Marcowy docent – potoczne, negatywne określenie doktorów piastujących stanowiska adiunkta na uczelniach, którzy po wydarzeniach Marca 1968 zostali mianowani docentami, mimo że nie posiadali stopnia doktora habilitowanego.

Było to możliwe dzięki uchwalonej zmianie w ustawie o szkolnictwie wyższym i stopniach naukowych, art. 46.. Kadra naukowa złożona z takich ludzi często nie miała odpowiedniego wykształcenia i przygotowania, pochodziła z nadania partyjnego (m.in. poprzez wysuwanie kandydatur na te stanowiska przez komitety uczelniane PZPR). Znane są również przypadki nadawania stopnia docenta osobom, które miały tylko tytuł magistra, w dokumentach uczelnianych byli oni zapisywani „doc. mgr”. Dla wyraźnego odróżnienia „marcowych” docentów od pozostałych, zaczęto praktykować dopisywanie do skrótu „doc.” przed nazwiskiem naukowca jego stopni naukowych – „doc. dr” lub „doc. dr hab.” (nie było to jednak rozwiązanie idealne, gdyż mieszało docentów „marcowych” z naukowcami, którzy nie mogli uzyskać habilitacji z powodu jej likwidacji w latach 1952–1958). Instytucja „docentów marcowych” wywołała negatywne konotacje wobec stanowiska docenta jako takiego, w związku z czym zostało ono całkowicie zlikwidowane po 1989, art. 75.. Przywrócono je w roku 2005 jako najwyższe, opcjonalne stanowisko dydaktyczne (w innej ścieżce kariery niż stanowiska naukowe), art. 110. ust. 4., ponownie usunięto nowelizacją z 18 marca 2011 (pozostawiono możliwość kontynuacji pracy bez zmian już istniejącym docentom do osiągnięcia wieku emerytalnego), art. 22..

Ponieważ możliwość powołania osób nieposiadających stopnia doktora habilitowanego wywodziła się z dokonanej w tym celu zmiany artykułu 87 ustęp 1 ustawy z dnia 5 listopada 1958 r. o szkolnictwie wyższym (zmiany dokonano ustawą z 20 grudnia 1968 r.), docentów marcowych nazywano jeszcze bardziej złośliwie „docentami z ustępu”.

W serialu Alternatywy 4 marcowym docentem jest Zenobiusz Furman (postać grana przez Wojciecha Pokorę)Dialog Podziękowania dla prezesa na stronie alternatywy4.net.Przykład klasycznego „docenta marcowego” został ukazany i wyśmiany w serialu Stanisława Barei Alternatywy 4. Postać docenta Zenobiusza Furmana (zagranego przez Wojciecha Pokorę) zawiera wszystkie stereotypowe cechy charakterystyczne dla tej grupy, włącznie z jej antysemityzmem. Serial zawiera liczne aluzje do marca 1968 r. zawarte m.in. w samych wypowiedziach bohatera (np. w czasie rozmowy z prezesem spółdzielni: „Wie pan, w '68 zostałem docentem i już, już, właściwie miałem dostać mieszkanie, po jednym syjoniście, który..., który właściwie wylądował w Harvardzie [...]”). W czasach gdy ów serial powstawał, większość widzów, zwłaszcza tych młodszych, w ogóle nie była już w stanie zrozumieć tych aluzji. Być może właśnie dlatego cenzura pozwoliła na sceny, które jeszcze kilka lat wcześniej z pewnością zostałyby usunięte..

Przypisy

Kategoria:Szkolnictwo wyższe w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej