Jan Krzysztof Ardanowski (ur. 11 lutego 1961 w Czernikowie) – polski polityk, rolnik i samorządowiec. W latach 2005–2007 podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w latach 2007–2010 doradca prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego ds. wsi i rolnictwa, w latach 2018–2020 minister rolnictwa i rozwoju wsi, poseł na Sejm VII, VIII, IX i X kadencji (od 2011).
Życiorys Od listopada 1980 działał w Niezależnym Zrzeszeniu Studentów. Po prowokacji bydgoskiej uczestniczył w strajku studenckim. Od kwietnia 1981 był redaktorem naczelnym opozycyjnego pisma „Indeks”. W listopadzie i grudniu 1981 przewodniczył kolejnemu strajkowi na swojej uczelni.
W 1985 ukończył studia na Wydziale Rolniczym Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy. Zajął się zawodowo prowadzeniem kilkunastohektarowego gospodarstwa rolnego w miejscowości Krobia pod Toruniem. Od 1992 do 2002 był wiceprzewodniczącym Krajowej Rady Doradztwa Rolniczego. Od 1993 działał w PSL-Porozumieniu Ludowym. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku bez powodzenia ubiegał się o mandat poselski z listy tego ugrupowania. W okresie 1998–2002 z ramienia Akcji Wyborczej Solidarność zasiadał w sejmiku kujawsko-pomorskim I kadencji. W wyborach samorządowych w 2002 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję z listy koalicji POPiS.
W 2001 związał się z Prawem i Sprawiedliwością, kandydował w tymże roku do Sejmu z listy PiS. W latach 2003–2007 prezesował Krajowej Radzie Izb Rolniczych w Warszawie. Od 3 listopada 2005 do 21 grudnia 2007 był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Od stycznia 2008 był doradcą prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego ds. wsi i rolnictwa. 10 kwietnia 2010 Rządowe Centrum Bezpieczeństwa umieściło go na liście prawdopodobnych ofiar katastrofy Tu-154 w Smoleńsku; polityk nie znajdował się jednak na pokładzie prezydenckiego samolotu (pomimo wcześniejszych planów), a do Smoleńska dojechał pociągiem. W 2010 ponownie został wybrany do sejmiku kujawsko-pomorskiego.
W wyborach w 2011 uzyskał mandat poselski, kandydując jako lider listy PiS w okręgu toruńskim i otrzymując 14 841 głosów. W 2015 krótko był okręgowym pełnomocnikiem PiS w okręgu toruńsko-włocławskim. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję, otrzymał 18 366 głosów. W Sejmie VIII kadencji został wiceprzewodniczącym Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz członkiem Komisji do Spraw Energii i Skarbu Państwa. Zaangażował się w prace nad ustawą o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz przewodził grupie posłów, która zaproponowała powszechnie krytykowaną nowelizację ustawy o ochronie przyrody. W lutym 2018 Polsko-Izraelska Grupa Parlamentarna wybrała go na przewodniczącego tego gremium.
19 czerwca 2018 na wniosek premiera Mateusza Morawieckiego prezydent RP Andrzej Duda powołał Jana Krzysztofa Ardanowskiego na urząd ministra rolnictwa i rozwoju wsi w miejsce Krzysztofa Jurgiela (ze skutkiem od następnego dnia)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 czerwca 2018 r. nr 1131.10.2018 o zmianie w składzie Rady Ministrów ().. W lipcu 2018 zapowiedział odstąpienie od planowanego wprowadzenia zakazu hodowli zwierząt futerkowych przy jednoczesnym wprowadzeniu systemu certyfikacji, wycofanie z Sejmu przygotowanego przez posłów PiS projektu ustawy zakazującej uboju rytualnego i rezygnację z planowanej przez poprzednika budowy na wschodniej granicy płotu mającego stanowić ochronę przed dzikami mogącymi roznosić chorobę ASF. W kwietniu 2019 Sejm odrzucił wotum nieufności złożone wobec niego w lutym 2019 przez posłów Platformy Obywatelskiej (przeciw zagłosowało 233 posłów).
W wyborach w 2019 Jan Krzysztof Ardanowski z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję, otrzymując 76 267 głosów. 15 listopada 2019 ponownie objął urząd ministra rolnictwa i rozwoju wsi, wchodząc w skład powołanego wówczas drugiego rządu dotychczasowego premiera.
We wrześniu 2020 został zawieszony przez prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego w prawach członka partii za złamanie dyscypliny klubowej, głosując przeciw nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt. 6 października 2020 zakończył pełnienie funkcji ministra. W listopadzie tego samego roku został przywrócony w prawach członka partii.
W grudniu 2020 prezydent Andrzej Duda powierzył mu funkcję przewodniczącego powołanej wówczas Rady ds. Rolnictwa i Obszarów Wiejskich. W wyborach w 2023 został po raz kolejny wybrany do Sejmu (z wynikiem 28 658 głosów). W Sejmie X kadencji zasiadł w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W lipcu 2024 zrezygnował z członkostwa w PiS i klubie parlamentarnym tej partii, dołączając do koła poselskiego Kukiz’15 (w październiku 2024 przekształconego w koło poselskie o nazwie Wolni Republikanie, które w styczniu 2026 przyjęło nazwę Demokracja Bezpośrednia). Współtworzył też partię Wolność i Dobrobyt, zarejestrowaną we wrześniu 2024.
W marcu 2025 wraz z innymi członkami Polsko-Izraelskiej Grupy Parlamentarnej wziął udział w wizycie studyjnej w Izraelu, poświęconej systemom obrony cywilnej i zorganizowanej przez proizraelską grupę interesu . W grudniu 2025 prezydent RP Karol Nawrocki powierzył mu funkcję przewodniczącego powołanej wówczas Rady Rolnictwa i Obszarów Wiejskich.
Życie prywatne Syn Mieczysława i Albiny. Jest żonaty z Marleną z domu Templin, również absolwentką ATR, z którą ma pięcioro dzieci.
Amatorsko zajął się badaniami historycznymi dotyczącymi losu Żydówek, zmuszanych do niewolniczej pracy przy budowie umocnień i mordowanych w podobozie Baukommando Weichsel. Efektem tych badań była wydana w 2014, wraz z Pawłem Sztamą, książka zatytułowana Z głębokości wołam do Ciebie… (z podtytułem Tragedia kobiet pochodzenia żydowskiego, więzionych i mordowanych w podobozach KL Stutthof w okolicach Torunia w ostatnich miesiącach II wojny światowej).
Krytyka Jako minister rolnictwa był krytykowany przez organizacje ekologiczne (m.in. WWF i Greenpeace) za ustawę dotyczącą zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, nazywaną w mediach „lex Ardanowski”, przewidującą m.in. sanitarny odstrzał dzików i penalizację celowego utrudniania polowań przez osoby trzecie. Krytykowano też ministerialny sposób walki z ASF poprzez przeznaczanie środków finansowych głównie na odstrzał dzików, zamiast na zalecaną przez organizacje pozarządowe i naukowców bioasekurację.
Ministra krytykowano również za zezwolenie na używanie w Polsce szkodliwych dla pszczół i innych owadów zapylających pestycydów z grupy neonikotynoidów i odstąpienie tym samym od ogólnoeuropejskiego zakazu ich stosowania. Kontrowersje wzbudzały też jego publiczne negatywne wypowiedzi pod adresem organizacji proekologicznych czy działaczy na rzecz praw zwierząt.
Postępowanie karne W marcu 2025 prokurator przedstawił mu zarzuty przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków z okresu pełnienia funkcji ministra, co miało doprowadzić do strat w KOWR. Polityk nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów. W grudniu 2025 prokurator skierował do sądu akt oskarżenia w tej sprawie.
Odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2025, za wybitne zasługi w działalności na rzecz debaty programowej na temat rozwoju Polski i wypracowania rozwiązań strategicznych dla państwa)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 lipca 2025 r. nr rej. 471/2025 o nadaniu orderów i odznaczeń (). Złoty Krzyż Zasługi (2004, za osiągnięcia w działalności na rzecz środowiska wiejskiego, za zasługi dla rozwoju samorządu rolniczego oraz za pracę społeczną)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 września 2004 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (). Odznaka honorowa „Zasłużony dla Rolnictwa” (2001) Kawaler Orderu Zasługi Rolniczej (Francja, 2007)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Kategoria:Działacze Niezależnego Zrzeszenia Studentów Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Ministrowie rolnictwa III Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Rolnictwa” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Rolniczej (Francja) Kategoria:Politycy Akcji Wyborczej Solidarność Kategoria:Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego – Porozumienia Ludowego Kategoria:Politycy Prawa i Sprawiedliwości Kategoria:Politycy Kukiz’15 Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IX kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji Kategoria:Posłowie z okręgu Toruń Kategoria:Radni sejmiku województwa kujawsko-pomorskiego I kadencji Kategoria:Radni sejmiku województwa kujawsko-pomorskiego IV kadencji Kategoria:Wiceministrowie rolnictwa III Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Czernikowie Kategoria:Urodzeni w 1961