mały|180px|Zasada działania amplidyny mały|US-Patent 2236984 Amplidyna – historyczny wzmacniacz elektromaszynowy w formie prądnicy prądu stałego. Posiada 4 bieguny w stojanie, ale strumień magnetyczny podłużny Φd wywołany prądem magnesującym magnesuje dwa z nich, np. 1 i 2 w jednym kierunku, a, pozostałe dwa, np. 3 i 4, w drugim kierunku. Jest to więc w rzeczywistości maszyna dwubiegunowa i jej twornik jest uzwojony na dwa bieguny. W osi poprzecznej q względem strumienia Φd są ustawione szczotki poprzeczne a-b. Przy zwartych szczotkach a-b przez uzwojenie twornika płynie prąd, który wywołuje strumień poprzeczny Φq skierowany tak, jak strumień reakcji poprzecznej twornika. Napięcie na szczotkach a-b od strumienia Φq jest równe zeru, natomiast strumień poprzeczny Φq indukuje napięcie na szczotkach A-B ustawionych w osi podłużnej.

W amplidynie wykorzystuje się pole poprzeczne. Aby zapewnić dobrą komutację szczotki A-B i a-b muszą zwierać zezwoje, których boki leżą w miejscu, gdzie grubość szczeliny ma dużą wartość. Dlatego biegun musi być podzielony na dwie części (1 i 2 oraz 3 i 4). W rzeczywistości maszyny te nie mają jawnych biegunów, ale wszystkie uzwojenia stojana są umieszczone w odpowiednio ukształtowanych żłobkach blach stojana. W osi podłużnej amplidyny są umieszczone także uzwojenie kompensacyjne, uzwojenie sprzężeń zwrotnych itp.

Amplidyna może się obracać tylko w jednym kierunku ze względu na możliwość wystąpienia przekompensowania, co może doprowadzić do zniszczenia maszyny. Ograniczenie to zostało usunięte w prądnicach wagonowych, zwanych maszyną Rosenberga, przez zmianę położenia szczotek przy zmianie kierunku obrotów.

Właściwości duże wzmocnienie – do kilkunastu tys. mała szybkość działania – poniżej pasma akustycznego duża moc – do 10 kW

Historia Wynalazł ją Ernst Alexanderson w 1937 r.

Była stosowana w przelicznikach i układach automatycznej regulacji. Np. jako wzmacniacze zasilające stałe uzwojenia demagnetyzacyjne w okrętowych urządzeniach demagnetyzacyjnych. Została wyparta przez układy półprzewodnikowe.

Obecnie są jeszcze szeroko stosowane w wagonach pociągów do wytwarzania energii elektrycznej podczas jazdy pociągu.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Prądnice