Puszczykowo – miasto i gmina w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim. Położone ok. 12 km na południe od Poznania, otoczone obszarem Wielkopolskiego Parku Narodowego.
W latach 1934–1954 siedziba gminy wiejskiej Puszczykowo.
Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 9756 mieszkańców.
Położenie thumb|Położenie gminy miejskiej Puszczykowo w powiecie poznańskim.
Według danych z roku 2002 Puszczykowo ma obszar 16,65 km², w tym: użytki rolne: 22% użytki leśne: 46%
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 16,39 km². Miasto stanowi 0,88% powierzchni powiatu.
Sąsiednie gminy: Komorniki, Mosina.
Wieś duchowna, własność kapituły katedralnej poznańskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa poznańskiego.
Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1387 pod zlatynizowaną. staropolską nazwą „Posczukovo”, 1401 „Posczukowo”, 1404 „Posczucowo”, 1405 „Poscucowo”, 1429 „Posczukowo”, 1453 „Posczikowo”, 1461 „Possykowo”, 1500 „Posczvkowo”, 1508 „Pusczukowo”, 1510 „Posczukovo”, 1518 „Poschczukow”, 1531 „Posczucovo, Posczukouo, Posczucouo”, 1563 „Posczikowo”, 1574 „Poszczykowo, villa Poszczikowiensis”, 1577 „Puscikowo”, 1580 „Poszikowo”, 1622-1624 „Pusczykowo”, 1789 „Puszczykowo”.
Według językoznawców, wydawców encyklopedycznego słownika „Nazwy Miejscowe Polski. Historia, Pochodzenie, Zmiany” nazwa „Puszczykowo” pochodzi od nazwy osobowej „Puszczyk”, która pochodzi od apelatywu „puszczyk” oznaczającego „gatunek sowy” z dodanym sufiksem „-owo”. Stanisław Rospond etymologię wywodził od nazwy osobowej „Pościuk, Pościk” utworzonej od apelatywu „post” i czasownika „pościć”. Okresowo nazwa zestawiona została z członami dyferencyjnymi – polskim „Stare” i odpowiadającym mu niemieckim „Alt”. Wśród ludu używano także gwarowych odmian „puscykovo, -va, puscykoski”.
Od nazwy miejscowej Puszczykowo, pochodzi również polskie, szlacheckie, odmiejscowe nazwisko Puszczykowskich, którzy od średniowiecza byli dawnymi właścicielami miejscowości. W 1394 odnotowano nazwisko Mikołaja Puszczykowskiego (oryg „Nicolas… Posczukofszki”.
Po rozbiorach Polski pruska administracja wprowadziła zgermanizowaną niemiecką nazwę „Puschkau” utworzoną od nazwy polskiej oraz „Unterberg”. W XIX wieku używana była także polska nazwa. W 1888 odnotowano polską nazwę „Puszczykowo”. W 1921 już po odzyskaniu przez Polskę niepodległości odnotowano polskie nazwy we fragmencie „Puszczykowo, Puszczykowo Stare, niem. Unterberg, Alt Puschkau, dwie wsi”, a w 1933 „Puszczykowo, Puszczykowo Stare, dwie wsi” .
Historia Po raz pierwszy nazwa Puszczykowo pojawia się w źródłach pisanych w formie Posczucowo w 1387 roku, choć Niwka wspominana była już wcześniej – w 1302 roku. Puszczykowo Stare i Puszczykówko do II rozbioru należały do Kapituły Poznańskiej. W 1613 roku, po pożarze katedry poznańskiej, to z tutejszych lasów dostarczono drewno na jej odbudowę.
Początek zabudowy willowej, tak charakterystycznej dla miejscowości tworzących dzisiejsze miasto, datuje się na drugą połowę XIX wieku, kiedy to w latach 1870–1880 uregulowano bieg Warty. Tereny te wtedy nabrały charakteru eleganckiej miejscowości letniskowej i willowej. Rozwojowi sprzyjało położenie nad malowniczym odcinkiem rzeki, rozległe bory sosnowe i korzystny mikroklimat. Aby umożliwić coraz liczniej tu osiadającym się dojazd do Poznania, przy istniejącej tu od 1856 roku linii kolejowej (prowadzącej do Wrocławia) zbudowano budynki stacyjne. W okresie od początku XX wieku do 1939 roku ruch wycieczkowy był tak duży, że pociągi z poznańskiego dworca kursowały co 10 minut i aby nie kolidowało to z ruchem dalekobieżnym musiano zbudować dla nich dodatkowy tor. Wielką popularnością wśród poznaniaków cieszyły się wycieczki parostatkiem do Puszczykowa. Z przystani przy moście Św. Rocha pływał w latach 50. XX wieku parostatek „Janek Krasicki”, a w latach późniejszych motorowa „Dziwożona”. Mimo polityki germanizacyjnej, do 1918 roku część ośrodków wypoczynkowych miało zdecydowanie polski charakter (np. Letnisko Silva przy ul. Poznańskiej).
Puszczykowo posiadało dawniej status administracyjny gminy jednostkowej w powiecie śremskim. 1 stycznia 1925 włączone do nowo utworzonego powiatu poznańskiego. 1 sierpnia 1934 weszło ono w skład nowo utworzonej zbiorowej gminy Puszczykowo tamże. 27 września 1934 weszło w skład nowo utworzonej gromady Puszczykowo w gminie Puszczykowo.
Podczas II wojny światowej miasto zostało zajęte 25 stycznia 1945 roku przez jednostki I Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej. Na przełomie stycznia i lutego w mieście urządzono siedziby sztabu związków operacyjnych wojsk radzieckich i szpitale wojskowe.
Po wojnie zachowało początkowo przynależność administracyjną. W związku z reformą administracyjną kraju jesienią 1954 weszło w skład nowo utworzonej gromady Puszczykowo. Gromadę Puszczykowo zniesiono 1 stycznia 1956 w związku z nadaniem jej statusu osiedla. 18 lipca 1962 Puszczykówko stało się miastem. Naczelnikiem miasta Puszczykowa, w latach 1968–1984 był Władysław Krzyżański. W tych latach powstało wiele obiektów użyteczności publicznej.
W latach 70. XX wieku na nadwarciańskich polach Niwki, na niezalesionym 15 ha terenie zlokalizowano szpital dla kolejowej służby zdrowia (obecnie szpital należy do Powiatu Poznańskiego i działa pod nazwą Szpital w Puszczykowie im. prof. S.T. Dąbrowskiego S.A.). Wybudowano dwa 11-kondygnacyjne bloki z 40 m kominem i budynkami gospodarczymi.
Demografia Dane z 31 grudnia 2009: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 9575 100 5003 52,3 4572 47,7Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 594 310,7 283,3
Piramida wieku mieszkańców Puszczykowa w 2014 roku.
600x400px
Transport Drogi Przez Puszczykowo w osi północ-południe przebiega droga wojewódzka 430, oraz w osi wschód-zachód droga wojewódzka 431.
Kolej
Przez miasto przebiega linia kolejowa 271 z Poznania do Wrocławia, na którym usytuowane są dwa przystanki osobowe: Puszczykowo i Puszczykówko oraz ma swój początek ok. 5 kilometrowa nieczynna, częściowo rozebrana linia kolejowa 361 do Osowej Góry.
Transport Publiczny Przez Puszczykowo przebiega linia autobusowa 651 organizowana przez ZTM Poznań, a przewoźnikiem jest Translub. Do 31 października 2017 Eko-Rondo Puszczykowo organizowało swoje własne linie, jednak firma zbankrutowała.
Obecnie w mieście działa bezpłatna komunikacja autobusowa jako linia 695, przebiegająca od przystanku Niwka-Szpital, przez dworzec Puszczykówko, aż do ulicy Krzywej. Godziny kursowania linii dostosowane są do odjeżdżających pociągów w kierunku Poznania, jak i przyjeżdżających. Operatorem linii jest firma Bobrowski Trans
Inne W mieście znajduje się sanitarne lądowisko przy ul. Kraszewskiego, które w 2011 zostało zmodernizowane.
Atrakcje turystyczne thumb|Przystanek kolejowy Puszczykowo thumb|Kościół pw. Matki Boskiej Wniebowziętej, zaprojektowany przez Adama Ballenstedta thumb|Pomnik poświęcony „Wszystkim, którzy oddali życie dla Ojczyzny” thumb|Szpital w Puszczykowie im. prof. S. T. Dąbrowskiego Muzeum Arkadego Fiedlera – zlokalizowane w jego pracowni literackiej (ul. Słowackiego), z ekspozycją książek i pamiątek po pisarzu oraz wspaniałych trofeów z wypraw do różnych zakątków świata, a także repliką Santa Marii (w skali 1:1) statku Krzysztofa Kolumba i repliką Hawkera Hurricane Mk I – brytyjskiego myśliwca z II wojny światowej (skala 1:1) eklektyczny kościół pw. Matki Boskiej Wniebowziętej, którego budowę rozpoczęto w 1923 r. pomnik poświęcony „Wszystkim, którzy oddali życie dla Ojczyzny” – naprzeciwko stacji kolejowej Puszczykowo dom murowany z dużą drewnianą werandą – ul. Cienista pałacyk myśliwski z początku XX w. – ul. Podleśna 4 (obecna siedziba Urzędu Miasta) willa z początku XX w. z dachem mansardowym i balkonem wspartym na 4 kolumnach – ul. Poznańska 94 dom o konstrukcji szachulcowej z gołębnikiem w kształcie baszty – ul. Klonowa duża drewniana altana z kopułą z ok. 1900 roku – ul. Wysoka 7 budynki mające charakter dworków z początku XX w. – ul. Sobieskiego 10, 12, 26 domy murowano-szachulcowe – ul. Ratajskiego 7, 11, 21 dworce kolejowe z początku XX wieku w Puszczykowie i Puszczykówku willa z tarasem – ul. Fiedlera 4 dom o wyglądzie dworku z lat 1932/36 – ul. Kopernika 18 pensjonat „Rusałka” z lat dwudziestych – las nad Wartą dom z początku XX w. przy ul. Słonecznej dom na rogu ul. Poznańskiej i ul. Cienistej z 1901 roku. budynek o konstrukcji szachulcowej zlokalizowany na ulicy Wczasowej z roku 1898 willa Mimoza – ul. Poznańska budynek „Letniska Silva” ul. Poznańska trasy spacerowe nad Wartą i po puszczykowskich górach Zakole Warty Trasa Kórnicka Szlak turystyczny Osowa Góra – Sulęcinek Szlak im. Bernarda Chrzanowskiego Szlak im. Arkadego Fiedlera jaskinia piaskowcowa przy ul. Jarosławskiej – nieistniejąca (pozostałości w Muzeum WPN) Droga Wierności – jeden z przyrodniczych szlaków pielgrzymkowo-turystycznych Rogalińskie Drogi, utworzonych z okazji 200-lecia kościoła pw. św. Marcelina w Rogalinie. Dla tego szlaku ornitolożka, Viktória Takács, napisała broszurę przyrodniczą pt. „W dolinie Warty – o ptakach i nie tylko”.
Oświata W Puszczykowie znajdują się 2 szkoły podstawowe i liceum ogólnokształcące: Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza Szkoła Podstawowa nr 2 im. Powstańców Wielkopolskich Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika
Media Strony internetowe: www.puszczykowo.pl Prasa: Wychodząca: „Echo Puszczykowa” „Gazeta Mosińsko-Puszczykowska” „Głos Puszczykowa” „Nasza Okolica”
Niewychodząca: „Gazeta Puszczykowska” „Kurier Puszczykowski” „Strażak Puszczykowski”
Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia Matki Boskiej Wniebowziętej parafia św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny Świadkowie Jehowy: zbór Puszczykowo (Sala Królestwa: Mosina)
Sport W Puszczykowie znajduje się wiele kompleksów sportowych oraz Klub Jeździecki „Niwka” im. Krzysztofa Kulikowskiego. W mieście znajduje się również Centrum Tenisowe Angie, w którym trenuje niemiecka tenisistka polskiego pochodzenia Angelique Kerber. Przy Liceum Ogólnokształcącym im. Mikołaja Kopernika działa MKS „Juvenia” Puszczykowo, w którym szkolą się młodzi lekkoatleci. Działa także dobrze rozwinięty klub siatkarski MKS Puszczykowo oraz klub piłkarski KP „Las” Puszczykowo.
Współpraca międzynarodowa Miasta i gminy partnerskie: Châteaugiron (w Bretanii, we Francji) – deklaracja współpracy 18 lipca 1997 r. w Puszczykowie, w lipcu 1998 r. w Châteaugiron odnowienie deklaracji
Ludzie związani z Puszczykowem
Przypisy KP Las Puszczykowo.
Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 246.
. .
Poznański Dziennik Wojewódzki. 1934, nr 41, poz. 531. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu. 1952, nr 12, poz. 56.
Kurier Puszczykowski Nr 46 Puszczykowo gościło Francuzów, Lipiec/Sierpień 2005, s. 2.
Sławomir Pniewski, Puszczykowo, w: „Spotkania z Zabytkami”, nr 4/1989, s. 51–52,
Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, , s. 567.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 grudnia 1924 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów województwa poznańskiego. .