Hr.Ms. Van Galen (1941)

Hr.Ms. Van Galen – holenderski niszczyciel z okresu II wojny światowej, należący do brytyjskiego typu N (J/K/N), w służbie holenderskiej w latach 1942–1956. Podczas wojny służył głównie na Oceanie Indyjskim, nosił wtedy numer taktyczny G84, po wojnie: J-3, JT-3, D-803N-class destroyers. Budowany był dla marynarki brytyjskiej pod nazwą HMS „Noble”.

Budowa

Budowę okrętu zamówiono dla marynarki brytyjskiej Royal Navy 15 kwietnia 1939 na podstawie programu z 1939 roku, podobnie jak innych niszczycieli typu N. Stępkę pod budowę położono 27 lipca 1939 w stoczni William Denny & Brothers (Denny) w Dumbarton w Szkocji, budowę rozpoczęto pod nazwą „Noble”. Przed wodowaniem, okręt 18 marca 1941 sprzedano Holandii, która poniosła duże straty w niszczycielach w lutym–marcu 1941 na Dalekim Wschodzie (początkowo miały być przekazane „Norman” i „Norseman” lecz zamieniono je z powodu opóźnień budowy spowodowanych bombardowaniami stoczni). Kadłub wodowano 17 kwietnia 1941. Okręt przyjęto do służby w marynarce holenderskiej 11 lutego 1942, jeszcze przed oficjalnym ukończeniem budowy 21 lutego 1942. Otrzymał nazwę „Van Galen”, którą nosił przed nim zatopiony w 1940 roku niszczyciel typu Admiralen. W tej samej stoczni budowano też równocześnie niszczyciel holenderski „Tjerk Hiddes” (ex „Nonpareil”) tego samego typu, a wcześniej zbudowano HMS „Jaguar” i HMS „Kandahar” identycznych typów J i K. Koszt budowy wynosił 400 684 funtów, bez uzbrojenia i wyposażenia łączności. Po II wojnie światowej nazwę HMS „Noble” otrzymał w brytyjskiej służbie zwrócony przez Polskę niszczyciel „Piorun”, ex. „Nerissa”.

Służba Ocean Indyjski 1942–1944 thumb|„Van Galen” (G84) podczas wojny thumb|„Van Galen” (G84) na Oceanie Indyjskim podczas wojny Po wejściu do służby okręt przydzielono do 7. Flotylli Niszczycieli brytyjskiej Floty Wschodniej. Przez pierwszy okres uzyskiwania gotowości bojowej, stacjonował w Scapa Flow w składzie Floty Metropolii (Home Fleet). 15 kwietnia 1942 wyruszył docelowo na Ocean Indyjski, płynąc w eskorcie konwoju WS-18 z Wielkiej Brytanii przez Freetown. W czerwcu dotarł do bazy Kilindini, skąd następnie pełnił służbę eskortową na Oceanie Indyjskim w składzie brytyjskiej Floty Wschodniej.

Na przełomie lipca i sierpnia 1942 wziął udział w operacji Stab – w osłonie pancernika „Warspite” i lotniskowców HMS „Illustrious” i "Formidable" – polegającej na pozorowaniu zamiaru desantu na Andamanach, przerwanej na początku sierpnia. Od 9 września brał udział w inwazji na francuski Madagaskar. 10 września wraz z krążownikiem „Jacob van Heemskerck” i niszczycielami HMAS „Napier” i HMS „Inconstant”Według innych źródeł, „Tjerk Hiddes” zamiast „Inconstant”. brał udział w desancie komandosów w Morondava na zachodnim wybrzeżu Madagaskaru (operacja Tamper).

Następnie „Van Galen” został w październiku 1942 skierowany do służby konwojowej na wodach Australii, głównie pomiędzy Sydney a Fremantle i na południowo-zachodnim Pacyfiku, w składzie amerykańskiej 7. Floty (wraz z „Tjerk Hiddes” i krążownikiem „Tromp”). W listopadzie brał udział w ewakuacji wojska z Timoru do Darwin w Australii. W kolejnych miesiącach powrócił do służby konwojowej. W dniach 18–24 lutego 1943 osłaniał na odcinku z Fremantle do Melbourne duży konwój statków pasażerskich przewożących australijską 9. Dywizję Piechoty z Adenu do Australii (wraz z „Tjerk Hiddes”, „Tromp” i HMAS „Adelaide” – operacja Pamphlet).

W lutym 1944 okręt powrócił wraz z „Tjerk Hiddes” i „Tromp” w skład brytyjskiej Floty Wschodniej, bazując głównie w Trincomalee. Od 22 marca wziął udział w operacji Diplomat – wypadzie głównych sił floty z lotniskowcem „Illustrious” na Oceanie Indyjskim w celu spotkania z lotniskowcem USS „Saratoga”. Wchodził następnie w skład Zespołu 69 (Task Force 69) ubezpieczającego atak samolotów z lotniskowców zespołu TF 70 (HMS „Illustrious” i USS „Saratoga”) na bazę japońską w Sabang 19 kwietnia 1944 (operacja Cockpit), a następnie podobny atak tych lotniskowców na Surabaję 17 maja (w składzie zespołu TF 65, osłaniającego TF 66 – operacja Transom).

W czerwcu okręt powrócił do służby eskortowej na Oceanie Indyjskim. W październiku wziął udział w operacji Millet, mającej rozproszyć uwagę japońską przed amerykańskim lądowaniem na Leyte. W składzie 2. grupy zespołu 63 (z krążownikiem HMS „London” i niszczycielami HMS „Raider” i HMAS „Norman”) osłaniał lotniskowce 17 października podczas ataków na wyspę Nancowry oraz bombardował wyspę Kar Nicobar na Nikobarach.

Europa Północna 1944–1945 W listopadzie 1944 „Van Galen” został skierowany z powrotem do Wielkiej Brytanii. Od grudnia pełnił służbę konwojową na południowo-wschodnich podejściach do Wielkiej Brytanii, bazując w Plymouth, w składzie 8. Flotylli Niszczycieli. Od marca do lipca 1945 był remontowany w Southampton. 28 sierpnia 1945 przybył po raz pierwszy do Amsterdamu w Holandii.

Służba powojenna Po zakończeniu wojny, jeszcze w 1945 „Van Galen” został skierowany do służby kolonialnej w Holenderskich Indiach Wschodnich (obecnej Indonezji), gdzie toczyły się walki niepodległościowe. W 1948 powrócił do Holandii na remont. thumb|„Van Galen” w 1951 odpływa do Korei W latach 1951–1952 służył w składzie sił ONZ podczas wojny koreańskiej, po czym powrócił na wody europejskie. W 1951 został uszkodzony przez tajfun Ruth koło JaponiiGoogle Books – Andrew Rose, Sandra Rose: Man Overboard: The HMAS Nizam Tragedy, , str. 43.

W 1953 został wycofany do rezerwy, a w 1956 skreślony z listy floty i w lutym 1957 złomowany.

Dane techniczne

Dane dotyczące uzbrojenia i radarów odnoszą się ogólnie do okrętów typu N – daty zmian są przybliżone.

Uzbrojenie 6 dział kalibru 120 mm QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (3xII) długość lufy: L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 15 520 m, kąt podniesienia +40°, masa pocisku 22,7 kg 1 działo plot 102 mm QF Mk V na podstawie HA Mk III długość lufy: L/45, kąt podniesienia +80°, masa pocisku 14,06 kg do 1942/1943 4 automatyczne armaty przeciwlotnicze 40 mm Vickers Mk VIII („pom-pom”) poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV) 4–6 automatyczne działka plot 20 mm Oerlikon 20 mm (ilość stopniowo wzrastała, 4xI do 6xI, później 2xII i 2xI) 5 wyrzutni torpedowych 533 mm w aparacie torpedowym PR Mk II (1xV), 5 torped Mk IX od 1942/1943 – 10 wyrzutni, 2xV 1 zrzutnia na 6 bomb i 2 miotacze bomb głębinowych (20–45 bomb głębinowych)

Wyposażenie hydrolokator system kierowania ogniem artylerii: osobne dalocelownik (DCT) i główny dalmierz z punktem kierowania ogniem plot (na nadbudówce dziobowej) radar dozoru ogólnego Typ 286 (na głównym maszcie), później Typ 291 radar kierowania ogniem plot Typ 285 (na stanowisku dalmierza)

Przypisy

Bibliografia Geoffrey B Mason: HMS NOBLE/Dutch VAN GALEN – N-class Destroyer

Kategoria:Holenderskie niszczyciele Kategoria:Holenderskie niszczyciele z okresu II wojny światowej Kategoria:Holenderskie okręty z okresu po 1945 Kategoria:Niszczyciele typu J/K/N Kategoria:Okręty zbudowane w stoczni William Denny and Brothers