Kompleksy przydatności rolniczej gleb, kompleksy glebowo-rolnicze – opracowany dla obszaru Polski zespół jednostek taksonomicznych gleb. Każda jednostka grupuje gleby cechujące się zbliżonymi właściwości rolniczymi i mogące być podobnie użytkowane. Podział ten został opracowany przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG) na podstawie przydatności gleb do uprawy roślin wskaźnikowych i współwskaźnikowych. Za rośliny wskaźnikowe uznano, ze względu na dobre wykorzystanie wilgoci w zimę, wierność plonowania, oraz wysoki udział w strukturze zasiewów gruntów ornych, pszenice ozimą i żyto ozime. Dla obszarów górskich za roślinę wskaźnikową uznano owies jary. Za rośliny współwskaźnikowe uznano jęczmień jary, ziemniak, burak cukrowy, koniczynę czerwoną i łubin żółty. Nazwy wskaźnikowych i współwskaźnikowych roślin posłużyły do stworzenia nazw poszczególnych kompleksów przydatności rolniczej.
O ile wydzielenia poszczególnych kompleksów dokonano na podstawie przydatności gleb do uprawy wybranych roślin, o tyle kwalifikację gleb do poszczególnych kompleksów przeprowadzono, bazując na następujących kryteriach: właściwości gleby, czyli: typ, podtyp, rodzaj, gatunek, właściwości fizyczne, fizykochemiczne i chemiczne, stopień kultury, warunki klimatyczne, geomorfologiczne (rzeźba terenu) i wodne siedliska glebowego, przydatność gleby pod użytki rolnicze.
Właściwy dobór gatunku rośliny uprawnej do kompleksu glebowego jest jednym z podstawowych warunków poziomu jego plonowania.
Kompleksy przydatności rolniczej na gruntach ornych thumb|right
Symbol Kompleks Klasy bonitacyjne Uprawiane rośliny % pow. kraju 1 pszenny bardzo dobry I i II burak cukrowy, pszenica, koniczyna czerwona, lucerna siewna, rzepak ozimy, bobik, wyka jara 3,8% 2 pszenny dobry II, IIIa, i IIIb burak cukrowy, pszenica, koniczyna czerwona, lucerna siewna, rzepak ozimy, bobik, wyka jara 18,0% 3 pszenny wadliwy IIIb, IVa i IVb jęczmień, owies, kukurydza, słonecznik 3,1% 4 żytni bardzo dobry (pszenno-żytni) IIIb uprawa tych samych gatunków co na pierwszych trzech kompleksach oraz pszenżyto, żyto, groch, łubin żółty i wąskolistny, burak i marchew pastewna 17,1% 5 żytni dobry IVa i IVb rzepak ozimy, jęczmień, pszenżyto, ziemniak, żyto, gryka, łubin żółty, seradela, wyka ozima, lnianka i gorczyca 15,6% 6 żytni słaby IVb i V żyto, owies, gryka, ziemniak, łubin żółty, seradela i wyka ozima 18,1% 7 żytni bardzo słaby (żytnio-łubinowy) VI żyto, łubin żółty, seradela, ziemniak, wyka ozima 11,5% 8 zbożowo-pastewny mocny IIIb i IVa kukurydza, słonecznik, mieszanki pastewne roślin jednorocznych i wieloletnich, owies 3,9% 9 zbożowo-pastewny słaby IVb i V owies, żyto, ziemniak, marchew pastewna, łubin żółty i wąskolistny 3,0% 10 pszenny górski II, IIIa i IIIb uprawa tych samych gatunków co na najlepszych kompleksach gleb nizinnych 1,6% 11 zbożowy górski IVa i IVb pszenica, żyto, jęczmień jary, owies, ziemniak, koniczyna, brukiew, len włóknisty 2,0% 12 owsiano-ziemniaczany górski gleby płytkie i zakamienione ziemniak, owies, mieszanki traw z koniczyną 1,2% 13 owsiano-pastewny górski gleby płytkie, szkieletowe i kwaśne owies i mieszanki traw z motylkowymi 0,5% 14 gleby orne przeznaczone pod użytki zielone
Kompleksy przydatności rolniczej na użytkach zielonych
Symbol Rodzaj kompleksu Klasy bonitacyjne % pow. kraju 1z bardzo dobry i dobry kl. I i II 0,7% 2z średni kl. III i IV 5,9% 3z słaby i bardzo słaby kl. V i VI 6,4%
Zobacz też Bonitacja (gleboznawstwo)
Bibliografia