– japoński film typu kaijū z 1964 roku w reżyserii Ishirō Hondy. Czwarty film z serii o Godzilli.

Fabuła Na plaży Kurata dziennikarze Ichirō Sakai i Junko Nakanishi dokumentują rozbite wraki z niedawnego sztormu, gdzie odnajdują dziwny obiekt. Dzień później nad rybacką wioską zostaje odnalezione gigantycznych rozmiarów jajo. Oddelegowani Ichirō i Junko docierają na miejsce, gdzie rozmawiają z profesorem Miurą, naukowcem badającym jajo. Okazuje się, że wioska sprzedała jajo Kumayamie z korporacji Happy Enterprises. Ten zamiast przeznaczyć jajo do celów naukowych, zamierza zrobić z niego atrakcję turystyczną.

W hotelu Ichirō i Junko rozmawiają z profesorem Miurą nt. posiadania jaja od strony prawnej. Wkrótce dostrzegają Kumayamę. Wchodzi do pokoju Jirō Torahaty, syna wpływowego producenta fajek. Kiedy ci dogadują się w sprawie stworzenia parku rozrywki wokół jaja, nachodzą ich Shobijin proszące o odzyskanie jaja. Zaskoczeni mężczyźni próbują je schwytać. Shobijin uciekają i spotykają się z Ichirō, Junko i Miurą. Wyjaśniają im, że jajo, zmyte podczas sztormu, należy do Mothry i jeśli jej larwa się wykluje, spowoduje olbrzymie zniszczenia w szukaniu jedzenia.

Cała trójka próbuje bezskutecznie przekonać Torahatę i Kumayamę o zwrot jaja. Obecne są także Shobijin, jednak biznesmeni widząc potencjalny zysk, chcą je kupić. Widząc, że nic się nie da zrobić, Shobijin wracają z Mothrą na wyspę Infant z pustymi rękami. Silnie promowany park rozrywki jest w fazie produkcji, a mieszkańcy wioski czując się oszukani przez Kumayamę, żądają od niego zysków. Ten spławia ich mówiąc, że zapłaci dopiero podczas otwarcia parku. Ichirō pisze serię artykułów nt. niesprawiedliwości związanej z jajem Mothry, jednak nikogo to nie interesuje.

Tymczasem obiekt znaleziony przez Junko wykazuje silną radioaktywność i plaża, na której go znaleziono, ma wokół siebie więcej śladów radiacji. Przyczyną tego jest Godzilla wyłaniający się z ziemi i wkrótce prowadzi destruktywny pochód przez Yokkaichi i Nagoyę. Redaktor naczelny gazety, w której pracują Ichirō i Junko, uważa, że wojsko nic nie zrobi Godzilli. Jeden z tam pracujących reporterów – Jirō –s ugeruje, że Mothra byłaby w stanie pokonać Godzillę. Jego koledzy po fachu wątpią, by mieszkańcy wyspy Infant na to się zgodzili. Nie dość, że testy atomowe zrujnowały ekosystem ich wyspy, to próba odzyskania jaja Mothry skończyła się fiaskiem.

Mimo tego, Ichirō, Junko i profesor Miura udają się na wyspę Infant. Tam, widzą katastrofalne skutki testów atomowych. Tubylcy odmawiają pomocy, twierdząc, że atak Godzilli to słuszna kara dla ludzi za zniszczenie ich domu i zawłaszczenie jaja Mothry. Bohaterowie docierają do Shobijin przebywających w jedynym nieskażonym skrawku wyspy. One też odmawiają pomocy. Wtedy Junko mówi wszystkim wyspiarzom, że nie wszyscy ludzie powinni być obwiniani za to, co stało się ich wyspie. Mówi też, że Godzilla zabija zarówno dobrych, jak i złych ludzi, ale wszyscy mają prawo do życia. Shobijin zostają przekonane i wzywają Mothrę, jednocześnie ostrzegają, że ćma wkrótce umrze z przyczyn naturalnych.

W Japonii zaś dochodzi do ostrej kłótni między Torahatą i Kumayamą z powodu strat pieniężnych tego drugiego. W wyniku bójki Torahata zabija Kumayamę z pistoletu i gdy ma uciec, hotel w którym przebywał zostaje zniszczony przez Godzillę i ginie na miejscu. W momencie gdy jajo zostaje zagrożone przez Godzillę, Mothra rusza do walki. Ćma początkowo ma przewagę, jednak trujący pył pochodzący ze skrzydeł pozbawia ją sił i umiera z wycieńczenia. Godzilla traci zainteresowanie jajem i kontynuuje swoją wędrówkę.

Wojsko stosuje zaporę elektryczną i metalowe sieci przeciw Godzilli. Zdaje się działać, dopóki nie następuje przeciążenie prądu. Podczas ewakuacji rybackiej wsi szkolny dyrektor błaga o transport do pobliskiej wysepki Iwa, ponieważ wciąż tam są uczniowie. Larwy Mothry podążają za Godzillą udającym się na wyspę Iwa. Tam larwy Mothry osaczają potwora, pokrywają go jedwabnymi włóknami i ten wpada do oceanu. Ichirō, Junko, profesor Miura i Jiro żegnają Shobijin i Mothry, które wracają na wyspę Infant.

Obsada Akira Takarada – reporter Ichirō Sakai Yuriko Hoshi – fotograf prasowa Junko Nakanishi Hiroshi Koizumi – prof. Shunsuke Miura Emi Itō – Shobijin #1 Yūmi Itō – Shobijin #2 Yoshifumi Tajima – Kumayama Kenji Sahara – Jirō Torahata Jun Tazaki – redaktor Maruta Yū Fujiki – reporter Jirō Nakamura Kenzō Tabu – poseł Zgromadzenia Prefekturalnego Yoshio Kosugi – wódz mieszkańców wyspy Infant Susumu Fujita – generał Yutaka Sada – szkolny dyrektor Ikio Sawamura – kannushi Harold Conway – ekspert ds. broni na krążowniku (wersja międzynarodowa) Robert Dunham – oficer U.S. Navy (wersja międzynarodowa) Osman Yusuf – dziennikarz (wersja międzynarodowa) Haruo Nakajima – Godzilla Katsumi Tezuka – Godzilla

Produkcja Przygotowania Tōhō, widząc gigantyczny sukces filmu King Kong kontra Godzilla (1962), planowało zrobić jego kontynuację według scenariusza Shinichiego Sekizawy. W niej King Kong miał znaleźć się w Afryce, gdzie opiekował niemowlęciem będącym jedynym ocalałym katastrofy lotniczej, a nieprzytomny Godzilla znaleziony u brzegu oceanu był celem dwóch konkurujących ze sobą firm lunaparskich, by umieścić go w swych parkach rozrywki. Niemowlę zostaje przez ekipę ratowniczą zawiezione do Japonii, gdzie dociera za nim King Kong. Godzilla zostaje umyślnie zbudzony za pomocą elektryczności, by pokonał King Konga i oba potwory toczą walkę przy wulkanie Aso. Film miał się zakończyć remisem potworów. Ostatecznie z planów kontynuacji zrezygnowano.

Następnym filmem z Godzillą miał być . Według scenariusza Takeshiego Kimury dr James Bowen podczas badań efektów radiacji po zbombardowaniu Hiroszimy napotyka na jej ulicach młodego, zdziczałego chłopca. Odkrywa, że jest on potworem Frankensteina, który zregenerował się ze swego serca zmutowanego przez bombę atomową. Chłopiec zaczyna gwałtownie rosnąć żywiąc się zwierzętami. Japońskie Siły Samoobrony w obawie, że potwór zechce żywić się ludzkim mięsem, więc oswabadzają Godzillę z lodowca na Morzu Beringa, by zwabić go do Japonii i zabić potwora. Tōhō uznało pomysł za bezsensowny i zdecydowała, by Mothra z filmu Mothra (1961) była przeciwnikiem Godzilli w następnym filmie, jako że film również okazał się międzynarodowym hitem. Z kolei Furankenshutain tai Gojira przerobiono na Frankenstein Conquers the World (1965) zastępując Godzillę Baragonem.

Scenariusz W pierwszej wersji scenariusza autorstwa Shinichiego Sekizawy zamiast jaja Mothry miał zostać znaleziony nieprzytomny Godzilla, uznany za martwego, a Mothra miała się pojawić dopiero w finale. Nie miało też wystąpić potomstwo Mothry. Godzilla miał zniszczyć Zamek Himeji w swej drodze na Tokio, jak i zaatakować Rolisikę, fikcyjny kraj z Mothry, która potem używa swych wojsk. Głównym bohaterem miał być zoolog Kenya Harane będącym jednym z dwóch naukowców towarzyszącym Ichirō. Harane miał być amatorskim biologiem i mentorowany przez Miurę. Sekizawa przedyskutował scenariusz z reżyserem Ishirō Hondą, reżyserem efektów specjalnych Eiji Tsuburayą i producentem Tomoyuki Tanaką, którzy zdecydowali o usunięciu jednego z naukowców. Zauważono także, że byłoby nielogiczne, by przebywać tak blisko silnie radioaktywnego potwora jakim był Godzilla, nawet jeśli był martwy, więc zastąpiono go jajem Mothry, co pomogło ruszyć historię naprzód. Wizyta na wyspie Infant z prośbą o pomoc była oparta na pomyśle, że główni bohaterowie ochotniczo oddadzą się jako zakładnicy, by dowieść swych dobrych intencji. Ten aspekt był napisany przez Hondę wyznający filozofię, że jako reżyser powinien poprawiać elementy historii. Następną zmianą była zastąpienie rolisikańskich wojsk amerykańskimi. Z całego pierwotnego scenariusza, w kwestii efektów specjalnych, zachowały jedynie elektryczna zapora przed Godzillą, destrukcja znanego zamku i bitwa z dorosłą Mothrą. Sekizawa niespodziewanie wpadł na pomysł, by z jaja wykluły się dwie Mothry.

Casting Role Shobijin ponownie zagrał duet wokalny The Peanuts. Mimo ich napiętego grafiku, Watanabe Productions dla którego duet pracował, zgodziło się na ponowny występ, jako że Mothra była hitem. Kenyę Harę miał zagrać Kenji Sahara. Jednak w wyniku dalszych zmian scenariuszowych jego postać złączono z profesorem Miurą granym przez Hiroshiego Koizumiego. Ostatecznie postać Sahary przerobiono na drugiego antagonistę – Manzō Torahatę. Hondzie spodobała się antagonistyczna rola Sahary w ich wcześniejszym filmie, Ataku ludzi grzybów (1963) i zapytał go „czy chciałby spróbować jeszcze raz?”. Sahara zgodził się, by zagrać złoczyńcę, traktując to jako odmianę po graniu młodych naukowców w filmach tokusatsu: „Producent Tomoyuki Tanaka chciał złoczyńcę o silnym wpływie. Uznałem, że to wielka szansa dla mnie i zamierzałem stać najlepszym czarnym charakterem w historii filmów z Godzilli”. Celem przygotowań Sahara spotykał się z agentami nieruchomości udając klienta i studiował ich zachowanie. Według niego Toharata symbolizował chciwość: „Pieniądze były dla niego wszystkim”. Kumayamę zagrał Yoshifumi Tajima, będący ulubionym aktorem Hondy, którego obsadzał niemal we wszystkich swych filmach science-fiction. Honda i Sekizawa nie chcieli czynić z Kumayamy i Torahaty pełnoprawnych złoczyńców i ciekawszym/złożonym uznali, że jedynym ich grzechem jest autodestruktywna chciwość, a także stali się własnymi najgorszymi wrogami. Główną rolę otrzymał Akira Takarada, który grał wcześniej w Godzilli (1954) Ogatę, a obecnie cieszył się w Japonii statusem gwiazdy. W rolę kobiecą wcieliła się Yuriko Hoshi debiutująca w innym filmie Hondy Tetsuwan Tōshu Inao monogatari (1959). Postacie autorytatywne zagrali stali aktorzy Tōhō i regularni pracownicy Hondy, Jun Tazaki i Kenzō Tabu. W rolę generała zagrał Susumu Fujita, jeden z etatowych aktorów Akiry Kurosawy w latach 40. XX wieku.

Muzyka „Trudno mi było komponować dla nich [The Peanuts] w [Godzilla kontra Mothra]. Ich zakres [wokalu] jest szeroki, ale jak na najładniejsze tony był nieco wąski. W rezultacie praca [nad Seinaru Izumi] była dla mnie niezwykle trudna”. – Akira Ifukube Kompozytorem został Akira Ifukube, który wcześniej zrezygnował z muzyki Mothry nie czując się na siłach do współpracy z The Peanuts. Podczas swojej partytury elementy z motywu Yūjiego Kosekiego Song of Mothra. Na potrzeby filmu Ifukube napisał dwie piosenki: Seinaru Izumi dla The Peanuts oraz Mahala Mosura, obie były w języku filipińskim. W rękopisie Ifukube w kilku słowach występował błąd ortograficzny, co wg kotoisty Yasuko Sato było celowe, aby ułatwić ich śpiewanie Japończykom. Oprócz swojej standardowej orkiestracji, Ifukube dodał brzęczące dźwięki dęte pungi oraz kalimby.

Podczas postprodukcji Honda i Ifukube zorganizowali sesje planowania, aby omówić sceny z muzyką. Honda i Ifukube nie zgadzali się co do sceny, w której Godzilla wznosi się z piachu. Honda poprosił o muzykę w tej scenie, co spotkało się z odmową Ifukube, który był zdania, że Godzilla jest „wystarczająco imponujący”. Jednak zamiast tego dodano Godzilla Theme, co zdenerwowało Ifukube.

Realizacja Większość scen plenerowych nakręcono na plaży Yumigahama w Shimodzie. Wybór terenu oparto na propozycji Hondy, który według asystenta reżysera Kōjiegio Kajity powołał się na to, ponieważ Kajita potrafił fotografować piaszczyste plaże i łodzie rybackie. Na tym samym obszarze zbudowano pełnowymiarowy fragment jaja Mothry do scen z udziałem aktorów i korzystano z pomocy lokalnych mieszkańców. W filmie też pojawiły się niezwykle szczegółowe miniatury wiernie odzwierciedlające rzeczywiste obiekty, np. statki zbliżające się do jaja Mothry i pompy odwadniające na odzyskanych terenach Kuratahama. Nalegania Tsuburayi sprawiły, że Tōhō zakupiło kopiarkę optyczną Oxberry 1900, aby usuwać niedoróbki w złożonych ujęciach fotograficznych. W filmie pierwszy raz stosowano skalowanie potworów do storyboardów i m.in. na nich analizowano ruchy skrzydeł Mothry.