mały|464x464px|Po prawej stronie budynek Batorówki należący do Sapiehów, który mieścił rezydencję króla Augusta II Mocnego, na którego tyłach wznosił się Pałac Sapiehów (Sapieżyński) mieszczący Izbę Poselską i Izbę Senatorską. mały|464x464px|Nowy Zamek w Grodnie w XVIII wieku
Sejm grodzieński – zbiorcza nazwa dla sejmów I Rzeczypospolitej, odbywających się w Grodnie. Sejm odbywający się w Warszawie w 1673 zdecydował, że co trzeci sejm (z wyłączeniem tych, które wiązały się z elekcją króla – konwokacyjnych, elekcyjnych i koronacyjnych) będzie odbywał się w GrodnieVolumina Legum tom 5 s. 67 Seym trzeci w Wielkim Xięstwie Litewskim. Miało to zaakcentować fakt, że Rzeczpospolita składa się z Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego (alternata). Miasto Grodno zyskało tym samym obok Warszawy status Miasta Sejmowego Rzeczypospolitej, natomiast w świadomości ówczesnych stolicami w dalszym ciągu były Kraków i Wilno. W Grodnie odbyło się jedynie 11 sejmów. Pierwsze w latach: 1678-1679, 1688, 1693. Potem nastąpiła przerwa związana z elekcją Augusta II Mocnego, wielką wojną północną i walkami wewnętrznymi w kraju. Kolejne sejmy grodzieńskie, już w czasach saskich, odbyły się w latach: 1718, 1726, 1729, 1730, 1744, 1752.
W czasie panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego w Grodnie odbyły się jedynie dwa sejmy: w roku 1784 oraz sejm grodzieński z 1793, który potwierdził II rozbiór Polski i okazał się ostatnim sejmem I RzeczypospolitejRangę Grodna jako sejmowej stolicy potwierdził Sejm Wielki w ustawie Seymy z 28 maja 1791 (Volumina Legum tom 9 s. 250).
+Sejmy w GrodnieOdDoKrólMiejsceMarszałek Sejmu15 grudnia 16783 kwietnia 1679Jan III SobieskiStary Zamek w GrodnieFranciszek Stefan Sapieha koniuszy wielki litewski27 stycznia 16885 marca 1688Jan III SobieskiStary Zamek w GrodnieAndrzej Giełgud pisarz wielki litewski9 stycznia 169311 lutego 1693Jan III SobieskiStary Zamek w GrodnieMichał Kryszpin-Kirszensztein pisarz polny litewski3 października 171814 listopada 1718August II MocnyBatorówka i Pałac Sapiehów w GrodnieKrzysztof Zawisza starosta miński28 września 17269 listopada 1726August II MocnyBatorówka i Pałac Sapiehów w GrodnieStefan Potocki referendarz koronny22 sierpnia 172927 sierpnia 1729August II MocnyBatorówka i Pałac Sapiehów w Grodniezerwany przed obiorem2 października 173014 października 1730August II Mocnyzerwany przed obiorem5 października 174419 listopada 1744August III SasNowy Zamek w GrodnieTadeusz Ogiński oboźny litewski2 października 175226 października 1752August III SasNowy Zamek w GrodnieJózef Adrian Massalski starosta grodzieński4 października 178413 listopada 1784Stanisław August PoniatowskiNowy Zamek w GrodnieKsawery Chomiński starosta piński17 czerwca 179323 listopada 1793Stanisław August PoniatowskiNowy Zamek w GrodnieStanisław Kostka Bieliński cześnik koronny
Przypisy
Bibliografia
W. Konopczyński, Chronologia sejmów polskich, Kraków 1948.
Robert Kołodziej, Sejm z 1718 roku na tle pierwszych sejmów grodzieńskich. Uwagi na temat wybranych elementów procedury sejmów w Grodnie, [w:] W podróży przez wiek osiemnasty... Studia i szkice z epoki nowożytnej, red. nauk.A. Perłakowski, M. Wyszomirska, M. Zwierzykowski, Kraków–Poznań–Toruń, 2015, s. 41–50 W. Kriegseisen, Sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej (do 1763 roku). Geneza i kryzys władzy ustawodawczej, Warszawa 1995, s. 139–140 Markiewicz M., Rzeczpospolita bez sejmu. Funkcjonowanie państwa, [w:] Między barokiem a oświeceniem. Nowe spojrzenie na czasy saskie, praca zbiorowa, red. K. Stasiewicz, S. Achremczyk, Olsztyn 1996 Gordziejew J., Socjotopografia Grodna w XVIII w., Toruń 2009
Kategoria:Historia Grodna (I Rzeczpospolita) Kategoria:Sejmy I Rzeczypospolitej