Leslie James Morshead KCB, KBE, CMG (ur. 18 września 1889 w Ballarat, zm. 26 września 1959 w Sydney) – australijski wojskowy, generał porucznik, uczestnik obu wojen światowych. Najbardziej znany jako dowódca australijskiej 9 Dywizji podczas bitwy o Tobruk i w obu bitwach pod El Alamein.
Życiorys Był szóstym dzieckiem Williama Morsheada, górnika pochodzącego z Kornwalii i jego urodzonej w Australii żony Mary Elizy Rennison. Ukończył Melbourne Teachers' Colledge, obejmując posadę nauczyciela początkowo w szkołach publicznych, następnie prywatnych. 13 września 1914 roku wstąpił w szeregi Australian Imperial Force, otrzymując przydział do 2. batalionu w stopniu porucznika. Wraz ze swą jednostką, już w stopniu kapitana, wylądował 25 kwietnia 1915 roku pod Gallipoli. W sierpniu, już w stopniu majora, walczył w bitwie o Lone Pine. Po zakończeniu walk o Gallipoli otrzymał promocję na podpułkownika i w kwietniu 1916 roku objął dowództwo formowanego w Australii 33. batalionu. Po okresie szkolenia w Wielkiej Brytanii batalion wszedł w listopadzie 1916 roku do walki na froncie zachodnim, w składzie 3 Dywizji australijskiej. Leslie Morshead dowodził nim w bitwach pod Mesen i Passchendaele w 1917 roku oraz podczas ofensywy wiosennej i podczas ostatnich walk na froncie zachodnim w 1918 roku. Za swój udział w działaniach I wojny światowej został w 1917 roku odznaczony Distinguished Service Order, w 1919 Orderem św. Michała i św. Jerzego i francuską Legią Honorową oraz pięciokrotnie w ciągu całej kampanii wymieniony w sprawozdaniu.
Leslie Morshead powrócił do Australii w grudniu 1919 roku a w marcu następnego roku został zdemobilizowany. 17 listopada 1921 roku poślubił w Melbourne pannę Myrtle Catherine Hay Woodside. W cywilu próbował prowadzić farmę w Queenslandzie, ale nie odniósł sukcesu. W związku z tym podjął pracę w brytyjskim przedsiębiorstwie żeglugowym Orient Line. W 1936 roku został kierownikiem oddziału firmy w Sydney. Jednocześnie służył w armii terytorialnej, awansując w 1933 roku na pułkownika, a w 1938 roku tymczasowego brygadiera.
Po wybuchu II wojny światowej powrócił do czynnej służby w Australian Imperial Force, zostając dowódcą 18 Brygady, która w maju 1940 roku została wysłana do Wielkiej Brytanii. Australijscy żołnierze byli tam poddani szkoleniu, odgrywając przy tym ważną rolę w systemie obrony wyspy na wypadek inwazji niemieckiej. Pod koniec 1940 roku zapadła decyzja o wysłaniu 18 Brygady na Bliski Wschód. Dotarła ona do Aleksandrii 31 grudnia, wchodząc w skład 9 Dywizji australijskiej. W tym czasie dotychczasowy dowódca dywizji, generał major Henry Wynter, poważnie zachorował. W konsekwencji został odesłany do Australii, zaś na jego miejsce powołano 29 stycznia 1941 roku Lesliego Morsheada, w stopniu generała majora.
9 Dywizja, niedostatecznie wyposażona i częściowo niedoszkolona, została w związku ze złą sytuacją na froncie północnoafrykańskim skierowana do Cyrenajki. W kwietniu 1941 roku wycofano ją do Tobruku, gdzie generał Morshead objął dowództwo obrony twierdzy. Jego żołnierze, w sierpniu wzmocnieni między innymi Polakami z Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, obronili Tobruk pomimo poważnych strat w ludziach. Ostatecznie Australijczycy zostali zastąpieni w polu dywizją brytyjską, zaś sam Leslie Morshead opuścił twierdzę 22 października 1941 roku. Zwycięska obrona przyniosła mu awans do stopnia generała porucznika, Order Imperium Brytyjskiego, polski Order Wojenny Virtuti Militari V klasy oraz, od marca 1942 roku, dowodzenie australijskimi wojskami na Bliskim Wschodzie, które przejął od generała Thomasa Blameya.
W tej roli dowodził swymi oddziałami podczas I bitwy pod El Alamein w lipcu i II bitwy pod El Alamein w dniach od 23 października do 5 listopada 1942 roku. W tej ostatniej, stanowiącej punkt zwrotny kampanii północnoafrykańskiej, Australijczycy wykazali się bohaterstwem, ponosząc po raz kolejny duże straty osobowe. Generał Morshead zaś, w uznaniu zasług, został Komandorem Orderu Łaźni.
W lutym 1943 roku 9 Dywizja i jej dowódca powrócili do Australii. W marcu Leslie Morshead został mianowany dowódcą II Korpusu australijskiego, skierowanego do działań na Dalekim Wschodzie. Jako jego dowódca wziął udział w walkach na Nowej Gwinei w końcu 1943 roku, w międzyczasie obejmując dowództwo 2. Armii australijskiej. W maju 1944 roku został dowódcą I Korpusu, walcząc z nim na Borneo.
Po zakończeniu wojny generał Morshead powrócił do Sydney we wrześniu 1945 roku. Wkrótce potem wziął udział w obradach trybunału wojskowego, rozpatrującego sprawę ucieczki z Singapuru generała Henry'ego Gordona Bennetta. 1 stycznia 1946 roku został przeniesiony do rezerwy i powrócił do dawnej pracy w Orient Line, odrzucając między innymi propozycję zostania gubernatorem Queenslandu. W 1948 roku został odznaczony amerykańskim Medalem Wolności. W karierze cywilnej obejmował jeszcze wysokie stanowiska w zarządach i radach nadzorczych dużych firm australijskich, przewodniczył również organizacjom skautowym. W połowie lat 50., z powodu złego stanu zdrowia, wycofał się z życia publicznego. Zmarł w wyniku nowotworu w szpitalu w Darlinghurst na przedmieściach Sydney 26 września 1959 roku i został pogrzebany z honorami wojskowymi.
Bibliografia
Kategoria:Australijscy generałowie Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Ballarat Kategoria:Odznaczeni Orderem Wybitnej Służby Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Michała i św. Jerzego Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium brytyjskie) Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1959