4 Brygada Kadrowa Strzelców (4 BKS) – kadrowa brygada piechoty Polskich Sił Zbrojnych.

Historia brygady 9 lipca 1940 w Elliock w hrabstwie Dumfries and Galloway, jeszcze przed oficjalnym podpisaniem umowy polsko-brytyjskiej, rozpoczęto formowanie 4 Brygady Kadrowej Strzelców pod dowództwem płk. dypl. Stanisława Sosabowskiego. Miała ona stanowić kadrowy zalążek dla wojska polskiego formowanego w Kanadzie. Dlatego jej pierwotna nazwa brzmiała Kanadyjska Brygada Strzelców.

Brygada początkowo liczyła ok. 500 ludzi. W jej skład weszli oficerowie z 4 Dywizji Piechoty ewakuowanej z Francji oraz szeregowi z kategorią zdrowia C i D.

Wobec małego zainteresowania wśród Polonii kanadyjskiej wstąpieniem do Wojska Polskiego, 15 sierpnia jednostkę przemianowano na 4 Brygadę Kadrową Strzelców. Pod koniec 1940 roku z oficerów 4 Brygady Kadrowej zaczęto rekrutować ochotników, którzy po specjalnym przeszkoleniu mieliby być zrzuceni w Polsce i wspomóc działania dywersyjne (cichociemni). 23 października 1940 jednostkę przeniesiono w nowe miejsce stacjonowania - półwysep Fife. Brygada otrzymała także nowe zadania, miała bronić wschodniego wybrzeża Szkocji na 25 km odcinku od Anstruther do Buckhaven. W tym celu tworzyła ona oficerski batalion piechoty.

Pod koniec stycznia 1941 roku pojawiła się możliwość przeszkolenia ochotników na skoczków spadochronowych. Szkolenie miało odbywać się w ośrodku spadochronowym w Ringway. Wobec takiej możliwości płk Sosabowski podjął decyzję o organizowaniu nieoficjalnej brygady spadochronowej i kolejne grupy żołnierzy wysyłano na przeszkolenie w Ringway.

Na podstawie rozkazu L.dz. 774/Szef.Sąd./Tjn./41 Naczelnego Wodza i Ministra Spraw Wojskowych z 30 września 1941 roku zostały zniesione Sądy Polowe przy 4, 5, 7 i 8 Brygadach Kadrowych Strzelców, a w ich miejsce został utworzony 2 Sąd Polowy przy Brygadzie Szkolnej.

Naczelny Wódz gen. Sikorski rozkazem z 9 października 1941 roku przemianował 4 Brygadę Kadrową Strzelców na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową. Nowo utworzona jednostka nadal występowała w stosunku do Brytyjczyków, jako kadrowa brygada strzelcówZbigniew Wawer, Polscy spadochroniarze ..., s. 65.. Jej skład wzmocniony został 2 batalionem (kratkowanych lwiątek) z 1 Brygady Strzelców. Fakt istnienia brygady spadochronowej został ostatecznie uznany przez Brytyjczyków dopiero w sierpniu 1942 rokuZbigniew Wawer, Polscy spadochroniarze ..., s. 68..

Odznaka pamiątkowa Zatwierdzona Dz. Rozk. NW nr 4, poz. 40 z 21 października 1941 roku. Jednoczęściową odznakę stanowi owal odlany w szarym metalu o wymiarach 50x37 mm, w którym na tle orła państwowego umieszczono bagnet na karabinie w formie liczby 4. Orzeł okolony jest ostem szkockim. Odznakę zaprojektował Stanisław Kowalczewski, a wykonała Grupa Techniczna z Londynu. Forma i odlewy – Jan Orlikowski.

Obsada personalna brygady Kwatera Główna 4 Brygady Kadrowej Strzelców dowódca brygady – płk dypl. Stanisław Sosabowski zastępca dowódcy brygady – płk dypl. Roman Saloni szef sztabu – ppłk dypl. Witold Barlog dowódca artylerii – płk art. dr Roman Odzierzyński 10 batalion kadrowy strzelców – ppłk Franciszek Targowski 11 batalion kadrowy strzelców – ppłk dypl. Marian Radwański 12 batalion kadrowy strzelców – ppłk piech. Czesław Rzedzicki 4 dywizjon kadrowy artylerii lekkiej 4 kompania kadrowa przeciwpancerna – ppłk dypl. Alojzy Mazurkiewicz 4 oddział kadrowy rozpoznawczy 4 kompania kadrowa łączności 4 kompania kadrowa saperów 4 pluton kadrowy żandarmerii 4 Sąd Polowy

Skład batalionu dowództwo pluton łączności oddział rozpoznawczy trzy kompanie strzelców trzy plutony strzelców drużyna ckm drużyna moździerzy (działon) pluton artylerii polowej pluton artylerii przeciwpancernej

Przypisy

Bibliografia

Zbigniew Wawer, Polscy spadochroniarze w Wielkiej Brytanii 1940-1945 - 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa, „Zeszyt Naukowy Muzeum Wojska”, Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska w Białymstoku, Białystok 1988.

Kategoria:Brygady piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii Kategoria:Oddziały I Korpusu Polskiego (PSZ) Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1941