Tłustogonek (Thylamys) – rodzaj ssaków z podrodziny dydelfów (Didelphinae) w obrębie rodziny dydelfowatych (Didelphidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 6,2–13,7 cm, długość ogona 6,5–15,4 cm; masa ciała 11–66 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1843 roku angielski zoolog John Edward Gray w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej Lista okazów ssaków w zbiorach z Muzeum Brytyjskiego. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) tłustogonek wytworny (T. elegans).
Etymologia Thylamys (Tylomys, Thylamis, Tylamys, Thulamys): thulax, θυλακος thulakos ‘wór’; μυς mus, μυός muos ‘mysz’. Xerodelphys: gr. ξηρος xēros ‘suchy’; rdzeń -delphys, od gr. δελφύς delphys ‘łono, macica’ (używany jako rdzeń w wielu nazwach dydelfowatych). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Marmosa karimii .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące współcześnie występujące gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNXerodelphysGiarla, Voss & Jansa, 2010100pxThylamys karimii(Petter, 1968)tłustogonek brazylijskimonotypowyendemit Brazylii: Rondônia na wschód do Piauí i Pernambuco, na południe do Minas GeraisDC: 7,9–12,9 cm;DO: 6,9–10,6cmMC: 16–43 gThylamys velutinus(J.A. Wagner, 1842)tłustogonek karłowatymonotypowyendemit Brazylii: Goiás, Minas Gerais i São PauloDC: 7,9–10 cmDO: 6,5–9,1 cmMC: 13–36 gThylamysJ.E. Gray, 1843100pxThylamys elegans(G.R. Waterhouse, 1839)tłustoogonek wytwornymonotypowyendemit Chile: Coquimbo na południe do Los Lagos; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 9–13,7 cmDO: 10,5–14,6 cmMC: brak danych100pxThylamys pallidior(O. Thomas, 1902)tłustogonek białobrzuchymonotypowypołudniowe Peru, południowo-zachodnia Boliwia, północne Chile i Argentyna; zakres wysokości: 0–4500 m n.p.m.DC: 7,3–10,5 cmDO: 9–11,8 cmMC: 13–38 gThylamys tatei(Handley, 1957)tłustogonek peruwiańskimonotypowyendemit Peru: Ancash i Lima; zakres wysokości: 300–3000 m n.p.m.DC: 10,9–12,3 cmDO: 11,8–13,2 cmMC: 16–54 gThylamys pusillus(A.G. Desmarest, 1804)tłustogonek małymonotypowypołudniowo-wschodnia Boliwia (Santa Cruz) oraz zachodni Paragwaj; zakres wysokości: powyżej 1000 m n.p.m.DC: 6,2–12 cmDO: 7,9–13,4 cmMC: 11–66 gThylamys bruchi(O. Thomas, 1921) gatunek monotypowyendemit Argentyny: nisko położone obszary w San Luis, San Juan, Mendozie, La Rioja, Catamarce i TucumánDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychThylamys citellus(O. Thomas, 1912) gatunek monotypowyendemit Argentyny: Entre Ríos, Corrientes i MisionesDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychThylamys pulchellus(Cabrera, 1934) gatunek monotypowyendemit Argentyny: Santiago del EsteroDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychThylamys macrurus(I. von Olfers, 1818)tłustogonek paragwajskimonotypowypołudniowa Brazylia (Mato Grosso do Sul) i wschodni ParagwajDC: 10,1–13,5 cmDO: 13,2–15,4 cmMC: 30–57 gThylamys sponsorius(O. Thomas, 1921)tłustogonek argentyńskimonotypowypołudniowa Boliwia (Tarija) i północno-zachodnia Argentyna (Jujuy, Salta, Tucumán i Catamarca); zakres wysokości: 515–3750 m n.p.m.DC: 8,6–11,9 cmDO: 12,5–15,4 cmMC: 15,5–62 gThylamys venustus(O. Thomas, 1902)tłustogonek płowobrzuchymonotypowyBoliwia (Cochabamba, Chuquisaca i Tarija) i południowo-zachodnia Argentyna (Jujuy i Tucumán)DC: 8,4–11 cmDO: 11,1–13,8 cmMC: 12–26 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Opisano również gatunki wymarłe: Thylamys colombianus (Ameryka Południowa; miocen). Thylamys contrerasi (Ameryka Południowa; pliocen). Thylamys minutus (Ameryka Południowa; miocen). Thylamys pinei (Ameryka Południowa; miocen). Thylamys zettii (Ameryka Południowa; wczesny kenozoik).
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Dydelfowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya