Opos (Philander) – rodzaj ssaków z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).
Rozmieszczenie geograficzne Do rodzaju należą gatunki występujące od północnego Meksyku po północną Argentynę.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 20,7–33,1 cm, długość ogona 25,3–37,7 cm; masa ciała 148–910 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1762 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej Królestwo zwierząt podzielone na dziewięć klas, czyli metodyczne streszczenie: przedstawiające ogólny podział zwierząt na dziewięć klas oraz szczegółowy podział dwóch pierwszych klas, mianowicie czworonogów i waleni, na rzędy, sekcje, rodzaje i gatunki, z krótkim opisem każdego gatunku, cytowaniem autorów, którzy o nich piszą, nazwami nadanymi im przez nich samych i przez narody, a także nazwami zwyczajowymi. Brisson nie wskazał gatunku typowego. W 1998 roku Międzynarodowy kodeks nomenklatury zoologicznej (ICZN) uznał za nieważną całość Regnum animale ze względu na niekonsekwentne stosowanie nazewnictwa binominalnego, jednocześnie zachowując do celów nomenklatorycznych nazwę Philander i wyznaczając (późniejsze oznaczenie) na gatunek typowy oposa szarego (P. opossum).
Etymologia Philander (Phillander): philandros ‘miłujący ludzi’, od φιλεω phileō ‘kochać’; ανηρ anēr, ανδρος andros ‘człowiek, mężczyzna’. Metachirops: rodzaj Metachirus (oposowiec); ōps, ωπος ōpos ‘twarz’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Didelphis quica (= Didelphys frenata (= Didelphis opossum )). Hylothylax: gr. ὁλος holos ‘kompletny, cały’; θυλαξ thulax, θυλακος thulakos ‘wór’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Didelphis opossum .
Podział systematyczny Voss, Díaz-Nieto i Jansa (2018) wyróżniają dodatkowo gatunek Philander quica (obejmujący populacje zaliczane we wcześniejszych publikacjach do gatunku P. frenatus, zdaniem autorów nienależące do tego samego gatunku co holotyp P. frenatus), Philander canus (uznawany przez nich za starszy synonim gatunków P. mondolfii i P. olrogi), Philander melanurus, Philander pallidus i opisany przez autorów nowy gatunek Philander pebas; autorzy uznają jednocześnie gatunek P. frenatus za młodszy synonim P. opossum. W takim ujęciu do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|80pxPhilander quica(Temminck, 1824)opos brazylijskimonotypowypołudniowo-wschodnia Brazylia (Bahia, Minas Gerais i interior Goiás), na południe do wschodniego Paragwaju i północno-wschodniej Argentyny (Misiones)DC: 26–33 cmDO: 25–33 cmMC: 220–910 g100pxPhilander andersoni(Osgood, 1913)opos andyjskimonotypowypołudniowo-wschodnia Kolumbia, południowo-środkowa Wenezuela (Bolívar i Amazonas), zachodnia Brazylia (Amazonas i Acre) oraz wschodnie, wschodnio-środkowe, północne i środkowe Peru (na wschód od Andów)DC: 22–31 cmDO: 25–33 cmMC: 225–600 gPhilander nigratus(O. Thomas, 1923)monotypowyendemit Peru: wschodnia część Andów (Ayacucho i Junín) DC: 26–28 cmDO: 27–30 cmMC: brak danychPhilander pebasVoss, Díaz-Nieto & Jansa, 2018monotypowywschodni Ekwador (Orellana), wschodnie Peru (na południe do Madre de Dios), Brazylia (Acre, Amazonas i ParáDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychPhilander canus(Osgood, 1913)opos nizinnymonotypowywschodnia część Andów w Kolumbii, Wenezuela, Peru, Boliwia, Paragwaj, północna Argentyna (Formosa i Chaco), zachodnia i środkowa Brazylia (prawdopodobnie w całej Amazonii)DC: 20–33 cmDO: 19–33 cmMC: 200–674 gPhilander mcilhennyiA.L. Gardner & J.L. Patton, 1972opos amazońskimonotypowywschodnio-środkowe Peru (Loreto i Ukajali) i zachodnia Brazylia (Amazones i Acre)DC: 29–31 cmDO: 26–38 cmMC: 396–640 g100pxPhilander opossum(Linnaeus, 1758)opos szarymonotypowyregion Gujana, i wschodnia, amazońska część Brazylii; być może szerzej rozpowszechnionyDC: 20–33 cmDO: 19,5–33 cmMC: 200–674 gPhilander deltaeLew, Pérez-Hernándeez & J. Ventura, 2006opos deltowymonotypowyendemit Wenezueli: delta rzeki Orinoko i zatoka Paria (wschodnie Monagas i Delta Amacuro)DC: około 21 cmDO: około 30 cmMC: 148–530 g100pxPhilander melanurus(O. Thomas, 1899)monotypowyPanama, pacyficzne niziny w Kolumbii i zachodnim Ekwadorze; być może Kostaryka (granice zasięgu z P. vossi niepewne)DC: 20–33 cmDO: 19,5–33 cmMC: 200–674 g100pxPhilander vossiA.L. Gardner & Ramírez-Pulido, 2020monotypowywschodni i południowy Meksyk (na południe od Tamaulipas), Gwatemala, Belize i Salwador; być może Honduras (granice zasięgu z P. melanurus niepewne)DC: 20–33 cmDO: 19,5–33 cmMC: 200–674 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe z miocenu Ameryki Południowej: Philander entrerianus Philander massoiai
Uwagi
Przypisy
Nazwy polskie za:
Kategoria:Dydelfowate