Niszczyciele rakietowe projektu 1155 – radzieckie niszczyciele rakietowe przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych. Pierwszy niszczyciel tego typu wszedł do służby w roku 1980. Projekt miał nazwę kodową Friegat, a nieoficjalnie określane są jako typ Udałoj od nazwy pierwszego okrętu, natomiast w kodzie NATO noszą oznaczenie typ Udaloy I. W połowie lat 80 XX wieku rozpoczęły się prace nad wielozadaniową wersją okrętów, oznaczonych jako projekt 1155.1, znany na Zachodzie jako typ Udaloy II. Zbudowano 12 jednostek projektu 1155 i 1 jednostkę ulepszonego projektu 1155.1.

Historia W 60 XX wieku w ZSRR, wraz z rozwojem techniki rakietowej i dużą masą nowych systemów uzbrojenia i wyposażenia, podjęto decyzję o rezygnacji z budowy jednostek uniwersalnych na rzecz okrętów wyspecjalizowanych w wykonywaniu konkretnych operacji. W wyniku wprowadzenia w życie tej koncepcji powstały w latach 70. dwa typy okrętów zbliżonej wielkości: niszczyciele rakietowe projektu 956 przeznaczone do zwalczania celów powietrznych i nawodnych i jednostki projektu 1155 przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych, klasyfikowane oficjalnie nie jako niszczyciele, ale duże okręty przeciwpodwodne (BPK – bolszyj protiwołodocznyj korabl).

Okręty projektu 1155 (nazwa kodowa Friegat) początkowo, według założeń z lat 1972–1973, miały być następcami dozorowców (fregat) projektu 1135, o wyporności standardowej ograniczonej do 4000 ton. Celem było zwiększenie ich możliwości przez wprowadzenie śmigłowca pokładowego i ulepszonych stacji hydrolokacyjnych. W toku projektowania jednak okręty znacznie powiększono, głównie z powodu chęci zainstalowania stacji hydrolokacyjnej o dużym zasięgu, i wyporność wzrosła do prawie 7000 ton. Umożliwiło to także zastosowanie nowego, zajmującego więcej miejsca systemu pocisków przeciwlotniczych Kinżał i po raz pierwszy w ZSRR na okrętach tej wielkości, dwóch śmigłowców pokładowych. Pociągnęło to za sobą budowę nowej większej pochylni w stoczni Jantar w Królewcu, wybranej na producenta okrętów. W efekcie nowe okręty stały się w istocie następcami krążowników projektu 1134B, także klasyfikowanych jako duże okręty przeciwpodwodne (BPK), od których mają większe możliwości zwalczania okrętów podwodnych, a jedynie system przeciwlotniczy o mniejszym zasięgu, chociaż nowocześniejszy. Na zachodzie powszechnie okręty projektu 1155 uznawane są za niszczycieleNp. , niemniej w części literatury określane są jako krążownikiRobert Gardiner (red): Conway’s All the world’s fighting ships, 1947–1995. Maryland, 1996, , s. 384 (ang.)..

Z 12 jednostek projektu 1155, w 2023 roku w służbie pozostawało siedem.

Okręty

+ Niszczyciele rakietowe projektu 1155Dane okrętów za: . Nazwa okrętu Stocznia,numer budowy Położenie stępki Wodowanie Wejście do służby Udałoj Jantar, Królewiec, 111 23 lipca 1977 5 lutego 1980 31 grudnia 1980 Wiceadmirał Kułakow im. Żdanowa, Leningrad, 731 4 listopada 1977 16 maja 1980 29 grudnia 1981 Marszał Wasilewski im. Żdanowa, Leningrad, 732 22 kwietnia 1979 29 grudnia 1981 8 grudnia 1983 Admirał Zacharow Jantar, Królewiec, 112 16 października 1981 4 listopada 1982 30 grudnia 1983 Admirał Spiridonow Jantar, Królewiec, 113 wrzesień 1981 luty 1983 30 grudnia 1984 Admirał Tribuc im. Żdanowa, Leningrad, 733 19 kwietnia 1980 26 marca 1983 30 grudnia 1985 Marszał Szaposznikow Jantar, Królewiec, 114 lipiec 1983 styczeń 1985 30 grudnia 1985 Siewieromorsk(ex Simferopol,ex Marszał Budionny,ex Marszał Żukow) Jantar, Królewiec, 115 12 czerwca 1984 24 grudnia 1985 30 grudnia 1987 Admirał Lewczenko im. Żdanowa, Leningrad, 734 27 stycznia 1982 21 lutego 1985 30 września 1988 Admirał Winogradow Jantar, Królewiec, 116 5 lutego 1986 4 czerwca 1987 30 grudnia 1988 Admirał Charłamow Jantar, Królewiec, 117 7 czerwca 1986 29 czerwca 1988 30 grudnia 1989 Admirał Pantielejew Jantar, Królewiec, 118 wrzesień 1987 grudzień 1988 19 grudnia 1991

Wersja rozwojowa

Po wprowadzeniu do służby pierwszych jednostek projektu 1155 rozpoczęto prace nad uczynieniem projektu bardziej uniwersalnym i przystosowaniem do zwalczania celów nawodnych i powietrznych, instalując część systemów z niszczycieli proj. 956. Nowe okręty projektu 1155.1 miały być przeciwwagą dla najnowszych amerykańskich niszczycieli rakietowych typu Arleigh Burke. Przed 1991 rozpoczęto budowę jedynie 2 jednostek tego typu, z czego ukończono jedną. Budowę okrętu „Admirał Czabanienko” rozpoczęto w 1989. Wodowanie miało miejsce w 1992, wejście do służby w Rosyjskiej Marynarce Wojennej nastąpiło w styczniu 1999. Drugi znajdujący się w budowie złomowano, a z budowy trzeciej jednostki zrezygnowano.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne