Bagiennik żółtobrewy (Passerculus sandwichensis) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Zamieszkuje Amerykę Północną. Bardzo liczny, nie jest zagrożony wyginięciem. W 2020 roku po raz pierwszy stwierdzony w Polsce.

Występowanie W sezonie lęgowym bagiennik żółtobrewy zamieszkuje Kanadę, USA wraz z Alaską oraz Meksyk. Podgatunki z południa zasięgu są osiadłe lub migrują na niewielkie odległości. Pozostałe podgatunki zimę spędzają na wybrzeżach skrajnie południowo-zachodniej Kanady, wzdłuż wschodnich i zachodnich wybrzeży oraz na południu USA, w Meksyku oraz w Ameryce Środkowej.

Wyjątkowo zalatuje do zachodniej Palearktyki – do 2025 roku stwierdzony zaledwie 9 razy, głównie na Azorach i w Wielkiej Brytanii. W czerwcu 2020 roku został po raz pierwszy zaobserwowany w Polsce – sfotografowano go w Jastarni na Mierzei Helskiej; Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego zaakceptowała to stwierdzenie i wciągnęła bagiennika żółtobrewego na Listę awifauny krajowej.

Sporadycznie zalatuje też do Rosji – do 2015 roku odnotowano tam 22 stwierdzenia, głównie z Wyspy Wrangla, Kraju Nadmorskiego i Półwyspu Czukockiego; obserwowano łącznie co najmniej 25 ptaków. W czerwcu 1979 roku odnotowano gniazdowanie w miejscowości Uelen na Czukotce – to jedyny potwierdzony przypadek lęgu tego gatunku ptaka w Palearktyce.

Systematyka Takson ten bywał czasami umieszczany w rodzaju Ammodramus. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje bagiennika żółtobrewego za jedynego przedstawiciela rodzaju Passerculus. Wyróżnia 17 podgatunków P. sandwichensis. Proponowane podgatunki oblitus i mediogriseus uznaje za synonimy, odpowiednio, P. s. labradorius i P. s. savanna.

Niektórzy autorzy podgatunki z południowo-zachodniej części zasięgu wydzielają do osobnych gatunków: P. guttatus (obejmujący podgatunki beldingi i guttatus), P. sanctorum i P. rostratus (podgatunki rostratus i atratus). Takie ujęcie systematyczne zastosowali np. autorzy Handbook of the Birds of the World oraz (od 2016 roku) IUCN. Czasami za osobny gatunek bywał także uznawany takson princeps.

Podgatunki P. sandwichensis princeps Maynard, 1872 – bagiennik wyspowy – Sable Island. P. sandwichensis labradorius Howe, 1901 – środkowa i wschodnia Kanada oraz północno-środkowe USA. P. sandwichensis savanna (A. Wilson, 1811) – południowa i południowo-wschodnia Kanada oraz północno-wschodnie USA. P. sandwichensis anthinus Bonaparte, 1853 – Alaska i północno-zachodnia Kanada. P. sandwichensis sandwichensis (J.F. Gmelin, 1789) – bagiennik żółtobrewy – wschodnie Aleuty i wyspy Alaski. P. sandwichensis brooksi Bishop, 1915 – południowa-zachodnia Kanada i północno-zachodnie USA. P. sandwichensis alaudinus Bonaparte, 1853 – wybrzeża Kalifornii. P. sandwichensis nevadensis Grinnell, 1910 – południowo-środkowa Kanada i zachodnio-środkowe USA. P. sandwichensis brunnescens (A.W. Butler, 1888) – północno-środkowy Meksyk. P. sandwichensis wetmorei van Rossem, 1938 – południowo-zachodnia Gwatemala. P. sandwichensis beldingi Ridgway, 1885 – południowo-zachodnie USA i północna Kalifornia Dolna. P. sandwichensis anulus Huey, 1930 – zachodnio-środkowa Kalifornia Dolna. P. sandwichensis guttatus Lawrence, 1867 – bagiennik pasiasty – południowo-środkowa Kalifornia Dolna. P. sandwichensis magdalenae van Rossem, 1947 – południowa Kalifornia Dolna. P. sandwichensis sanctorum Coues, 1884 – bagiennik kalifornijski – Wyspy San Benito. P. sandwichensis rostratus (Cassin, 1852) – bagiennik wielkodzioby – północno-wschodnia Kalifornia Dolna i północno-zachodnia Sonora. P. sandwichensis atratus van Rossem, 1930 – wybrzeża Sonory do stanu Sinaloa.

240px|mały|Śpiew bagiennika żółtobrewego Morfologia Długość ciała 12,5–16,5 cm. Wierzch ciała szarobrązowy, spód kremowy; na całym ciele widać ciemnobrązowe kreski, które tworzą najczęściej plamę na środku piersi. Przez środek ciemienia ciągnie się biały pasek, nad okiem szeroka, żółta brew. Ogon krótki, wcięty; nogi różowe. Zachodnie podgatunki są ciemniejsze niż wschodnie; cechę rozpoznawczą stanowi brew.

240px|mały|Gniazdo z jajami i świeżo wyklutym pisklęciem Środowisko Zarówno w sezonie lęgowym, jak i na zimowiskach bagienniki żółtobrewe występują na terenach trawiastych z nielicznymi drzewami, w tym na preriach, łąkach, pastwiskach, porośniętych trawą poboczach dróg, mokradłach turzycowych i polach uprawnych obsadzonych roślinami okrywowymi, takimi jak lucerna. W pobliżu oceanów zamieszkują także ujścia rzek i słone bagniska w strefie pływów. Na Alasce i w północnej Kanadzie zamieszkują tundrę porośniętą krzewiastymi wierzbami.

Status Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje bagiennika żółtobrewego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy. W 2020 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji lęgowej na około 170 milionów osobników.

Od 2016 roku IUCN uznaje za osobne gatunki następujące taksony: P. (s.) guttatus – bagiennik pasiasty – gatunek najmniejszej troski, trend liczebności spadkowy. P. (s.) sanctorum – bagiennik kalifornijski – gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened), trend liczebności stabilny. P. (s.) rostratus – bagiennik wielkodzioby – gatunek najmniejszej troski, trend liczebności nieznany.

Zobacz też ptaki Polski

Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Pasówki Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1789 roku