Tadeusz Baranowski (ur. 13 września 1910 we Lwowie, zm. 23 marca 1993 we Wrocławiu) – polski chemik i biochemik, specjalista biochemii stosowanej, enzymologii i biochemii białek i cukrów; uczeń Jakuba Parnasa. Profesor nauk chemicznych (1950).
Życiorys 1935–1937: pracownik naukowy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie1938: docent chemii fizjologicznej Uniwersytetu Jana Kazimierza1940–1941: prof. chemii fizjologicznej Inst. Medycznego we Lwowie1942–1944: prof. Staatliche Medizinische und Naturwissenschaftliche Fachkurse1950–1981: prof. Akademii Medycznej we Wrocławiu1955–1970: prof. biochemii Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN Syn Tadeusza. W 1933 ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a następnie pozostał na uczelni, gdzie pod kierunkiem prof. Jakuba Parnasa prowadził badania z dziedziny biochemii m.in. nad amoniogenezą. W latach 1935–1937 pracował jako pracownik naukowy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, następnie do wybuchu II wojny światowej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. 20 kwietnia 1939 uzyskał habilitację na WL UJK. W 1939 roku, równocześnie z Maksem Perutzem, prowadził krystalizację białek i planował ich badania rentgenograficzne, co nie nastąpiło z powodu wybuchu wojny.
W okresie radzieckiej okupacji kierował katedrą chemii fizjologicznej w lwowskim Instytucie Medycznym, a podczas okupacji niemieckiej Staatliche Medizinische und Naturwissenschaftliche Fachkurse.
Po wojnie przeniósł się do Wrocławia, w 1947 izolował i opisał dehydrogenazę fosfoglicerolową, zwaną „enzymem Baranowskiego”. Do 1950 roku był kierownikiem katedry chemii fizjologicznej Uniwersytetu Wrocławskiego, a następnie przez 20 lat Akademii Medycznej we Wrocławiu. W latach 1965–1968 pełnił także funkcję rektora tej uczelni. W latach 50. był inicjatorem uruchomienia w Polsce przemysłowej produkcji preparatów ACTH. Od 1970 roku był przez następne 10 lat dyrektorem Instytutu Biochemii i Biofizyki, a przez następny rok Instytutu Fizjologii i Biochemii. Od 1954 był członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, w latach 1965–1974 członkiem prezydium, a od 1969 członkiem rzeczywistym.
Zmarł we Wrocławiu, pochowany na cmentarzu komunalnym we Wrocławiu-Pawłowicach (pole 5-16-249).
Najważniejsze publikacje Badania nad przenoszeniem grup fosforanowych przez enzymy mięśniowe (1938) Chemia fizjologiczna (1951)
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (13 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej w dziedzinie medycyny”. Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1951) „za zasługi w pracy zawodowej”. Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Odznaka „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” Złota Odznaka „Zasłużony dla Dolnego Śląska” Odznaka Budowniczego Wrocławia
Nagrody
Nagroda Państwowa II stopnia za prace nad krystalizacją białek oraz nad wyosobnieniem hormonu kortikotropowego (1952) Nagroda Państwowa I stopnia (zespołowa) w zakresie nauk medycznych za wybitne osiągnięcia w badaniach nad enzymami i zastosowanie tych badań w klinice (1964)
Upamiętnienie Od 2014 roku jest patronem ulicy na wrocławskim Oporowie.
Przypisy
Bibliografia katalog, Wystawa Wydziału Chemii UJ i Komitetu Krystalografii PAN. Reprezentanci nauk medycznych, zmarli członkowie AU w Krakowie, PAU, TNW i PAN.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Pawłowickim we Wrocławiu Kategoria:Polscy biochemicy Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu Kategoria:Urodzeni w 1910 Kategoria:Zmarli w 1993