thumb Kult czaszek – forma kultu religijnego polegająca na oddawaniu czci czaszkom ludzkim bądź zwierzęcym.
Rodowód Jak wskazują wykopaliska archeologiczne kult ten może mieć początek w epoce środkowego paleolitu. Znaleziska z Krapinie, Ngandong i Monte Circeo sugerują, że kult ten mógł się wiązać z kanibalizmem. Na ślady tego kultu natrafiono także w późnopaleolitycznych stanowiskach w Offnet i Placard, co może wskazywać na jego kontynuację w późnym paleoliciezob. James. E.O., Starożytni bogowie, s. 48–49.. W końcowym paleolicie pojawił się kult czaszek zwierzęcych, zwłaszcza niedźwiedzich. Kult ten mógł mieć związek z magią łowiecką lub z kultem Pan Zwierzyny. Obecność kultu czaszek stwierdzono także w neolitycznych osadach na Bliskim Wschodzie jak np. Tell Ramad, Jerychozob. Mircea Eliade, Historia, s. 32.. Wiązał się on zapewne z kultem przodków lub zmarłych, na co wskazują znalezione czaszki pod podłogami domostw. W Egipcie predynastycznym na istnienie wskazuje zwyczaj preparowania ludzkich głów, praktykowany do czasu V dynastii. Potwierdza to cytat z Księgi umarłych: „Jestem Księciem... synem księcia ... któremu głowa została zwrócona po uprzednim odcięciu”zob. Budge E.A.W., The Egyptian Book of Death. Papyrus of Ani, rozdział XLIII.. Występował także u Celtów, na co wskazują antyczni autorzy pisząc o ich zwyczaju obcinania głów zabitych wrogów i późniejszego preparowania.
Charakterystyka Według Eliedego kult czaszek mógł się wiązać z wiarą ówczesnych ludzi w możliwość zdobycia władzy nad duszą zmarłego po spożyciu mózgu ofiary, który według ich miał być siedzibą duszy. To przekonanie z kolei uczyniło z czaszki obiekt kultuzob. Eliade, op. cit. s. 25..
Łowcy głów
Wiara w moc ludzkiej czaszki była zapewne przyczyną powstania tzw. polowań na głowy. Zjawisko to wiąże się z łowcami głów i występuje na licznych kontynentach, np. u licznych plemion papuaskich na Nowej Gwinei, u Dajaków na Borneo, na Filipinach u Ifuguaowów, u Indian Witoto, Munduruku czy Jiwaro w Ameryce Południowej. Kult ten często łączy się z kanibalizmem. Jak pisze Frazer łowca głów stawał się czysty po dokonaniu obrzędów oczyszczającychzob. Frazer, Złota gałąź, PIW, Warszawa, 1968 s. 196–197..
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Religie pierwotne Kategoria:Kult religijny