Ratusz miejski – późnobarokowo-klasycystyczna budowla w Siedlcach zwana „Jackiem" (na początku XX w. „Starym Ratuszem"), pełniąca w przeszłości rolę ratusza. Znajduje się w Śródmieściu na ul. Józefa Piłsudskiego, ul. Floriańskiej i ul. Kazimierza Pułaskiego przy Skwerze im. Tadeusza Kościuszki (będący dawniej rynkiem) i Skwerze im. Konstantego Domagały. Obecnie w budynku Ratusza mieści się Muzeum Regionalne.
Historia Obiekt wzniesiony został w latach 1763–1767 według projektu Jana Zygmunta Deybla, Stanisława Zawadzkiego lub Karola Bogumiła Schutza. Fundatorem była rodzina Czartoryskich, która po przejęciu dóbr miasta w drugiej połowie XVIII wieku, rozpoczęła porządkowanie głównego placu Siedlec. Dawniej na miejscu wzniesionego obiektu stały drewniane ratusze, które często padały ofiarą pożarów.
W 1772 r. na wieży zamontowano zegar z 4 cyferblatami. Postawiono również posąg greckiego boga Atlasa. Według legendy, postać została wyrzeźbiona na wzór kowala Jacka, który świadczył różne usługi na rzecz dworu Aleksandry Ogińskiej. Mężczyzna wdał się w bójkę ze swoim majstrem i zrzucił go z dachu. Jacek został wygnany z miasta, lecz w celu upamiętnienia i ukarania go, wyrzeźbiono go z ciężką kulą, którą miał nosić przez wieki.
Budynek latami służył jako ratusz handlowy z 30 kramami w jego bocznych skrzydłach, a w części wieżowej z pomieszczeniami administracyjnymi. W 1784 r. doszło do pierwszego pożaru budynku. Po przeprowadzonej odbudowie, matematyk Adam Kukiel zamontował na szczycie wieży trzeci w Polsce piorunochron. W 1789 r. doszło do kolejnego pożaru. Z tego względu pomieszczenia handlowe zostały sprzedane Żydom w celu zebrania środków na odbudowę spalonej wieży. lewo|mały|292x292px|Stary Ratusz w latach 1910-1915 W 1888 r. doszło do kolejnego pożaru obiektu, w związku z czym w 1892 r. wybudowano Nowy Ratusz przy ul. Kazimierza Pułaskiego i ul. Jana Kilińskiego. Od tej pory dawny ratusz zaczęto nazywać „Starym Ratuszem". W 1928 r. otwarto w nim Muzeum Regionalne.
Po wybuchu II wojny światowej 7–8 września 1939 r. nad Siedlcami przeleciały niemieckie samoloty bombowe, które całkowicie wysadziły budynek magistratu oraz Nowy Ratusz. Ratusz „Jacek" nie uległ bombardowaniu, lecz w 1944 r. doszło do jego kolejnego pożaru. Budynek odbudowany został w latach 1945–1952.
31 stycznia 2000 r. na skutek wichury, która szalała nad miastem, posąg Jacka spadł z wieży i został uszkodzony razem z dachem muzeum. Po rekonstrukcji i pracach konserwatorskich, rzeźba wróciła na swoje miejsce 31 sierpnia tego samego roku.
Od września 2021 r. do 21 stycznia 2023 r. posąg został zdjęty z dachu i poddany renowacji za 165.000 złotych. Architektura Architektonicznie obiekt jest niejednorodny stylowo. Dostrzegalne są cechy architektury późnobarokowej (rokoko), klasycystycznej, a także elementy budownictwa niemieckiego. Budowla postawiona jest na planie krzyża greckiego. Nad częścią parterową wznosi się oktagonalna wieża z zegarem na czterech ścianach. Na szczycie znajduje się posąg Atlasa (zwanego „Jackiem") trzymającego złotą kulę na barkach.
Posąg Jacka mały|Posąg "Jacka"|241x241pxPomnik Atlasa na szczycie wieży (właściwy Jacek ważący 600 kilogramów) związany jest z legendą o młodym, silnym kowalu Jacku, który jedną ręką naprawił oś i koło karety księżnej Ogińskiej, za co ta zaproponowała mu służbę w pałacu. Podczas budowy ratusza młodzieniec wdał się w bójkę z majstrem, co zakończyło się upadkiem tego drugiego z rusztowania i jego śmierć. Dzięki interwencji księżnej nie spotkała go za to surowa kara śmierci, a jedynie dożywotne wygnanie z miastaAgnieszka Bogucka, "Jacek" wrócił na wieżę!, w: Mazowsze. Serce Polski, nr 1(57)/2023, s. 44, ISSN 2544-6738.
Przypisy
Bibliografia Tomasz Korzeniewski, Ratusz w Siedlcach, „Rocznik Mazowiecki”, T. 3, 1970, s. 283-302.
Linki zewnętrzne Archiwalne widoki ratusza w bibliotece Polona
Kategoria:Zabytkowe budynki w Siedlcach Siedlce