Galina Iwanowna Ustwolska (; ur. 17 czerwca 1919 w Piotrogrodzie, zm. 22 grudnia 2006 w Petersburgu) – rosyjska kompozytorka i pedagog.
Życiorys Uczyła się w szkole muzycznej przy Konserwatorium w Leningradzie (1937-39). Od 1939 studiowała kompozycję w tym konserwatorium u Dmitrija Szostakowicza i Maksimiliana Sztajnberga, które przerwała z powodu wojny, a następnie kontynuowała w latach 1945–1947.
W 1947 podjęła studia podyplomowe, które ukończyła w 1950. Równocześnie, do 1975 (lub 1977) prowadziła klasę kompozycji w macierzystej Alma Mater. Na jej zajęcia chętnie uczęszczali najbardziej uzdolnieni uczniowie, wśród których byli kompozytorzy Siergiej Baniewicz i Boris Tiszczenko.
Na zainteresowanie muzyką Ustwolskiej istotny wpływ miały koncerty poświęcone jej muzyce, towarzyszące festiwalom w Heidelbergu (1988) oraz w Amsterdamie i Kolonii (I poł. lat 90.). W Polsce po raz pierwszy zaprezentowano jej muzykę w 1962 na festiwalu Warszawska Jesień.
W 1993 otrzymała tytuł Zasłużonego Działacza Sztuk Federacji Rosyjskiej.
Twórczość We wczesnych utworach Ustwolskiej widoczny jest neoklasycystyczny wpływ Szostakowicza (w Koncercie na fortepian, 1946), który zostaje jednak dość szybko zastąpiony szorstkim patetyzmem w tragicznym stylu Musorgskiego czy Mahlera. W dojrzałym okresie jej twórczości prym wiedzie silny, ascetyczny styl z radykalnymi środkami kompozycyjnymi, nie mieszczący się w głównym nurcie życia muzycznego. Władze radzieckie uznały, że utwory Ustwolskiej, mimo że niekomunikatywne, surowe i hermetyczne, nie są jednak awangardowe, zatem nie zostały potępione.
Ustwolska tworzyła muzykę głęboką, emocjonalną, pełną napięć i kontrastów (szczególnie dynamicznych od ppppp do fffff), a przy tym – jak to sama określiła – „duchową w swojej naturze”. Szostakowicz tak zachwycał się muzyką Ustwolskiej, że włączył niektóre z jej pomysłów do swoich dzieł; na przykład drugi temat finału jej Tria na klarnet, skrzypce i fortepian (1949) pojawia się w jego V Kwartecie smyczkowym op. 92 oraz w Suicie op. 145 (nr 11, Bessmiertije).
Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych) Koncert na fortepian, orkiestrę smyczkową i kotły (1946) Sonata nr 1 na fortepian (1947) Son Stiepana Razina, bylina na bas i orkiestrę (1949) Trio na klarnet, skrzypce i fortepian (1949); wyk. pol. Warszawska Jesień (2004) Oktet na 2 oboje 4 skrzypiec, kotły i fortepian (1949–1950); wyk. pol. Warszawska Jesień (1990) Sonata nr 2 na fortepian (1949) Suita Pionierskaja (1950) Sonata nr 3 na fortepian (1952) Sonata na skrzypce (1952); wyk. pol. Warszawska Jesień (1962) 12 preludiów na fortepian (1953) Symfonia nr 1 na orkiestrę, 2 głosy chłopięce solo, chór chłopięcy; słowa: G. Rodari (1955); wyk. pol. Warszawska Jesień (2001) Sonata nr 4 na fortepian (1957) Poemat symfoniczny Podwig gieroja (1957) Poemat symfoniczny Ogni w stiepi (1958) Bolszoj duet na eiolonvxrl i fortepian (1959); wyk. pol. Warszawska Jesień (1986) Duet na skrzypce i fortepian (1964); wyk. pol. Warszawska Jesień (1991) Kompozycja nr 1 Dona Nobis Pacem na flet piccolo, tubę i fortepian (1970–1971) Kompozycja nr 2 Dies Irae na 8 kontrabasów, perkusję i fortepian (1972–1973) Kompozycja nr 3 Benedictus, Qui Venit na 4 flety, 4 fagoty i fortepian (1974–1975) Symfonia nr 2 Istinnaja wiecznaja błogost na chłopięcego spikera i orkiestrę; słowa: Hermannus Contractus (1979); wyk. pol. Warszawska Jesień (2001) Symfonia nr 3 Iisusie, Miessija, spasi nas! na chłopięcego spikera i orkiestrę; słowa: Hermannus Contractus (1983); wyk. pol. Warszawska Jesień (2001) Symfonia nr 4 Molitwa na alt, trąbkę, tam-tam i fortepian; słowa: Hermannus Contractus (1985–1987); wyk. pol. Warszawska Jesień (2001) Sonata nr 5 na fortepian (1986); wyk. pol. Warszawska Jesień (1991) Sonata nr 6 na fortepian (1988) Symfonia nr 5 Amen na chłopięcego spikera, obój, trąbkę, tubę, skrzypce i perkusję (1989–1990); wyk. pol. Warszawska Jesień (2001)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Analiza kompozycji G.Ustwolskiej Ustwolska Galina w Polskiej Bibliotece Muzycznej
Kategoria:Kompozytorzy XX wieku Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Petersburskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 2006 Kategoria:Zasłużeni Działacze Sztuk Federacji Rosyjskiej