Połabie

thumb|Ziemie zasiedlone przez Obodrzytów, Wieletów oraz Serbołużyczan ok. 1000 rok mały|Dewastacja ziemi słowiańskiej w wyprawie Ottona III przeciw Obodrytom i Lucicom w 995, ilustr. w Chronik der Sachsen warsztatu Lucasa Cranacha. Połabie znane także jako Połabszczyzna – kraina historyczna położona na terenie dzisiejszych północno-wschodnich Niemiec, pomiędzy rzekami Łabą i Soławą na zachodzie, Odrą na wschodzie, Morzem Bałtyckim na północy i Rudawami na południu, w granicach krajów związkowych takich jak Brandenburgia, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia, Saksonia-Anhalt, Szlezwik-Holsztyn oraz Turyngia. We wczesnym średniowieczu region był zamieszkiwany przez plemiona Słowian połabskichMaria Janion, Niesamowita Słowiańszczyzna, Kraków: Wydawnictwo Literackie, , s. 17; za: Z. Skrok, Słowiańska moc, czyli o niezwykłym wkroczeniu naszych przodków na europejską arenę, Warszawa 2006, s. 104–109..

Historia Połabszczyzna była najdalej na zachód wysuniętą częścią Słowiańszczyzny, sąsiadującą od zachodu przez Limes Sorabicus oraz Limes Saxoniae z takimi plemionami germańskimi jak Sasi i Turyngowie, którzy z czasem zostali podbici przez Franków. Od końca VIII wieku stopniowo ulegała wpływom frankijskim, później wschodniofrankijskim, a następnie niemieckim.

Do X wieku południowe plemiona Połabian (tzw. „Połabianie serbołużyccy”Grupa plemion zachodniosłowańskich zamieszkująca dorzecze Łaby, posługująca się językami serbołużyckimi (np. Serbowie, Łużyczanie i Milczanie).), uległy podbojowi niemieckiemu i chrystianizacji, natomiast ich północni pobratymcy (tzw. „Połabianie lechiccy”Grupa plemion lechickich zamieszkująca dorzecze Łaby, posługująca się językami zachodniolechickimi.), aż do XII stulecia opierali się armiom sąsiadów: Niemców, Duńczyków, Polaków i Pomorzan.

W latach 955–957 przez ziemię połabską przetoczyła się fala powstań słowiańskich przeciwko dominacji niemieckiej. Powstanie objęło także północnych Wieletów i Obodrzyców. Pomimo trudności z powodu braku poparcia działań królewskich przez opozycję, powstanie zostało spacyfikowane. Najdłużej opierali się Wieleci, pokonani w 957 roku. Władza niemiecka na terytoriach Słowian połabskich umocniła się, czego wyrazem było powołanie biskupstw w grodach Brennie i Hobolinie.

W 983 roku na terenie Połabia doszło do największego powstania plemion słowiańskich – skierowane przeciw podporządkowaniu Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu oraz chrystianizacji. Powstanie zakończyło się absolutnym zwycięstwem Słowian. Niemcy zostali wyrzuceni poza rzekę Łabę na następne 200 lat. Ostatecznie region utracił samodzielność na początku XIII wieku, głównie na skutek krucjat. Większość Połabia została podbita przez I Rzeszę, natomiast północna jego część z Rugią – przez Danię. Na podbitych terenach Niemcy rozpoczęli we wczesnym średniowieczu kolonizację (tzw. ). Historycy jako powód całkowitej zagłady i ostatecznej asymilacji Połabian z Niemcami wskazują przywiązanie do pogaństwa i odrzucenie chrześcijaństwaCharles Higounet: Die deutsche Ostsiedlung im Mittelalter . Berlin: Siedler, 1986/2001. .

Pod koniec X wieku na zachód od Odry państwo pierwszych Piastów objęło swym zasięgiem obszar niemal wszystkich plemion lechickich, poza tymi osiadłymi w dorzeczu Łaby. W XI wieku nieudane w dalszej perspektywie próby podporządkowania sobie obszaru Połabia podejmowali także władcy polscy – zwłaszcza Bolesław Chrobry.

Współcześnie Ziemia połabska należy niemal w całości do Niemiec, a jej obecna ludność posługuję się głównie językiem niemieckim. Mimo to region zachował pierwiastek słowiański, nawet w nazwach dużych niemieckich miast na tym obszarze: np. Lipsk (), Lubeka (poł. Ljubice), Chemnitz (), Drezno (), Poczdam (czes. ), Rostock (poł. Rostok) i Schwerin (czes. )„Slawische Ortsnamen in Deutschland” strona niemieckiego magazynu językowego”: Onomastik”..

Galeria

Zobacz też Wendowie Germania Slavica Brandenburgia (kraina historyczna) Meklemburgia Wendland Łużyce Niemcy Wschodnie

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Krainy historyczne Niemiec Kategoria:Słowianie zachodni