Garnizon Elbląg – garnizon wojskowy Wojska Polskiego, wcześniej armii pruskiej.
Rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z 10 sierpnia 2022 w sprawie utworzenia, przekształcenia i zniesienia garnizonów oraz określenia zadań, siedzib i terytorialnego zasięgu właściwości ich dowódców, określono terytorialny zasięg Garnizonu Elbląg. Obejmuje on (2022) miasto Elbląg oraz powiat elbląskiRozporządzenie MON z10 sierpnia 2022.
Czasy niemieckie Przed II wojną światową należał do "Okręgu Wojskowego Nr 1 – Prusy Wschodnie". W latach trzydziestych XX wieku Elbląg stał się jednym z większych miast garnizonowych w III Rzeszy. W różnych częściach miasta zostały wzniesione budynki koszarowe dla artylerii, kawalerii, wojsk inżynieryjnych i piechoty. Zgromadzenie w mieście dużej liczby wojska nadało mu charakter militarny, ale z drugiej strony spowodowało rozwój infrastruktury miejskiej. Pojawiły się wojskowe osiedla mieszkaniowe, przy ul. Komeńskiego oddano do użytku duży i nowocześnie urządzony szpital wojskowy, a na południe od Dworca Głównego oddano lotnisko liczące 90 ha powierzchni. Przy lotnisku została otwarta szkoła lotnictwa wojskowego. Wojsko na terenie miasta zostało zgrupowane głównie w 6 zespołach koszarowych: Danziger Kaserne (Koszary Gdańskie) – obecna ul.Saperów; Gallwitz Kaserne (Koszary im. gen. von Gallwitz'a) – w rogu obecnych ulic Grottgera i Łęczyckiej; Mudra Kaserne (Koszary im. gen. von Mudra) – obecna ul.Mazurska; Unger Kaserne (Koszary im. gen. von Unger'a) – wschodnie koszary przy ul.Królewieckiej; Hanseaten Kaserne (Koszary Hanzeatyckie) – zachodnie koszary przy ul.Królewieckiej; lotnisko Eichwalde – ul.Lotnicza.
Pod koniec II wojny światowej stacjonowały tu jednostki: z 561 dywizji piechoty: 1124 pułk piechoty 1144 pułk piechoty 1561 batalion saperów z 7 dywizji pancernej: 6 pułk zmotoryzowany 7 pułk zmotoryzowany z 13 dywizji pancernej: wydzielone pododdziały 4 pułku czołgów z 28 lekkiej dywizji strzelców (Jägerdivision) 83 pułk piechoty z 170 dywizji piechoty: 241 pułk zapasowy a poza tym: pozostałości 391 pułku piechoty 37 batalion morski 312 batalion morski 233 dywizjon artylerii przeciwlotniczej dwa bataliony karabinów maszynowych "Wisła" i "Pregoła" zbiorcza grupa bojowa pododdziałów zapasowych i szkolnych: zapasowy zmotoryzowany batalion piechoty zapasowa kompania przeciwpancerna szkolny batalion czołgów szkolna kompania rozpoznawcza szkolny batalion saperów szkolny dywizjon artylerii pododdziały "Volkssturmu" z sił powietrznych: pułk lotniczy Richthofen 33 Regiment Wyszkolenia Powietrznego
Czasy powojenne W okresie powojennym w Elblągu znajdowały się (w nawiasach – lata stacjonowania w garnizonie Elbląg): 5 Pułk Lotnictwa Szturmowego (1947-1952) Szkoła Chorążych Wojsk Zmechanizowanych Podoficerska Szkoła Zawodowa im. Rodziny Nalazków (1960–1970) Ośrodek Szkolenia Wojsk Lądowych im. Rodziny Nalazków (1970–1993) 4 Pułk Czołgów Ciężkich 55 Elbląski Pułk Piechoty 58 Pułk Czołgów 60 Pułk Czołgów 1 Warszawski Pułk Czołgów, kolejno jako: 1 Warszawski Pułk Czołgów (od ?? do 1989) 100 Pułk Zmechanizowany (od 1989 – 1995) 14 Brygada Zmechanizowana (1995-2001) 20 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 18 Batalion Rozpoznawczy (do 1994 roku jako 17 batalion rozpoznawczy) 43 Batalion Łączności (od 1949, w 1995 tworzy 16 batalion dowodzenia) Kompania Ochrony i Regulacji Ruchu 16 DZ (w 1995 tworzy 16 batalion dowodzenia) 32 Kompania Dowodzenia Szefa OPL 16 DZ (w 1995 tworzy 16 batalion dowodzenia) 48 Bateria Dowodzenia Szefa Artylerii 16 DZ (w 1995 tworzy 16 batalion dowodzenia) 13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy (od 1950 jako dywizjon, w 1967 rozwinięty w pułk, do 2011) 16 Batalion Medyczny (1999-2009) 16 Kompania Chemiczna (2001-2010) 14 Batalion Usuwania Zniszczeń Lotniskowych (1954-2010) 110 Szpital Wojskowy z Przychodnią (do 2012) 16 Batalion Zaopatrzenia (do 2012) 16 Batalion Dowodzenia (1995-2018) Dowództwo i sztab 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej (od 1990, w 2017 przeniesiona do Białobrzegów) 16 Żuławski Batalion Remontowy (1967-2019)
Czasy obecne Terytorialny zasięg właściwości Dowódcy Garnizonu Elbląg obejmuje swoim obszarem: miasto na prawach powiatu: Elbląg gminy miejsko-wiejskie Młynary Pasłęk Tolkmicko gminy wiejskie Elbląg Godkowo Gronowo Elbląskie Markusy Milejewo Rychliki
Obecnie Wojsko Polskie korzysta głównie z przedwojennej infrastruktury koszarowej. Przy czym część została oddana w cywilną administrację: lotnisko wojskowe od 1957 zajmuje Aeroklub Elbląski "Koszary Gdańskie" zostały na początku lat 90. przekazane dla miasta i obecnie znajduje się tam tzw. "miasteczko szkolne" większość terenu placu ćwiczeń taktycznych "Modrzewina" zostało przekazane miastu pod budowę nowej dzielnicy miasta Elbląski Szpital Specjalistyczny z Przychodnią (powstały z przekształcenia szpitala wojskowego)
Obecnie w Elblągu pozostały następujące jednostki: Pułk Wsparcia Dowodzenia Dowództwa Wielonarodowej Dywizji Północny-Wschód (utworzony w oparciu o 16 batalion dowodzenia) 16 Pułk Logistyczny (utworzony w oparciu o 16 batalion remontowy) 2 Dywizjon Rakietowy 15 Gołdapskiego Pułku Przeciwlotniczego (w 2010 roku wyodrębniony ze struktur 13 Pułku Przeciwlotniczego) 21 Wojskowy Oddział Gospodarczy Skład 2. Regionalnej Bazy Logistycznej Oddział Żandarmerii Wojskowej w Elblągu Orkiestra Wojskowa w Elblągu Wojskowa Pracownia Psychologiczna Wojskowa Komenda Uzupełnień w Elblągu
Ponadto w Elblągu stacjonuje jednostka wchodząca w struktury NATO: Multinational Division North East (pol. Dowództwo Wielonarodowej Dywizji Północny-Wschód)
Przypisy
Elbląg