Gnu pręgowane, gnu zambijskie (Connochaetes taurinus) – gatunek kopytnego ssaka z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych. Żyje w dużych stadach, najczęściej wraz z zebrami, gazelami i żyrafami zamieszkują południową i wschodnią Afrykę. W poszukiwaniu pokarmu odbywają długie wędrówki, w czasie których pokonują wiele przeszkód, np. głębokie rzeki.
Systematyka Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1823 roku brytyjski odkrywca, przyrodnik, podróżnik, artysta i pisarz William John Burchell, umieszczając nowo opisany takson w rodzaju Antilope i nadając mu epitet gatunkowy taurina. Miejsce typowe to według oryginalnego opisu to „źródło Kosi” (), ograniczone przez Austina Robertsa w 1951 roku do gór Makuba, w Rezerwacie Specjalnym Henningvlei, pomiędzy rzekami Kuruman i Molopo, w Prowincji Przylądkowej Północnej, w Południowej Afryce. Holotyp to zamontowana skóra dorosłej samicy (sygnatura BMNH:Mamm:138b) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.
Autorzy All the Mammals of the World rozpoznają cztery podgatunki. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Nazw zwyczajowa Miejsce typowe HolotypC. t. albojubatusConnochaetes taurinus albojubatus O. Thomas, 1892gnu białobroderówniny Athi, Keniaczaszka dorosłego samca (sygnatura BMNH:Mamm:1892.6.24.2) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; okaz typowy zebrał Frederick John JacksonC. t. mearnsiGorgon albojubatus mearnsi (E. Heller, 1913)gnu krateroweSotik, rzeka Ewaso Ng’iro, równiny Loita, Wielkie Rowy Afrykańskie, Keniaczaszka, szkielet pozaczaszkowy i skóra dorosłego samca (sygnatura USNM:MAMM:163020) ze zbiorów Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie; okaz typowy zebrał 28 czerwca 1909 roku Edgar Alexander MearnsC. t. johnstoniConnochaetes taurinus johnstoniP.L. Sclater, 1896gnu tanzańskiena południe od brzegu jeziora Chilwa, Malawiczaszka i skóra dorosłego osobnika (sygnatura BMNH:Mamm:1896.4.23.1) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie.
Etymologia Connochaetes: konnos ‘zarost, broda’; χαίτη khaitē ‘grzywa’. taurinus: ‘podobny do byka, o twardej skórze’, od ‘taurus’ ‘byk, wół’. albojubatus: łac. albus ‘biały’; iubatus ‘grzywiasty, czubaty’, od iuba ‘grzywa, czub’. mearnsi: ppłk. Edgar Alexander Mearns (1856–1916), oficer United States Army w latach 1883–1909, chirurg, kolekcjoner z Meksyku w latach 1892–1894, Filipin w latach 1903–1907 i tropikalnej Afryki w latach 1909–1911. johnstoni: Sir Harry Hamilton Johnston (1858–1927), Angielski badacz w tropikalnej Afryce w latach 1882–1884, administrator kolonialny, wicekonsul Kamerunu i Delty Nigru w 1885 roku, konsul Portugalskiej Afryki Wschodniej w 1889 roku, komisarz ds. Południowej i Środkowej Afryki w latach 1891–1896, konsul generalny Tunezji w latach 1897–1899, Specjalny Komisarz Ugandy w latach 1899–1901.
Rozmieszczenie geograficzne Gnu pręgowane występuje w Afryce zamieszkując w zależności od podgatunku: C. taurinus taurinus – południowa Angola, południowo-zachodnia Zambia, Namibia, Botswana, Zimbabwe, południowy Mozambik, północna i wschodnia Południowa Afryka oraz Eswatini; zazwyczaj nie występuje na południe od rzeki Oranje, chociaż w 1843 roku odnotowano jednego osobnika w dystrykcie Britstown C. taurinus albojubatus – południowa Kenia (równiny Athi-Kapiti), na południu do Tanzanii i na zachód do północnych brzegów jeziora Tanganika C. taurinus mearnsi – ekosystem Serengeti–Masai Mara w południowej Kenii i północnej Tanzanii, w obrębie którego większość populacji sezonowo migruje na północ i południe C. taurinus johnstoni – południowo-wschodnia Tanzania, północny Mozambik i Zambia (na wschód od Muczinga); dawniej Malawi
Budowa Długość ciała samic 172–178 cm, samców 176–203 cm, długość ogona samic 55–63, samców 56–73; masa ciała samic 141–242 kg, samców 171–271 kg. Wymiary dla poszczegółnych podgatunków przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Długość ciała (cm) Długość ogona (cm) Wysokość w kłębie (cm) Długość ucha (cm) Długośc tylnej stopy (cm) Masa ciała (kg)C. t. taurinusbrak danychbrak danych♀129–144♂141–156 ♀17,4–21♂19–22,5brak danych ♀164–216♂232–295 C. t. albojubatus195 60brak danych2256175C. t. mearnsibrak danychbrak danych♀117♂100–123 brak danychbrak danych♀141–186♂171–242 C. t. johnstonibrak danychbrak danych138brak danychbrak danych274
Ubarwienie: sierść szara z pionowymi brunatnymi pręgami.Rogi u osobników obu płci. Gnu pręgowane tworzą stałe stada złożone z samic z małymi albo z samców. Stada samic z młodymi liczą przeciętnie ok. 10 osobników. W sprzyjającym okresie wykazują terytorializm, dopiero w porze suchej przemieszczają się w poszukiwaniu pokarmu tworząc większe skupiska. W regionach stale suchych tworzą olbrzymie stada, liczące nawet kilka tysięcy osobników, migrujące w poszukiwaniu bardziej sprzyjających warunków. Młode samce po osiągnięciu dojrzałości płciowej (w wieku ok. 1,5 roku) są odganiane od matki i łączą się w luźne grupy samców.Gnu żyje średnio 15-20 latGnu pręgowane (informacje) – Connochaetes taurinus .
Rozmnażanie Ruja przypada na czerwiec. Samica rodzi jedno młode po ciąży trwającej około 8-8,5 miesiąca. Biega ono razem z matką już po kilku godzinach. Z pokarmu matki może korzystać nawet do 8 miesiąca życia, mimo że trawę zaczyna jeść po tygodniu.
Hodowla Gnu pręgowate jest hodowane w licznych zoo, gdzie dość dobrze się rozmnaża. Pierwsze na świecie narodziny gnu pręgowanego w warunkach hodowlanych miało miejsce w roku 1887 we wrocławskim zoo.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wołowate Kategoria:Ssaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1823 roku