Karen Black, właśc. Karen Blanche Ziegler (ur. 1 lipca 1939 w Park Ridge, zm. 8 sierpnia 2013 w Los Angeles) − amerykańska aktorka, scenarzystka, piosenkarka i kompozytorka. Laureatka dwóch Złotych Globów dla najlepszej aktorki drugoplanowej za rolę kelnerki Rayette Dipesto w dramacie muzycznym Boba Rafelsona Pięć łatwych utworów (1970) i jako Myrtle Wilson, nieszczęśliwa żona właściciela stacji benzynowej w melodramacie Jacka Claytona Wielki Gatsby (1974). Nominowana do Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej.

Życiorys Wczesne lata Urodziła się w Park Ridge w Illinois jako córka pisarki Elsie Mary Ziegler (z domu Reif), autorki kilku nagradzanych powieści dla dzieci, i Normana Arthura Zieglera, inżyniera i biznesmena. Jej dziadek ze strony ojca, Arthur Charles Ziegler, był pierwszym wiolonczelistą w Chicagowskiej Orkiestrze Symfonicznej w Chicago. Dorastała wraz ze starszą siostrą Gail (ur. 1937) i bratem Peterem. Jej rodzina była pochodzenia niemieckiego, czeskiego i norweskiego.

Jako nastolatka marzyła o karierze teatralnej, szukając możliwości pracy w letnim teatrze giełdowym. Od 13 roku życia dorabiała na wakacjach czyszcząc toalety. Kiedy miała 16 lat była rekwizytorką i śpiewała w chórze, a w wieku 17 lat dostała swoją pierwszą prawdziwą, płatną pracę. W 1957 ukończyła Maine East High School w Park Ridge. Następnie przez dwa lata uczęszczała na Northwestern University w Evanston, lecz w 1960 porzuciła studia i przeniosła się do Nowego Jorku, gdzie uczyła się aktorstwa w Actors Studio pod kierunkiem Lee Strasberga oraz występowała z trupą teatralną Rockefeller Players w Westwood w New Jersey i w produkcjach Shakespeare in the Park.

Kariera

W 1961 debiutowała na Broadwayu w komedii Weź ją, ona jest moja (Take Her, She’s Mine). W 1962 wystąpiła po raz pierwszy na scenie Off-Broadwayu w sztuce We’re Civilized. W 1965 powróciła na Broadway w dobrze przyjętej przez krytykę roli Judy w sztuce Salonik (The Playroom) z Bonnie Bedelią.

Po raz pierwszy trafiła na ekran jako Betty − malowana kobieta w dramacie klasy B Najwyższy czas (The Prime Time, 1960), którego producentem był Herschell Gordon Lewis. Zwróciła na siebie uwagę rolą Amy Partlett w komediodramacie Francisa Forda Coppoli Jesteś już mężczyzną (1966). Kolejną znaczącą kreacją była postać Karen w kultowym filmie drogi Dennisa Hoppera Swobodny jeździec (1969) z Peterem Fondą i Jackiem Nicholsonem. Ponadto zagrała w tak znanych i cenionych produkcjach jak: Port lotniczy 1975 (1974), Dzień szarańczy (1975) i ostatnim filmie Alfreda Hitchcocka Intryga rodzinna (1976).

Napisała piosenki „Memphis” i „Rolling Stone”, które wykonała jako piosenkarka country Connie White w dramacie Roberta Altmana Nashville (1975). W rezultacie została nominowana do nagrody Grammy za album z najlepszą oryginalną muzyką napisaną do filmu kinowego lub serialu telewizyjnego. W marcu 1975 znalazła się na okładce magazynu „After Dark”. Po kilku niezapomnianych filmach ponownie zdobyła entuzjastyczne recenzje za rolę Joanne w komediodramacie Roberta Altmana Wróć, Jimmy Deanie (1982). W horrorze Dom tysiąca trupów (2003), uważanym za kultowe dzieło gatunku, zagrała psychopatkę, Mamę Firefly.

Życie prywatne

Była czterokrotnie zamężna. W latach 1954−1958 jej mężem był Charles Black. 17 kwietnia 1973 wyszła za mąż za Roberta Burtona. W 1975 rozwiedli się. 4 lipca 1975 poślubiła Lewisa Minora Carsona, z którym miała syna Huntera (ur. 26 września 1975). 2 października 1983 doszło do rozwodu. 27 września 1987 zawarła związek małżeński ze Stephenem Eckelberrym, z którym zaadoptowała córkę Celine (ur. 1987). Pozostali małżeństwem do śmierci Karen Black.

Śmierć

8 sierpnia 2013 zmarła w wieku 74 lat w Los Angeles w Kalifornii w następstwie choroby nowotworowej, z którą zmagała się przez ostatnie 3 lata życia.

Wybrana filmografia Jesteś już mężczyzną (1966) jako Amy Partlett Swobodny jeździec (1969) jako Karen Pięć łatwych utworów (1970) jako Rayette Dipesto Pojedynek rewolwerowców (1971) jako Jenny Sims Urodzony zwycięzca (1971) jako Parm Jedźmy przed siebie (1971) jako Olive Porachunki (1973) jako Bett Harrow Wielki Gatsby (1974) jako Myrtle Wilson Port lotniczy 1975 (1974) jako Nancy Pryor Dzień szarańczy (1975) jako Faye Greener Nashville (1975) jako Connie White Intryga rodzinna (1976) jako Fran Spalone ofiary (1976) jako Marian Rolf Koziorożec 1 (1978) jako Judy Drinkwater Zabójcza ryba (1979) jako Kate Neville Wróć, Jimmy Deanie (1982) jako Joanne Szalona ucieczka (1985) jako Karin Najeźdźcy z Marsa (1986) jako Linda Magnusson Lot świerkowej gęsi (1986) jako Gloria A jednak żyje 3: Wyspa żyjących (1987) jako Ellen Jarvis Policjanci z Miami (1984-89; serial TV) jako Helen Jackson (gościnnie, 1989) Homer i Eddie (1989) jako Belle Witaj, szkoło! (1990) jako nauczycielka w zastępstwie Dzieci nocy (1991) jako Karen Thompson Gracz (1992) − w roli samej siebie Agent zero zero (1992) jako pani Elliot Pierożki ciotki Lee (1992) jako ciotka Lee Krzyk milczenia (1996) jako Rose Walsh Dzieci kukurydzy IV: Zgromadzenie (1996) jako June Rhodes Ich pięcioro (1994-2000; serial TV) jako Doreen Jablonsky (gościnnie, 1998) Portret zabójcy (1996-2000; serial TV) jako Evie Long (gościnnie, 1998) Gypsy 83 (2001) jako Bambi LeBleau Strażnik dusz (2001) jako Wspaniała Martha Teknolust (2002) jako Dirty Dick Dom tysiąca trupów (2003) jako mama Firefly Długa noc (2007) jako Barbara Zemsta nieboszczyka (2007) jako Renee Odnaleźć ojca (2009) jako Sheila

Bibliografia

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia czeskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia niemieckiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia norweskiego Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy muzyki rozrywkowej Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki teatralne Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne Kategoria:Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki drugoplanowej w filmie Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 2013