Józef Julian Sękowski, Osip Iwanowicz Sienkowski, pseudonim „Baron Brambeus” (; ur. 31 marca 1800 lub 19 marca 1800 w Antagołanach koło Wilna, zm. 16 marca 1858 w Petersburgu) – polski orientalista, podróżnik, pisarz, członek Towarzystwa Szubrawców, profesor Uniwersytetu w Petersburgu, carski cenzor.
Życiorys Uznawał się za odległego potomka Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, choć pojawiały się pogłoski o jego nieszlacheckim rodowodzie. Studiował na Uniwersytecie Wileńskim. Jednym z jego nauczycieli był Joachim Lelewel. Wykładowcą Uniwersytetu Wileńskiego był także wuj Sękowskiego, Gotfryd Groddeck. Sękowski związany był z lożami wolnomularskimi Gorliwy Litwin oraz Gorliwy Litwin Zreformowany. Ukończył studia w 1819. W tym samym roku przeniósł się do Turcji, i służył jako dragoman przy rosyjskim poselstwie w Stambule.
W 1820 wyruszył w podróż do Syrii i Egiptu. Wolnomularze wileńscy sponsorowali jego ekspedycję naukową. W trakcie tej podróży dotarł w okolice III katarakty. Zawarł wówczas znajomość z Wacławem Rzewuskim. Relacje Sękowskiego z tej podróży ukazywały się w „Dzienniku Wileńskim” i „Pamiętniku Warszawskim”. W 1821 wrócił do Wilna. Pod koniec tego roku zamieszkał w Petersburgu.
W 1822 został zatrudniony na Uniwersytecie w Petersburgu jako profesor języków orientalnych. W 1823 wybrany został członkiem korespondentem Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, a trzy lata później Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. W 1826 Uniwersytet Jagielloński nadał mu doktorat honoris causa. Z tej okazji uczelnia otrzymała od niego hieratyczny papirus z I w. n.e., tzw. Papirus Sękowskiego. W 1828 został członkiem korespondentem Cesarskiej Akademii Nauk w Petersburgu. W 1847 przeszedł na emeryturę na uczelni.
W latach 20. powierzono mu misję wizytowania i ekspertyzy szkolnictwa zakonnego na terenach białoruskich. Wystawiał szkołom zakonnym u władz rosyjskich nieprzychylne opinie, postulując ich reorganizację, a niekiedy likwidację. W latach 1828–1833 służył jako cenzor wydawnictw. Odnosił się nieprzychylnie do idei powstania listopadowego. Po jego upadku pozostawał w służbie rosyjskiej. Był redaktorem rosyjskiego miesięcznika „Bibliotieka dla cztienija”.
Był pisarzem, satyrykiem i polemistą; publikował pod pseudonimem Baron Brambeus. Krytykował odkrycia Champolliona. Jego opowiadanie Podróż uczona na wyspę niedźwiedzią uznano za jeden z wczesnych przykładów literatury fantastycznonaukowej. Po jego śmierci, w Petersburgu wydano w dziewięciu tomach jego dzieła zebrane (1858-59).
Życie prywatne Ożenił się z Marią Rodziewiczówną w 1819. W 1828 para rozwiodła się. W 1829 wziął ślub z córką barona, Adelą Rail.
Przypisy
Bibliografia
Literatura dodatkowa
Wielkie posłuchanie u Lucypera (1862). Śląska Biblioteka Cyfrowa [dostęp 2016-10-25]
Linki zewnętrzne Józef Sękowski – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Pisarze rosyjskojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Petersburgiem Kategoria:Pisarze związani z Wilnem Kategoria:Polscy cenzorzy Kategoria:Polscy orientaliści Kategoria:Polscy poeci XIX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Urodzeni w 1800 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Zmarli w 1858