thumb|Konkurs A – ujeżdżenie: George Bowman (GBR) thumb|Powożenie – zaprzęg jednokonny thumb|Maraton – przeszkoda wodna, Edwin Bryson (IRL) thumb|Zaprzęg czterokonny, Pippa Bassett (GBR) thumb|MŚ w Lipsku 2008, Benjamin Aillaud (FR) thumb|MŚ w Warce 2007, Harrie Verstappen (NL) Powożenie – jedna z najstarszych konkurencji jeździeckich, obecnie jest jedną z 7 dyscyplin wspieranych przez Międzynarodową Federację Jeździecką (FEI). W dyscyplinie tej powożący siedzi w pojeździe zaprzęgowym i kieruje koniem, parą lub czwórką koni.
Historia Konie zaprzęgnięte w dwukołowe wozy obecne były już w starożytnym Egipcie, o czym świadczą datowane na XI w. p.n.e. płaskorzeźby, przedstawiające sceny z uroczystości, igrzysk oraz bojów. Wyścigi zaprzęgów były także popularne w starożytnej Grecji, począwszy od 680 roku p.n.e. Już podczas XXV olimpiady greckiej rozgrywano wyścigi kwadryg. Wyścigi zaprzęgów stanowiły bardzo atrakcyjną część programu olimpiad. Ich kontynuacją w czasach późniejszych były rzymskie wyścigi rydwanów.
W XVIII wieku powożenie zostało uznane za sport w Anglii, dzięki działaniom ówczesnego księcia Walii, późniejszego króla Jerzego IV. W XX wieku ważnym propagatorem tej dyscypliny był Filip, książę Edynburga, który w latach 70.- 80. był zawodnikiem powożenia (zaprzęgi czterokonne) oraz przewodniczącym FEI.
Organizacja FEI rozpoczęła rozgrywanie zawodów w powożeniu w roku 1970. Powożenie było w kolejności czwartą dyscypliną uznaną przez tę organizację. W rozwój i uznanie dyscypliny przez FEI ważny wkład mieli członkowie Polskiego Związku Jeździeckiego: Eryk Brabec i Czesław Matławski. Pierwsze przepisy utworzono wcześniej na podstawie przepisów dla dyscypliny wszechstronnego konkursu konia wierzchowego (WKKW).
Początki ważniejszych imprez datują się na lata: 1971 – Mistrzostwa Europy w zaprzęgach czterokonnych (do 1981 roku w lata nieparzyste), 1972 – Mistrzostwa Świata w zaprzęgach czterokonnych (kolejne w lata parzyste), 1983 – Mistrzostwa Europy w zaprzęgach parokonnych (jedyne), 1985 – Mistrzostwa Świata w zaprzęgach parokonnych (kolejne rozgrywane w lata nieparzyste), 1998 – Mistrzostwa Świata w zaprzęgach jednokonnych (kolejne planowane w lata parzyste).
Zawody w powożeniu Zawody rozgrywane są w 3 kategoriach: zaprzęgów czterokonnych, parokonnych i jednokonnych. Kobiety współzawodniczą z mężczyznami. Celem zawodów jest sprawdzenie wartości użytkowej koni oraz kultywacja kultury. Zawody trwają zazwyczaj 3 dni i składają się z 3 konkursów – każdy w kolejnym dniu. Wygrywa ten, kto zdobędzie najmniejszą liczbę punktów karnych. Czas przebiegu w konkursach B i C przeliczany jest na punkty karne, podobnie „pozytywną” punktację konkursu A przelicza się tak, by dostosować wpływ wyniku na całe zawody. Powożącemu w zawodach towarzyszy tzw. luzak (w zaprzęgach czterokonnych – 2 luzaków), którego rola polega na nawigowaniu w maratonie i pomocy przy obsłudze koni i zaprzęgu. Dopuszczalne działania luzaków regulowane są przepisami, których nieprzestrzeganie skutkuje punktami karnymi lub nawet eliminacją zaprzęgu.
Konkurs A – ujeżdżenie Celem tego konkursu jest ocena regularności, swobody, harmonii, impulsu i prawidłowości ruchu koni. Ważna jest również dokładność, precyzja oraz wygląd zawodnika i jego zaprzęgu (strój, uprząż, prezencja). Konkurs ten rozgrywany jest na placu (czworoboku) o wymiarach 100 × 40 m. Zaprzęg wykonuje określony program składający się z figur w stępie i w kłusie.
Konkurs B – maraton Celem tego konkursu jest ocena stanu wytrenowania, zwinności i wytrzymałości koni, ocena wyczucia tempa, odległości oraz zręczności powożenia zawodnika. Trasa pełnego maratonu składa się z pięciu odcinków i nie przekracza 22 km. W ostatnim etapie oznaczonym literą E, należy w dowolnym tempie pokonać od 5 do 8 przeszkód. O zwycięstwie w konkursie B decyduje szybkość, precyzja i prawidłowość jazdy. Używa się bryczki o specjalnej konstrukcji, typu „maratonowego” (tzw. maratonówki), innej niż w konkursie A i C.
Konkurs C – zręczność powożenia Celem jest ocena kondycji, posłuszeństwa i elastyczności koni po maratonie (konkursie B) oraz precyzji powożącego. Konkurs ten jest rozgrywany na placu, gdzie ustawione są przeszkody o ściśle określonych wymiarach. Obowiązuje ten sam pojazd i ubiór zawodnika i luzaka, jak w konkursie A. Z powodu rozmiaru przeszkód tego konkursu, obowiązują przepisowe wymiary powozu.
Dyscyplina sportu dla niepełnosprawnych Od 2006 roku organizacja FEI zarządza także zawodami w powożeniu dla osób niepełnosprawnych i jest jedyną międzynarodową federacją sportową, która nadzoruje obie odmiany konkurencji. Obywają się parajeździeckie imprezy sportowe o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Podobnie jak w dyscyplinie ujeżdżenia, ogólne zasady rozgrywania konkursów pozostają niezmienione, a w określonych sytuacjach dopuszcza się używanie sprzętu pomocniczego. Grupy współzawodników są dobierane w zależności od ich sprawności fizycznej, dzięki czemu możliwe jest ocenianie przebiegu koni bez względu na niepełnosprawność powożących.
Powożenie w Polsce Zawody w powożeniu w Polsce Pierwsze Mistrzostwa Polski w Powożeniu datują się na lata: 1979 w zaprzęgach czterokonnych, 1985 w zaprzęgach parokonnych, 1998 w zaprzęgach jednokonnych.
W Polsce odbyło się również kilka imprez międzynarodowych w latach: 1975 – Mistrzostwa Europy w Powożeniu Zaprzęgami Czterokonnymi w Sopocie, 1995 – Mistrzostwa Świata w Powożeniu Zaprzęgami Parokonnymi w Poznaniu, 2007 – Mistrzostwa Świata w Powożeniu Zaprzęgami Parokonnymi w Warce, 2008 – Mistrzostwa Świata w Powożeniu Zaprzęgami Jednokonnymi w Jarantowie.
Osiągnięcia polskiego powożenia Polskie zaprzęgi w dyscyplinie powożenia przez wiele lat zajmowały silną pozycję na arenie międzynarodowej, na co wskazują wysokie pozycje rankingowe Mistrzostw Świata dla wszystkich trzech rodzajów zaprzęgów. Polską rasą odnoszącą sukcesy w powożeniu są konie śląskie.
Zaprzęgi czterokonne – Mistrzostwa Świata: Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce 1 Brązowy Drużynowo Zygmunt Szymoniak, Tadeusz Czermiński 1974 – Frauenfeld 2 Brązowy Indywidualnie Zygmunt Waliszewski 1976 – Apeldoorn 3 Brązowy Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Tadeusz Czemiński, Antoni Musiał 1976 – Apeldoorn 4 Brązowy Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Władysław Adamczak 1980 – Windsor
Zaprzęgi czterokonne – Mistrzostwa Europy: Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce 1 Srebrny Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Tadeusz Czemiński, Zygmunt Szymoniak 1975 – Sopot 2 Srebrny Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Zygmunt Szymoniak 1977 – Donaueschingen 3 Srebrny Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Władysław Adamczak 1981 – Zug 4 Brązowy Drużynowo Zygmunt Waliszewski, Antoni Musiał, Władysław Adamczak 1979 – Haras du Pin 5 Brązowy Indywidualnie Zygmunt Waliszewski 1979 – Haras du Pin 6 Brązowy Indywidualnie Władysław Adamczak 1981 – Zug
Zaprzęgi parokonne – Mistrzostwa Świata: Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce 1 Srebrny Indywidualnie Rajmund Wodkowski 1987 – Riesenbeck 2 Srebrny Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Czesław Konieczny 1995 – Poznań 3 Srebrny Drużynowo Roman Kusz, Jacek Kozłowski, Ireneusz Kozłowski 2003 – Wersal 4 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Czesław Konieczny 1987 – Riesenbeck 5 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Marek Pawelec 1989 – Balaton Fenyves 6 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Marek Pawelec 1991 – Zwettl 7 Brązowy Indywidualnie Roman Kusz 1991 – Zwettl 8 Brązowy Drużynowo Roman Kusz, Zbigniew Brzoskowski, Marek Pawelec 1993 – Gladstone 9 Brązowy Indywidualnie Roman Kusz 2003 – Wersal
Zaprzęgi jednokonne – Mistrzostwa Świata: Medale Druż./ind. Zawodnicy Data i miejsce 1 Złoty Indywidualnie Bartłomiej Kwiatek 2018 – Kronenberg 2 Srebrny Indywidualnie Bartłomiej Kwiatek 2010 – Pratoni del Vivaro 3 Srebrny Drużynowo Marcin Kilańczyk, Bartłomiej Kwiatek, Weronika Kwiatek 2016 – Piber 4 Srebrny Indywidualnie Weronika Kwiatek 2016 – Piber 5 Brązowy Drużynowo Agnieszka Chwastek, Wiktor Pietrowski, Przemysław Zabłocki 2004 – Åstorp 6 Brązowy Drużynowo Bartłomiej Kwiatek, Katarzyna Kuryś, Sebastian Bogacz 2018 – Kronenberg 7 Brązowy Indywidualnie Bartłomiej Kwiatek 2020 – Pau 8 Brązowy Drużynowo Bartłomiej Kwiatek, Weronika Kwiatek 2020 – Pau
Zobacz też Polski Związek Jeździecki Mistrzostwa Polski w powożeniu
Przypisy
Linki zewnętrzne Equito.pl – Portal Jeździecki – Powożenie: aktualności
Fédération Equestre Internationale (FEI) – Międzynarodowa Federacja Jeździecka – Driving (powożenie) FEI World Cup Driving – FEI Puchar Świata w Powożeniu
Kategoria:Dyscypliny jeździeckie