mały|Mapa powiatu Powiat gryficki – powiat w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Siedzibą władz powiatu jest miasto Gryfice.
Według danych z 31 grudnia 2019 r. powiat miał 60 277 mieszkańców. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 60 025 osób.
Na terenie powiatu występuje przemysł spożywczy i drzewny. Pas wybrzeża bałtyckiego z piaszczystymi plażami (gminy: Rewal i Trzebiatów) jest obszarem sektora usług turystycznych.
Gminy W skład powiatu wchodzą: gminy miejsko-wiejskie: Gryfice, Płoty, Trzebiatów gminy wiejskie: Brojce, Karnice, Rewal
W obrębie powiatu znajdują się 3 miasta: Gryfice, Płoty, Trzebiatów.
Położenie mały|Budynek Urzędu Miejskiego i Starostwa mały|lewo|upright|Mapa powiatu w miejscowościami
Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia powiatu wynosiła 1017,37 km². Powiat stanowi 4,44% powierzchni woj. zachodniopomorskiego i zajmuje pod tym względem 13. miejsce.
Powiat gryficki leży na Pobrzeżu Szczecińskim, obejmując w większości Równinę Gryficką, środkową część Wybrzeża Trzebiatowskiego, a także małe fragmenty równin: Nowogardzkiej i Goleniowskiej (południowo-zachodnia część gminy Płoty).
Granicę północną powiatu na odcinku 40 km wyznacza brzeg Morza Bałtyckiego, od zachodu graniczy z powiatami: kamieńskim i goleniowskim, granicę wschodnią stanowi powiat kołobrzeski, a od południa powiat gryficki graniczy z powiatem łobeskim, którego utworzenie w 2002 r. wpłynęło na obecny kształt powiatu gryfickiego.
Środowisko naturalne mały|Rzeka Rega Powiat gryficki posiada znaczne zasoby wód powierzchniowych. Główną oś hydrograficzną powiatu stanowi rzeka Rega, będąca jedną z największych rzek Pomorza, a także charakteryzująca się dość znaczną gęstością sieci rzecznej. Rzeka płynie przez wszystkie miasta powiatu aż do ujścia w mrzeżyńskim porcie. Wybrzeże powiatu obejmuje teren od Pobierowa do portu w Dźwirzynie (powiat kołobrzeski). Największe zbiorniki wodne to jezioro Resko Przymorskie, Liwia Łuża oraz Jezioro Rejowickie. Inne mniejsze to m.in. Jezioro Lisowskie, Jezioro Kołomąckie, Jezioro Łopianowskie, Jezioro Trzygłowskie Pierwsze i Drugie, Rybokarty.
Według podziału hydrograficznego Polski powiat gryficki położony jest w granicach czterech głównych obszarów zlewniowych: dorzeczu Regi, zlewni cieśniny Dziwny, zlewni jeziora Resko Przymorskie, zlewni przymorza od Dziwny do Regi.
Klimat Północna część powiatu posiada cechy charakterystyczne dla klimatu morskiego; mała amplituda roczna, sezonowa i dzienna temperatur powietrza, duża wilgotność i wietrzność, krótki okres występowania zimy, chłodniejsze lato i łagodniejsza zima oraz znaczna ilość opadów. Część południowo-wschodnia jest pod wyraźnym wpływem klimatu kontynentalnego, który cechuje się wyższymi temperaturami powietrza latem i niższymi zimą, dłuższym okresem trwania zimy z dłużej zalegającą pokrywą śnieżną, dłuższymi okresami ciszy. Pory roku są w tej strefie wyraźniej zaznaczone. Zróżnicowanie klimatu ma ogromne znaczenie w gospodarce rolnejPlan Rozwoju Lokalnego Powiatu Gryfickiego – Klimat, Gryfice, grudzień 2004..
Przyroda mały|Młody kormoran czarny nad rzeką Regą Według danych z 2012 r. na terenie powiatu gryfickiego ustanowiono 60 pomników przyrody. Około 600 ha powierzchni powiatu jest terenami o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chroniona, co stanowi 0,6% powierzchni powiatu.
W powiecie utworzono 4 rezerwaty przyrody. Pierwszy w 1959 r. rezerwat faunistyczny „Jezioro Liwia Łuża” (239,68 ha) dla ochrony stanowiska lęgowego, rzadkiego wówczas łabędzia niemego. Obiekt stanowi ostoję wielu gatunków ptactwa wodno–błotnego. Na zachód od miasta Płoty znajduje się rezerwat florystyczny „Wrzosowisko Sowno” (39,27 ha), gdzie występują zbiorowiska roślinne oraz rzadkie gatunki roślin porastające torfowisko przejściowe. W północnej części powiatu ustanowiono rezerwat florystyczny „Roby” (84,40 ha), mający na celu zachowanie stanowisk roślin naczyniowych i zarodnikowych. W 2010 r. utworzono rezerwat leśny „Nadmorski bór bażynowy w Mrzeżynie” (8,92 ha), gdzie występuje w pełni wykształcone zbiorowisko leśnego boru bażynowego na typowym siedlisku wydm nadmorskich.
Na terenie powiatu gryfickiego zostały ustanowione użytki ekologiczne, które w 2012 r. obejmowały łączną powierzchnię 119,59 haDane dla jednostki podziału terytorialnego, STAN I OCHRONA ŚRODOWISKA Lata: 2012, Bank Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny..
W 2010 r. lasy zajmowały 20 818 ha, co stanowiło 20,5% powierzchni powiatu. Użytki rolne w 2005 r. zajmowały 66,1% powierzchni powiatu – 67 352 ha.
W północnej części powiatu zostały wytyczone 2 obszary Natura 2000 – Trzebiatowsko-Kołobrzeski Pas Nadmorski oraz „Wybrzeże Trzebiatowskie”.
Turystyka mały|Latarnia morska w Niechorzu Powiat ze względu na swoje nadmorskie położenie jest odwiedzany w okresie wakacyjnym przez dużą liczbę turystów, ze względu na małą odległość od Bałtyku. Turyści mogą wziąć udział również w spływach kajakowych, które płyną zarówno rzeką Regą, jak i jej dopływami.
Teren powiatu obejmuje trzy miasta (Gryfice, Płoty, Trzebiatów), którym nadano prawa miejskie już w XIII w., dzięki czemu posiadają wiele zabytków. Tereny wiejskie były zamieszkiwane przez niemieckich arystokratów, którzy prowadzili folwarki i budowali swoje pałacyki. W większości wsi sołeckich znajdują się wybudowane przez okoliczną ludność zabytkowe kościoły. Do najczęściej odwiedzanych w gminie obiektów zabytkowych można zaliczyć kościół mariacki w Trzebiatowie (jeden z wyższych w kraju), latarnię morska w Niechorzu oraz ruiny kościoła w Trzęsaczu.
Szlaki turystyczne Przez teren powiatu biegną 3 szlaki turystyczne: Szlak Nadmorski im. Czesława Piskorskiego (Europejski Szlak Dalekobieżny E-9); Szlak Pobrzeża Rewalskiego; Szlak Liwiej Łuży.
Od kilku lat władze powiatu wprowadzają projekt szlaków rowerowych Gryfland, polegający na stworzeniu jednolitego systemu identyfikacji szlaków oraz współpracy gmin w ramach ich utrzymywania. W ramach projektu utworzono kilka szlaków rowerowych: czerwony szlak rowerowy (trasa: Trzebiatów→ Brojce→ Gryfice) o długości 47,5 km; zielony szlak rowerowy (trasa: Płoty→ Trzygłów→ Gryfice→ Cerkwica→ Trzęsacz) o długości 52 km; czarny szlak rowerowy (trasa: Brojce→ Górzyca→ Otok→ Cerkwica) o długości 22,5 km; żółty szlak rowerowy (trasa: Płoty→ Wyszogóra→ Lisowo→ Płoty) o długości 18 km; 22px międzynarodowy szlak rowerowy R-10 – szlak wytyczony wzdłuż wybrzeża Bałtyku (trasa w powiecie: Trzęsacz→ Niechorze→ Trzebiatów→ Mrzeżyno) o długości w powiecie 40,2 km.
Większość szlaków rowerowych przebiega po drogach samochodowych. Infrastrukturą i oznaczeniem wszystkich szlaków rowerowych opiekuje się Powiatowe Centrum Marketingu, Rozwoju Gospodarczego i Integracji Europejskiej.
Historia mały|Powiat Gryfice w 1905 r. Teren powiatu od XII do XVII wieku związany był z panującą na Pomorzu Zachodnim dynastią Gryfitów. Miasta posiadały dużą swobodę m.in. na przełomie XII/XIII wieku Trzebiatów i Gryfice prowadziły przeciwko sobie liczne konflikty. Od XIII wieku rozpoczęło się osadnictwo niemieckie na Pomorzu Zachodnim, co wpłynęło na strukturę ludności tutejszych terenów.
W 1618 r. rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia istotnie wpływając na życie mieszkańców. W 1630 r. ziemię gryficką opanowały wojska szwedzkie. W 1637 r. umarł ostatni Gryfita i na mocy pokoju westfalskiego w 1648 r. tereny te zostały włączone do Brandenburgii.
W 1723 r. utworzono po raz pierwszy – powiat greifenberdzki (dziś gryficki), w wyniku reformy administracyjnej Królestwa Prus. Był jednym z 19. podlegających bezpośrednio pod Kamerę Wojenną i Domen Królewskich S. Rzeszowski podaje rok 1724.. W 1816 r. po reformie administracyjnej, powiat Greifenberg i. Pom. (dziś gryficki) w Prusach, podlegał pod rejencję szczecińską W niemieckiej literaturze pojawia się data 1818 r., od zakończenia reformy administracyjnej. , natomiast w 1938 r., będąc w zasięgu terytorialnym III Rzeszy, na skutek zmian administracyjnych powiat (niem. Landkreis Greifenberg i. Pom.) przeszedł pod rejencję koszalińską. W 1939 obejmował 765,28 km² powierzchni.
W marcu 1945 r. trwały tu walki m.in. I Armii Wojska Polskiego z oddziałami niemieckimi, które następnie osaczone zostały w oblężonym Kołobrzegu.
mały|lewo|upright|Powiat gryficki na mapie Polski W maju 1945 r. zaczęła organizować się polska administracja. W czerwcu powstał Obwód Zagórze – nazwa ta wynikała z tymczasowej nazwy miasta Gryfice (do czerwca 1946). Powiat ten podzielony był na 2 gminy miejskie: Trzebiatów i Zagórze oraz 8 gmin zbiorowych: Brojce, Gołańcz Pomorska, Górzyca, Karnice, Mrzeżyno, Przybiernówko, Sadlno i Trzygłów. Identyczny podział został zachowany według stanu z lipca 1952 r.Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1 VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
W 1954 r. zniesiono podział Polski na gminy, a w ich miejsce wprowadzono gromadyUstawa z dnia 25 września 1954 r. ().. Powiat gryficki podzielono na 2 miasta – Gryfice i Trzebiatów – i 17 gromad: Bielikowo (od 1956 Gąbin), Brojce, Cerkwica, Chomętowo, Dargosław, Gołańcz Pomorska, Gorzysław, Górzyca, Jasiel, Karnice, Przybiernówko, Rogozina, Rotnowo, Rybokarty, Sarbia, Śliwin i TrzygłówUchwała Nr V/43/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu gryfickiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 15, Poz. 67)Podział administracyjny PRL (1956), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych.. 1 stycznia 1958 r. do powiatu gryfickiego przyłączono z powiatu łobeskiego miasto Płoty oraz gromady Mechowo, Modlimowo, Płoty i WicimiceRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1957 r. ().; równocześnie gromadę Sarbia wyłączono z powiatu gryfickiego i przyłączono do powiatu kołobrzeskiego w woj. koszalińskimRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1957 r. w sprawie zmiany granic niektórych województw ().Wstęp do Zespołów (260/II–280/II) Prezydiów Gromadzkich Rad Narodowych powiatu kołobrzeskiego 1954–1972 /1973/ r..
Według stanu z 1 lipca 1960 r. powiat gryficki składał się z 3 miast – Gryfice, Płoty i Trzebiatów – i już tylko 12 gromad: Brojce, Cerkwica, Gorzysław, Górzyca, Gryfice (nowa), Jasiel, Karnice, Płoty, Przybiernówko, Rogozina, Trzebiatów (nowa) i WicimicePodział administracyjny PRL (1960), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych.. W dniu 1 stycznia 1965 obowiązywał ten sam podział administracyjnyPodział administracyjny PRL (1965), Urząd Rady Ministrów, Biuro do Spraw Prezydiów Rad Narodowych..
1 stycznia 1973 wraz z kolejną reformą administracyjną zniesiono gromady i reaktywowano gminyUstawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin ().. Powiat gryficki podzielono na 3 miasta – Gryfice, Płoty i Trzebiatów – i 6 gmin: Brojce, Gryfice, Karnice, Płoty, Rewal i TrzebiatówUchwała Nr XV/116/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie szczecińskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 8 grudnia 1972 r., Nr 15, Poz. 111)Polska – Zarys encyklopedyczny. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1974.Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych, stan w dniu 1 I 1974. GUS, 1974..
W czerwcu 1975 r. w związku z reformą administracyjną zlikwidowano powiaty. Na obszarze tym zachowały się różne formy powiązań na szczeblu ponadgminnym, m.in. poprzez sąd rejonowy i Urząd Rejonowy w Gryficach.