thumb|Rita Moreno na planie filmu The Ritz (1975) thumb|Rita Moreno (2014) Rita Moreno, właśc. Rosita Dolores Alverio (ur. 11 grudnia 1931 w Humacao) – amerykańska aktorka, tancerka i piosenkarka pochodzenia hiszpańsko−portorykańskiego; nagrodzona Oscarem za rolę drugoplanową w filmie West Side Story.
Życiorys Urodziła się w Humacao w Portoryko jako córka krawcowej Maríi Rosy i rolnika Paco Alverío. Po rozstaniu rodziców została przy matce, a gdy miała pięć lat, przeniosła się z nią do Nowego Jorku. Wkrótce przyjęła nazwisko ojczyma, Edwarda Moreno.
W wieku 11 lat użyczyła głosu w hiszpańskojęzycznych wersjach filmów amerykańskich. Hollywoodzcy łowcy talentów zwrócili na nią uwagę, kiedy w wieku 13 lat zagrała swoją pierwszą rolę – Angelinę w broadwayowskiej sztuce Skydrift. W 1952 zagrała niewielką rolę w musicalu Deszczowa piosenka oraz wystąpiła w drugoplanowej roli w filmie Król i ja.
W 1961 zagrała Anitę w ekranizacji musicalu West Side Story w reżyserii Roberta Wise’a. Za występ w filmie otrzymała Oscara i Złoty Glob dla najlepszej aktorki drugoplanowej. Należy do grona laureatów EGOT, czyli czterech najważniejszych nagród amerykańskiego przemysłu muzycznego, tj. Emmy, Grammy, Oscara i Tony. Jest pierwszą aktorką (i pierwszą Hiszpanką), która otrzymała nagrody EGOT i Złoty Glob.
W kolejnych latach kontynuowała karierę aktorską, jednak nie powtórzyła sukcesu West Side Story. Występowała w znanych serialach telewizyjnych, m.in. w Brzyduli Betty (2007).
Ma własną gwiazdę w Hollywood Walk of Fame przy 7080 Hollywood Boulevard. W czerwcu 2004 otrzymała z rąk prezydenta George’a W. Busha Medal Wolności, a w 2009 prezydent Barack Obama odznaczył ją Narodowym Medalem Sztuki.
Życie prywatne W latach 1954–1962 pozostawała w nieformalnym związku z Marlonem Brando, który w trakcie trwania ich relacji miał liczne romanse i dwukrotnie się ożenił. W ujawnionych później wspomnieniach przyznała, że zaszła z nim w ciążę, a on nakłonił ją do aborcji. W 1961 próbowała popełnić samobójstwo.
W 1965 roku poślubiła kardiologa i internistę Leonarda Gordona. Ich małżeństwo trwało do jego śmierci w 2010 roku.
Filmografia Filmy fabularne 2023: Fast X jako Abuelita 2021: West Side Story jako Valentina 2011: 4Chosen jako Anna Marie Reyes 2006: Play It by Ear jako Ruth 2006: Lolo's Cafe jako Lucretia (głos) 2004: Król narożnika (King of the Corner) jako Inez 2004: Copshop jako Mary Alice 2003: Scooby Doo i meksykański potwór (Scooby-Doo! and the Monster of Mexico) jako Doña Dolores / Kobieta #3 (głos) 2003: Dom nadziei (Casa de Los Babys) jako señora Muñoz 2003: Open House jako Lydia Fitch 2001: Pinero (Piñero) jako mama Miguela 2000: Blue Moon jako Maggie 1999: Carlo's Wake jako Angela Torello 1999: The Rockford Files: If It Bleeds... It Leads jako Rita Kapkovic Landale 1999: Resurrection jako Mimi 1998: Włamywacze (The Spree) jako Irma 1998: Slumsy Beverly Hills (Slums of Beverly Hills) jako Belle Abromowitz 1995: Więzy krwi (The Wharf Rat) jako Mom 1995: Angus jako madame Rulenska 1995: Best Defense jako sędzina 1994: Tak jak lubię (I Like It Like That) jako Rosaria Linares 1993: Włoski film (Italian Movie) jako Isabella 1991: Wiek to nie wszystko (Age Isn't Everything) jako Rita 1988: Tales from the Hollywood Hills: Closed Set jako Julie Forbes 1982: Portrait of a Showgirl jako Rosella DeLeon 1981: Cztery pory roku (The Four seasons) jako Claudia Zimmer 1981: Evita Peron jako Renata Riguel 1980: Happy Birthday, Gemini jako Lucille Pompi 1979: Anatomy of a Seduction jako Nina 1978: The Boss' Son jako Esther Rose 1977: Der Ruf der blonden Göttin 1976: Elegant (The Ritz) jako Googie Gomez 1975: Shhh 1974: Out to Lunch 1974: Dominic's Dream jako Anita Bente 1971: Porozmawiajmy o kobietach (Carnal Knowledge) jako Louise 1969: Marlowe jako Dolores Gonzales 1969: Popi jako Lupe 1968: The Night of the Following Day jako Vi 1963: Cry of Battle jako Sisa 1963: A World of Stars 1961: West Side Story jako Anita 1961: Lato i dym (Summer and Smoke) jako Rosa Zacharias 1960: This Rebel Breed jako Lola 1957: The Deerslayer jako Hetty Hutter 1956: Król i ja (The King and I) jako Tuptim 1956: The Lieutenant Wore Skirts jako Sandra Roberts 1956: The Vagabond King jako Huguette 1955: Siła uczuć (Untamed) jako Julia 1955: Seven Cities of Gold jako Ula 1954: Ogród zła jako śpiewaczka w knajpie 1954: The Yellow Tomahawk jako Honey Bear 1954: Jivaro jako Maroa 1953: El Alaméin jako Jara 1953: Latin Lovers jako Christina 1953: Ma and Pa Kettle on Vacation jako Soubrette (niewymieniona w czołówce) 1953: Fort Vengeance jako Bridget Fitzgibbon 1952: The Ring jako Lucy Gomez 1952: Deszczowa piosenka (Singin' in the Rain) jako Zelda Zanders 1952: Cattle Town jako Queli 1952: The Fabulous Senorita jako Manuela Rodríguez 1950: The Toast of New Orleans jako Tina 1950: Pagan Love Song jako Terru 1950: So Young So Bad jako Dolores Guererro
Seriale telewizyjne od 2017: One Day at a Time jako Lydia Riera 2011–2013: Szczęśliwi rozwodnicy jako Dori Newman 2007: Rodzina Duque (Cane) jako Amalia Duque 2006–2007: Prawo i porządek: Zbrodniczy zamiar (Law & Order: Criminal Intent) jako Frances Goren 2007: Brzydula Betty (Ugly Betty) jako Ciocia Mirta 2007: George Lopez jako Luisa Diaz 2005: Poszukiwani (Wanted) jako pani Kelly 2005: Prawo i bezprawie (Law & Order: Trial by Jury) jako Mildred Quintana 2005: Prawo i bezprawie (Law & Order: Special Victims Unit) jako Mildred Quintana 2003: Tajniacy (The Handler) jako Danielle Isabella 2003: Obrońca (The Guardian) jako Caroline Novack 2003: Życie przede wszystkim (Strong Medicine) jako Lydia 2002: Rodzina, ach rodzina (American Family) jako Juana 2001: Resurrection Blvd. 1997–2003: Oz jako siostra Peter Marie Reimondo 1997: Dotyk anioła (Touched by an Angel) jako Amanda 1997: Murphy Brown jako dr Nancy Goldman 1995: The Magic School Bus jako dr Carmina Skeledon 1995: Prawo Burke’a (Burke’s Law) jako Jackie Lodge 1994–1995: Zagadki Cosby’ego (The Cosby Mysteries) jako Angie Corea 1994: Pomoc domowa (The Nanny) jako panna Stone z d. Wickervich (sezon 1 odcinek 19; gościnnie) 1994: Gdzie się podziała Carmen Sandiego? (Where on Earth Is Carmen Sandiego?) jako Carmen Sandiego 1993: Hearts Afire jako senator Rhonda Hall 1992: Raw Toonage jako różne głosy 1991: Top of the Heap jako Alixandra Stone 1989–1990: B.L. Stryker jako Kimberly Baskin 1989: Policjanci z Miami (Miami Vice) jako Kongresmen Madelyn Woods 1987: Złotka (The Golden Girls) jako Renee Corliss 1987: The Cosby Show jako pani Granger 1983: Statek miłości (The Love Boat) jako Gladys Gordon 1982–1983: 9 to 5 jako Violet Newstead 1960: Zorro jako Chulita 1952: Fireside Theatre jako Maria
Nagrody Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza aktorka drugoplanowa: 1962 West Side Story Złoty Glob Najlepsza aktorka drugoplanowa: 1962 West Side Story Nagroda Emmy Najlepszy gościnny występ aktorki w serialu dramatycznym: 1978 The Rockford Files Indywidualne osiągnięcia w programach telewizyjnych: 1977 The Muppet Show Nagroda Tony Najlepsza aktorka drugoplanowa w sztuce: 1975 The Ritz
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Portorykańskie aktorki filmowe Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Wolności Kategoria:Odznaczeni National Medal of Arts Kategoria:Laureaci Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości Kategoria:Laureaci EGOT Kategoria:Laureaci potrójnej korony aktorstwa Kategoria:Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej Kategoria:Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki drugoplanowej w filmie Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Portorykańskie wokalistki Kategoria:Amerykańskie wokalistki Kategoria:Laureaci Kennedy Center Honors Kategoria:Laureaci nagrody Primetime Emmy