Lista albańskich filmów
Historia W oficjalnej historii filmu albańskiego za pionierów kinematografii uchodzą bracia Manaki (Milton i Janaki), realizujący w 1908 filmy na ziemiach albańskich. W 1912 Austriak Josef Stauber wynajął w Szkodrze dom, w którym 1 września 1912 odbył się pierwszy na ziemiach albańskich pokaz filmowy. Podobne projekcje organizował w 1912 Kolë Idromeno. Kino Staubera działało do wiosny 1914, nosiło nazwę Theater-Elektrik (Elektrische Teater) i każdego dnia organizowało 2–3 projekcje. Widzami na projekcjach byli zarówno mieszkańcy miasta, jak też marynarze z obcych okrętów stacjonujących w Szkodrze (w tym czasie miasto pozostawało pod kontrolą sił międzynarodowych). Podobne kina uruchamiały w czasie I wojny światowej wojska stacjonujące na terenie Albanii – austro-węgierskie, włoskie i francuskie. W Szkodrze działało kino „Lovcen”, zaś w Tiranie – „Feldkino”.
W latach 1912–1914 podjęto też kilka prób kręcenia filmów dokumentalnych na terenie Albanii. Realizowali je Włosi (Aquilla) i Austriacy (Sascha Film Fabrik). W 1920 uruchomiono kinoteatr Përparimi we Wlorze, a następnie kina stałe w Tiranie, Szkodrze i w Beracie. Większe zainteresowanie Albanią przyniósł okres międzywojenny, zwłaszcza okres rządów króla Zoga I. Uroczystości oficjalne filmowała amerykańska wytwórnia Fox Movietone News. Pod koniec lat 30. XX w. działało na terenie Albanii 18 kin –- najpopularniejszymi było „Cinema moderne” w Korczy i „Nacional” w Tiranie. Filmy zagraniczne docierały do Albanii poprzez firmę dystrybucyjną „Shqiptaro film” – tygodniowo w kinach albańskich prezentowano 9 filmów fabularnych. W czasie okupacji włoskiej (1939–1943) jedyną firmą zajmującą się produkcją filmów dokumentalnych i dystrybucją włoskich filmów fabularnych była Tomorri Film.
Realizacja filmów fabularnych stała się możliwa dopiero od 10 lipca 1952 r., kiedy powstało Studio Filmowe Nowa Albania (Kinostudio Shqipëria e Re). Rok później, we współpracy z radzieckim Mosfilmem zrealizowano pierwszy film fabularny „Skanderbeg”. Z czasem w Nowej Albanii Albańczycy realizowali filmy samodzielnie, a ich liczba stopniowo rosła – w 1984 zrealizowano 18 filmów fabularnych. Dominowały filmy typowe dla kultury socrealizmu, z wyraźnym przesłaniem ideologicznym, a także filmy odwołujące się do doświadczeń II wojny światowej. Ważnym nurtem albańskiej kinematografii były w tym okresie filmy, skierowane do widowni dziecięcej i młodzieżowej. W 1982 działało na terenie Albanii ponad 100 sal kinowych.
W 1991 r. nastąpił trwały kryzys kina albańskiego. Nowa Albania przyjęła nazwę Albafilm Studio, a następnie została podzielona na kilka odrębnych studiów. Nieliczne filmy powstawały głównie w koprodukcji z partnerami z Francji, Niemiec czy Szwajcarii. Największym sukcesem kina albańskiego była „Nagroda Młodych”, którą na festiwalu w Cannes otrzymał film Gjergja Xhuvaniego Hasła.
Okres 1953–1960 1953: Skënderbeu 1957: Fëmijet e saj 1958: Tana 1959: Furtuna
Okres 1961–1970 1961: Debatik 1963: Detyrë e posaçme 1964: Toka jonë 1965: Vitet e para 1966: Komisari i dritës 1966: Oshëtime në bregdet 1967: Duel i heshtur 1967: Ngadhjenim mbi vdekjen 1968: Estrada në ekran 1968: Horizonte të hapura 1968: Prita 1969: Njësiti gueril 1969: Përse bie kjo daulle 1969: Plagë të vjetra 1970: Guximtarët 1970: Gjurma 1970: I teti në bronz 1970: Lugina e pushkatarëve 1972: Mesim për Lindën 1970: Montatorja
Okres 1971–1980 1971: A, b, c, zh 1971: Kur zbardhi një ditë 1971: Malet me blerim mbuluar 1971: Mëngjeze lufte 1972: Kapedani 1972: Kryengritje në pallat 1972: Ndërgjegja 1972: Odisea e tifozeve 1973: Yjet e netëve të gjata 1973: Brazdat 1973: Krevati i perandorit 1973: Mimoza llastica 1973: Operacioni „Zjarri” 1974: Cuca e maleve 1974: Duke kërkuar 5-oreshin 1974: Qyteti më i ri në botë 1974: Rrugë të bardha 1974: Shpërthimi 1974: Shtigje lufte 1975: Beni ecën vetë 1975: Çifti i lumtur 1975: Kur hiqen maskat 1975: Lumë drite 1975: Ne fillim të verës 1975: Zani partizani 1975: Rrugicat që kërkonin diell 1975: Udhëtim në pranverë 1976: Dimri i fundit 1976: Fijet qe priten 1976: Gjenerali i ushtrisë së vdekur 1976: Ilegalët 1976: Korrieret 1976: Lulekuqet mbi mure 1976: Përballimi 1976: Pylli i lirisë 1976: Tinguj lufte 1976: Tokë e përgjakur 1976: Thirrja 1976: Zonja nga qyteti 1977: Ata ishin katër 1977: Cirku në fshat 1977: Flamur në dallge 1977: Gunat mbi tela 1977: Monumenti 1977: Njeriu me top 1977: Një udhëtim i vështire 1977: Streha e re 1977: Shembja e idhujve 1977: Tomka dhe shokët e tij 1977: Zemrat që nuk plaken 1978: Dollia e dasmës sime 1978: E fshehta e nje nate 1978: Gjeneral gramafoni 1978: Gjushi partizan 1978: Koncert në vitin '36 1978: Kur hidheshin themelet 1978: Në pyjet me borë ka jetë 1978: Nga mesi i errësirës 1978: Nusja dhe shtetrrethimi 1978: Pas gjurmëve 1978: Pranverë në Gjirokastër 1978: Udha e shkronjave 1978: Vajzat me kordele të kuqe 1978: Yjet mbi Drin 1979: Ballë për ballë 1979: Balonat 1979: Ditet qe sollen pranveren 1979: Dorina 1979: Emblema e dikurshme 1979: Këshilltarët 1979: Liri a vdekje 1979: Me hapin e shokëve 1979: Mësonjëtorja 1979: Mysafiri 1979: Ne vinim nga lufta 1979: Në shtëpinë tonë 1979: Nje nate nentori 1979: Përtej mureve të gurta 1979: Radiostacioni 1979: Shtërngata ne mal 1980: Dëshmorët e monumentëve 1980: Gëzhoja e vjetër 1980: Goditja 1980: Intendenti 1980: Karnavalet 1980: Mengjeze te reja 1980: Në ç'do stinë 1980: Nusja 1980: Një general kapet rob 1980: Një ndodhi në port 1980: Plumba Perandorit 1980: Shoqja nga fshati 1980: Partizani i vogël Velo 1980: Pas vdekjes 1980: Skëterrë '43 1980: Vëllezër dhe shokë
Okres 1981–1990 1981: Dita e parë e emërimit 1981: Gjurmë në kaltërsi 1981: Kërcënimi 1981: Kur po xhirohej një film 1981: Në kufi të dy legjendave 1981: Në prag të lirisë 1981: Një natë pa dritë 1981: Plaku dhe hasmi 1981: Qortimet e vjeshtës 1981: Si gjithë te tjerët 1981: Shoku ynë Tili 1981: Shtepia jone e përbasket 1981: Thesari 1982: Besa e kuqe 1982: Era e ngrohtë e thellësive 1982: Flaka e maleve 1982: Në ditet e pushimeve 1982: Nëntori i dytë 1982: Njeriu i mirë 1982: Një vonesë e vogël 1982: Rruga e lirisë 1982: Shokët 1983: Apasionata 1983: Dora e ngrohtë 1983: Dritat e qytezës 1983: Fraktura 1983: Fundi i një hakmarrjeje 1983: Gracka 1983: Kohë e largët 1983: Një emër midis njerëzve 1983: Zambaket e bardhë 1984: Duaje emrin tend 1984: Enderr per një karrige 1984: Fejesa e Blertës 1984: Fushë e blertë, fushë e kuqe 1984: Gjurmë në dëborë 1984: Koha nuk pret 1984: Kush vdes ne kembë 1984: Lundrimi i parë 1984: Militanti 1984: Nata e pare e lirise 1984: Nxënësit e klasës sime 1984: I paharruari 1984: Shirat e vjeshtës 1984: Taulanti kërkon një motër 1984: Vendimi 1985: Asgjë nuk harrohet 1985: Dasma e shtyrë 1985: Enveri ynë 1985: Gurët e shtepisë sime 1985: Hije që mbetën pas 1985: Melodi e pandërprerë 1985: Mondi dhe Diana 1985: Në prag të jetës 1985: Pranverë e hidhur 1985: Të mos heshtësh 1985: Te paftuarit 1985: Tre njerëz me guna 1985: Ura pranë kështjëlles 1985: Vjeshtë e nxehtë e 41-së 1986: Bardhësi 1986: Dasëm e çuditshme 1986: Dy herë mat 1986: Dhe vjen një ditë 1986: Fillim i vështirë 1986: Fjalë pa fund 1986: Gabimi 1986: Guri i besës 1986: Kronika e atyre vitëve 1986: Kur hapen dyert e jetës 1986: Kur ndahesh nga shokët 1986: Një jetë më shumë 1986: Rrethimi i vogël 1986: Të shoh në sy 1986: Tre ditë nga një jetë 1987: Binarët 1987: Botë e padukshme 1987: Eja! 1987: Familja ime 1987: Këmishët me dyllë 1987: Në emër të lirise 1987: Nje viti i gjatë 1987: Përsëri pranverë 1987: Përrallë nga e kaluara 1987: Rrethi i kujtesës 1987: Tela per violinë 1987: Telefoni i një mëngjesi 1987: Vrasje në gjueti 1987: Zevendesi i grave 1988: Babai i studentit 1988: Bregu i ashpër 1988: Flutura në kabinën time 1988: Hetimi vazhdon 1988: Pesha e kohës 1988: Misioni përtej detit 1988: Nje i trete 1988: Pranvera s’erdhi vetëm 1988: Rikonstruksioni 1988: Sinjali i dashurise 1988: Stola në park 1988: Shkëlqim i përkohshëm 1988: Shpresa 1988: Tre vetë kapërcejnë malin 1988: Treni niset në shtatë pa pesë 1989: Arjana 1989: Djali elastik 1989: Edhe kështu, edhe ashtu 1989: Historiani dhe kameleonët 1989: Kthimi i ushtrise se vdekur 1989: Kush është vrasësi 1989: Lumi që nuk shteron 1989: Muri i gjalle 1989: Njerëz në rrymë 1989: Pas takimit e fundit 1989: Vitet e pritjes 1990: Balada e Kurbinit 1990: Fletë të bardha 1990: Kronike e një nate 1990: Ngjyrat e moshës 1990: Shpella e piratëvet 1990: Vetmi
Okres 1991–2000 1991: Enigma 1991: Kush e solli Doruntinen? 1991: Nje djale dje nje vajze 1991: Prinder te vegjel 1991: Vdekja e kalit 1992: Gjuetia e fundit 1992: Pas fasadës 1992: Vdekja e burrit 1993: E diela e fundit 1993: Qind për qind 1993: Zëmra e nënës 1994: Dashuria e fundit 1994: Nekrologji 1994: Një dite nga një jete 1994: Pak fresket sonte 1994: Përdhunuesit 1994: Vazhdojme me Beethovenin 1995: Fund i marrëzise 1995: Oreksi i madh 1995: Pllumbi prej plasteline 1996: Gjithe fajet i ka paraja 1996: Kolonel Bunker 1996: Tigujt e harresës 1997: Bolero 1997: Dashuri me krizma 1998: Dasma e Sakos 1998: Nata 1999: Funeral business 1999: Borxhliu 2000: Porta Eva 2000: Një baba tepër
Okres 2001–2010 2001: Parullat 2001: Tirana, viti O 2003: Yllka 2003: Lule të kuqe, lule të zeza 2003: Nje dite e mrekullueshme 2004: I dashur armik 2004: Ishte koha për dashuri 2004: Nata pa hene 2005: Letra fatale 2005: Luleborë 2005: Syri magjik 2006: Gjoleka, djali i Abazit 2007: Busulla 2007: Mao Ce Dun 2007: Time of the Comet 2008: Sekretet 2008: Shenjtorja 2008: Te gjithe qajne 2008: Watch! 2009: Gjallë! 2009: Shqiptari 2009: Kronikë provinciale 2009: Lindje, perendim, lindje 2009: Ne dhe Lenini 2009: Para nga qielli 2010: Maya
Okres 2011–2020 2011: Amnistia 2011: Ballkan pazar 2011: Out of touch 2012: Pharmakon 2012: Agon 2013: Amsterdam Express 2013: Ada 2013: Femrat 2014: Amaneti 2014: Bota 2014: Seven Lucky Gods 2015: Drejt Fundit 2016: Sex, Përrallë dhe Celular 2017: Engjejt jane larg 2017: Dita zë fill 2018: Delegacja 2019: Falco 2019: Portreti i Pambaruar 2019: Otwarte drzwi 2020: I Love Tropoja 2020: I Nat Ma Fal
Okres 2021–2030 2021: Dwa lwy jadą do Wenecji 2021: Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo 2022: Bolero në vilën e pleqve 2023: Aleksander 2023: Këtu vallëzohet me hijet 2024: Hija e diellit 2024: Kropla wody 2024: Luna Park 2025: Kazerma 2025: Lady D. 2025: Pasaporta
Seriale filmowe 1978: I treti 1981: Agimet e stinës së madhe 2002: Njerëz dhe fate 2010: Komuna e Parisit 2012: Në kerkim te kujt
Przypisy
Bibliografia T. Czekalski, Kultura albańska w latach 1996–1998, Przegląd Albański 3:1998–2000. T. Dienes, Albania. Przewodnik turystyczny, Łódź 2005. A. Hoxha, Historia e Kinemase ne Shqiperi. Vellimi i pare (1897–1944), Tirana 2007. . P. Prifti, Socialist Albania. Domestic and Foreign Developments, Cambridge 1978. F. Slatina, Portrete artistesh, Tirana 1999. Filmoteka Narodowa Albanii
* Kategoria:Listy filmów