to jest listę numerów (kodów) i nazw towarów z przyporządkowanymi symbolami literowymi stawek podatku PTU, cenami, także opcjonalnie kodami kreskowymi itp., które znajdują się w sklepie. Po zaprogramowaniu, zwykle z PC, wartości stawek podatku od A do G i bazy towarowej, w szczególności przypisaniu symboli stawek do zaprogramowanych towarów, kasa umożliwia prowadzenie sprzedaży. Na życzenie klienta kasjer wprowadza z klawiatury kod towaru, opcjonalnie kod kreskowy lub zeskanowany czytnikiem kod kreskowy z towaru, kasa znajduje go w swojej bazie i drukuje pozycję na paragonie. Zakończenie transakcji przez kasjera, zwykle jednym przyciskiem z nazwą, np. , itp., rejestruje w pamięci RAM kasy fakt sprzedaży tego towaru i inkrementuje liczniki kwot brutto. Liczniki te mogą być później odczytywane przez operatora bezpośrednio na kasie lub zdalnie – przez program magazynowy zarządzający pracą sklepu, w celu obliczenia aktualnego stanu towarów w magazynie. Dodatkowo kasy tego typu mogą prowadzić stany magazynowe w swojej pamięci, a także pracować w trybie z PC, aktualizując na bieżąco zapasy towarów w bazie na komputerze PC. Maksymalna liczba kodów towarowych na tego typu kasach nie przekracza liczby kilkudziesięciu tysięcy.
Systemy bazujące na komputerze W przypadku kas typu drukarka fiskalna, terminal kasowy czy też kasa komputerowa można aktualnie ograniczyć się wyłącznie do wyjaśnienia zasady działania drukarek fiskalnych, gdyż w pozostałych typach kas stanowi ona ich podstawowy element. W przeciwieństwie do typowych kas z klawiaturą brak jest tutaj klawiatury numerycznej, a drukarka fiskalna posiada wyłącznie kilka przycisków, między innymi do wydruku raportu fiskalnego dobowego. Sprzedaże na tego typu kasie realizowane są za pomocą programu aplikacyjnego uruchomionego na PC i sterującego zestawem instrukcji fiskalnych zawartych w protokole fiskalnym, w tym wydruki paragonów fiskalnych, faktur i raportów fiskalnych. Dla użytkownika jest to wyjątkowo przyjazne w obsłudze urządzenie, które zapewnia sprzedaż nawet kilkuset tysięcy towarów, gdyż pełna baza towarowa znajduje się na PC, z którym drukarka fiskalna komunikuje się zazwyczaj przez port szeregowy RS-232/RS-422, USB, a także przez LAN. Drukarka fiskalna przechowuje w swojej pamięci tylko skróty (często skróty kryptograficzne) z nazwy towaru, przypisanej stawki podatkowej, a w zasadzie trzech ostatnich wartości stawek podatkowych sprzedawanego towaru, który jest blokowany w momencie wystąpienia tzw. dołka podatkowego. Drukarka nie wymaga programowania bazy towarowej, wyłącznie wartości stawek podatku VAT, gdyż skrót dla towaru lokuje się w pamięci przy pierwszej sprzedaży tego towaru. Sprzedawany towar jest rozpoznawany przez drukarkę fiskalną po nazwie, a program aplikacyjny na PC kojarzy go z odpowiednim kodem kreskowym. Obecnie na rynku polskim występuje kilka różnych protokołów fiskalnych. Idea drukarki fiskalnej zrodziła się w Polsce tuż po wprowadzeniu obowiązku stosowania kas fiskalnych.
Kasy Kasy (ang. – elektroniczne kasy rejestrujące). Są to zintegrowane urządzenia elektroniczne gotowe do instalacji w sklepie. Kasy są zaplombowane, nierozbieralne i mają ograniczone możliwości rozbudowy i konfiguracji. Zwykle kupuje się kasę w postaci gotowej „jak jest”, dobierając ew. jej typ i możliwości w zależności od potrzeb. Zwykle po zafiskalizowaniu kasy nie ma już możliwości jej rozbudowy (np. rozbudowy pamięci i zwiększenia pojemności bazy towarowej). Kasy elektroniczne dysponują zwykle niewielką pojemnością pamięci RAM w stosunku do modeli . Pozwala to na przechowywanie informacji statystycznych z jednego okresu. Oznacza to, że np. kasa pamięta sumę sprzedaży kasjerów od otwarcia zmiany, sumę sprzedaży poszczególnych towarów od ostatniego raportu sprzedaży towarów. Niektóre kasy systemowe mają możliwość przechowywania ograniczonej ilości szczegółowych pozycji paragonów (tzw. bufor pozycji paragonów). Zwykle jest to kilka tysięcy pozycji (każdy paragon zawiera kilka pozycji towarów), czyli ok. 1000 ostatnio wystawionych paragonów. Bufor paragonów jest buforem cyklicznym, tzn. po jego zapełnieniu najstarsze pozycje są nadpisywane nowo wystawianymi. Bufor może być na bieżąco odbierany przez system magazynowy, co zapewni archiwizację paragonów na twardym dysku serwera zarządzającego systemem kasowym.
Kasy Kasy (lub inaczej , ang. – elektroniczny systemy sprzedaży; mogą być to kasy komputerowe lub zestawy z drukarkami fiskalnymi). thumb|upright=2.0|Program na kasie Funkcjonalnie jest to komputer PC wyposażony najczęściej w: monitor lub zastępczo wyświetlacz; klawiaturę zwykłą PC (taką, jak przy większości komputerów) lub specjalizowaną (tzw. programowalną); czytnik kodów kreskowych; wyświetlacz dla klienta; czytnik kart magnetycznych (kredytowych). Ilość i rodzaj wyposażenia może być dowolnie dobierana w zależności od potrzeb sklepu. W najprostszej konfiguracji kasą może być zwykły komputer PC z podłączoną drukarką fiskalną. W kasie tylko drukarka fiskalna podlega homologacji i zaostrzonemu traktowaniu przez serwis. Pozostałe elementy mogą być dowolnie wymieniane i naprawiane nawet przez nieuprawniony serwis i nie pociąga to za sobą kłopotów natury fiskalnej. Na kasie jest zainstalowane oprogramowanie realizujące funkcje sprzedaży i obsługujące urządzenia zewnętrzne (drukarkę fiskalną, czytnik kodów itp.). Oprogramowanie to również nie podlega homologacji i może być dowolnie modyfikowane i przystosowywane dla potrzeb sklepu. Dzięki temu, że kasy są wyposażone w dyski twarde, mogą one rejestrować i pamiętać praktycznie dowolną ilość transakcji i informacji związanych z nimi przez bardzo długi czas. Na przykład kasa może przechowywać informacje o każdym paragonie do kilku lat wstecz.
Kasy Kasy (lub inaczej kasy zintegrowane, ang. ) to kompaktowe, zintegrowane urządzenia łączące w sobie cechy kasy rejestrującej oraz urządzenia płatniczego. Rozwiązania te często rozszerzone są o funkcjonalność serwisu internetowego zapewniającego szeroki dostęp do raportów, zarządzanie bazą towarową, siecią urządzeń, itd. Na rynkach niefiskalnych przedstawicielami tego typu rozwiązań są m.in.: , , Poynt. Bariera wymogów fiskalnych sprawia, że ich użycie na rynku polskim jest niemożliwe lub wymaga zakupu dodatkowej drukarki fiskalnej. Pierwszym tego typu rozwiązaniem spełniającym polskie wymagania fiskalne jest rozwiązanie iPOS duet.
Kasy jednostanowiskowe Są to zwykle małe kasy (choć nie jest to reguła). Stosuje się je zwykle tam, gdzie nie ma konieczności, by współpracowały w systemie sprzedaży z programem magazynowym. Ich idealne zastosowanie to: kioski, małe sklepy, stragany, taksówki itp. Kasy jednostanowiskowe są zwykle wyposażone w złącze pozwalające na podłączenia komputera, lecz wykorzystuje się je sporadycznie, np. aby szybko wprowadzić do kasy informacje o towarach lub odebrać dane o sprzedaży. W małych, rozproszonych sklepach stosuje się również łącze modemowe do komunikacji z kasami jednostanowiskowymi.
Kasy systemowe Są to większe kasy lub , których zadaniem będzie współpraca w systemie sprzedaży razem z innymi kasami i programem magazynowym. Stosuje się je zwykle w sklepach z 2 lub więcej stanowiskami kasowymi. Kasy systemowe ze względu na zastosowanie mają zwykle więcej możliwości od kas jednostanowiskowych. Są to m.in.: możliwość komunikacji z serwerem zarządzającym w trybie (w tle, bez przerywania pracy na kasie); większa pojemność bazy towarowej (ok. 10–120 tys. towarów, podczas gdy kasy jednostanowiskowe ok. 500–3000 towarów); obsługa bufora pozycji paragonowych – bufor ten, dzięki komunikacji może być na bieżąco pobierany zdalnie przez program magazynowy; obsługa kart lojalnościowych (stałego klienta); realizacja płatności za rachunki (prąd, gaz); sprzedaż kodów doładowań do telefonów komórkowych; sprzedaż kodów doładowań do liczników energii elektrycznej.
Kasy specjalizowane Są to kasy, które dedykowane są do pracy w specyficznych warunkach, np. w taksówkach, autobusach, aptekach i restauracjach. Dzielone są ze względu na odpowiednio przygotowane oprogramowanie (program pracy kasy i program aplikacyjny) na: kasy współpracujące z taksometrami, kasy do aptek (drukarki fiskalne), kasy restauracyjne, bileterki.
Kasy z kopią elektroniczną Zupełnie nowa jakość w polskich wymaganiach dla kas rejestrujących pojawiła się w nieobowiązującym już rozporządzeniu z 2008Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania ()., gdzie umożliwiono certyfikację kas z jednym traktem papieru w mechanizmie drukującym dla oryginału wydruku. Kasy te pod nazwą kas z kopią elektroniczną (, ang. ) praktycznie zdobyły olbrzymią popularność i uznanie wśród użytkowników w Polsce. Najważniejszą różnicą w stosunku do kas z kopią papierową jest archiwizowanie danych na nośnikach kopii elektronicznej, zazwyczaj pamięci typu flash (rozpowszechnionej na całym świecie), o rozmiarach dochodzących do kilku GB np. karty SD, microSD, pamięci USB itp. Każdy użytkownik takiej kasy ma niespotykaną do tej pory łatwość w dostępie do wykonanej i zarchiwizowanej sprzedaży za pośrednictwem programu archiwizującego (na PC), który przegląda, sortuje dane zapisane na nośniku, a także weryfikuje numer kontrolny (paragonu, faktury, raportu fiskalnego dobowego) stanowiący niekwalifikowany podpis elektroniczny wydruku fiskalnego. Dodatkową korzyścią ze stosowania kas z kopią elektroniczną jest o połowę mniejsze zużycie rolek papierowych, mechanizmu drukarki i energii elektrycznej.
Kasoterminale Są to zintegrowane urządzenia łączące w sobie funkcje zarówno urządzenia fiskalnego jak i płatniczego. Ze względu na regulacje fiskalne oraz certyfikacje organizacji płatniczych istotnie utrudniające konstrukcję kasoterminala w postaci jednego urządzenia, najczęściej funkcjonują jako połączenie dwóch osobnych modułów: kasy lub drukarki fiskalnej i urządzenia płatniczego. Z perspektywy otwartości rozwiązania połączenie kasy fiskalnej i terminala płatniczego nie przynosi dodatkowych korzyści poza automatycznym przekazaniem kwoty do zapłaty do aplikacji płatniczej. Istotną wartość dodaną tworzy natomiast połączenie drukarki fiskalnej i terminala płatniczego, tworząc tym samym system sprzedażowy, w którym komputerem jest terminal płatniczy.
Typy używanych drukarek Kasy fiskalne, z wyjątkiem kas z kopią elektroniczną, korzystają z mechanizmów drukujących oryginał paragonu dla klienta oraz jego kopię na rolce kontrolnej, która jest obowiązkowo przechowywana i archiwizowana przez podatnika. W kasie jest zamontowany jeden z dwóch rodzajów mechanizmów drukujących: