Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1919)

150px|thumb|Odznaka NDWP Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (NDWP) – instytucja Wojska Polskiego w latach 1919–1921.

Za początek Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego uznaje się 13 lutego 1919, kiedy to oddziały SGWP rozkazem L.70 szefa Sztabu Generalnego zaczęły używać w korespondencji nagłówka Naczelne Dowództwo. W czasie swojego istnienia NDWP było wielokrotnie reformowane (w marcu i maju 1919, styczniu 1920 i po zawarciu rozejmu z bolszewikami), a podlegał mu obszar wojenny ziem pod kontrolą wojsk polskich. Rozwiązane zostało 3 kwietnia 1921 roku, po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej. Przez cały okres funkcjonowania kierował nim Marszałek Polski Józef Piłsudski.

Struktura organizacyjna i obsada personalna w marcu 1919 150px|thumb|Naczelny Wódz Marszałek Polski Józef Piłsudski Oddział I Operacyjny szef oddziału – ppłk Jan Thullie Sekcja I Operacyjna – ppłk Julian Stachiewicz Sekcja II Organizacyjna – kpt. Tadeusz Kutrzeba Adiutantura

Oddział II Służby Łączności szef oddziału – kpt. Stefan Rotarski Sekcja I Telefonii i Telegrafii Polowej Sekcja II Radiotelegrafii Sekcja III Telegrafii Etapowej Adiutantura

Oddział III Kolejowy szef Oddziału – ppłk Jan Brzozowski-Haluch zastępca szefa – ppor. Marian Przybylski Sekcja I Wojskowo-Kolejowa Sekcja II Transportowa Sekcja III Kolej Wojskowa Adiutantura Techniczna Adiutantura Personalna

Oddział IV Kwatermistrzowski szef oddziału – mjr Stanisław Starzewski Sekcja I Ogólna – kpt. Stanisław Kwaśniewski Sekcja II Broni i Amunicji – kpt. Ludwik Gerstman Sekcja III Techniczna – mjr Jan Jeleń Sekcja IV Samochodowa – por. Leon Silberman-Skarżyński Sekcja V Intendentura – mjr Włodzimierz Pietruszewicz Sekcja VI Lekarska i Duchowna – ppłk dr Wojciech Rogalski Sekcja VII Sądowo-Prawna - mjr Julian Kurowski

Oddział V Prezydialny szef oddziału – ppłk Kazimierz Ładoś Sekcja I (ewidencja dowódców wojsk) Sekcja II (ewidencja oficerów NDWP) Sekcja III Kancelaria i Adiutantura

Oddział VI Informacyjny szef oddziału – mjr Karol Bołdeskuł Sekcja I Wojskowo-Dyplomatyczna Sekcja II Spraw Zachodu Sekcja III Spraw Wschodu Sekcja IV Polityczna Sekcja V Policyjno-Wojskowa Sekcja VI Biura Wywiadowczego Sekcja VII Biura Prasowego i Redakcja Żołnierza Polskiego Sekcja VIII Adiutantury

Struktura organizacyjna i obsada personalna w maju 1919 Oddział I Organizacyjny szef oddziału – płk Eugeniusz Tinz Sekcja A (front) – mjr Ludwik de Laveaux Sekcja B (tyły) – kpt. Stefan Rowecki Sekcja C (artyleria) – kpt. Emil Krukowicz-Przedrzymirski Adiutantura – W. Zamorski

Oddział II Informacyjny szef oddziału – mjr Karol Bołdeskuł Sekcja I Wojskowo-Dyplomatyczna Sekcja II Szyfrów Sekcja III Zachód Sekcja IV Wschód Sekcja V Polityczna Sekcja VI Biura Wywiadowczego Sekcja VII Biura Prasowego Sekcja VIII Adiutantury

Oddział III Operacyjny szef oddziału – płk Julian Stachiewicz Sekcja Wschód – por. Bronisław Regulski Sekcja Zachód – kpt. Wacław Łapiński Sekcja Planów – kpt. Rozwadowski Sekcja Historyczno-Operacyjna – por. Stefan Pomarański Adiutantura

Oddział IIIA Łączności szef oddziału – kpt. Stefan Rotarski Sekcja I Sekcja II Sekcja III

Oddział IIIB Lotnictwa szef oddziału – kpt. pil. Julian Słoniewski

Oddział IV Główne Kwatermistrzostwo szef oddziału – mjr Stanisław Starzewski Sekcja I Ogólna – kpt. Stanisław Kwaśniewski Sekcja II Intendentury – mjr Włodzimierz Pietruszewicz Sekcja III Broni i Amunicji – kpt. Ludwik Gerstman Sekcja IV Techniczna – mjr Mieczysław Dobrucki Sekcja V Samochodowa – por. Leon Silberman–Skarżyński Sekcja VI Taborów i Koni – ppor. Antoni Chocieszyński Sekcję VII Lekarska – ppłk Wojciech Rogalski Sekcja VIII Weterynaryjna – mjr lek. wet. Maksymilian Kowalewski Sekcja IX Duchowna – ks. dziekan Piotr Niezgoda Sekcja X Sądowo-Prawna – mjr Julian Kurowski Sekcja XI Polityczna – mjr Stanisław Laudański Sekcja XII Personalna – ppor. Adam Mniszek Sekcja XIII Zdobyczy Wojennej – wakat Sekcja XIV Statystyczna – wakat Adiutantura Komisja Kasowa

Oddział IV A Kolejowy szef oddziału – mjr Jan Brzozowski-Haluch zastępca szefa – mjr Marian Przybylski Sekcja I Wojsk kolejowych – kpt. Aleksander Szychowski Sekcja II Kolei Wojskowych – inż. Rodowicz Sekcja III Transportowa – wakat Sekcja IV Techniczna – wakat Adiutantura

Oddział V Prezydialny szef oddziału – ppłk Kazimierz Ładoś Sekcja I – mjr Kamil Jakesch Sekcja II – kpt. Dudziński Sekcja III Kancelarii – mjr Eksner

Struktura organizacyjna i obsada personalna w styczniu 1920 Oddział I Organizacyjny szef oddziału – płk Eugeniusz Tinz zastępca szefa oddziału – Erwin Więckowski Sekcja A (front) – mjr Ludwik de Laveaux Sekcja B (tyły) – kpt. Stefan Rowecki Sekcja C (artyleria) – kpt. Emil Krukowicz-Przedrzymirski, następnie kpt. Sokołowski Adiutantura – urzędnik W. Zamorski

Oddział II Informacyjny szef oddziału – mjr Karol Bołdeskuł Sekcja I Wojskowo-Dyplomatyczna Sekcja II Szyfrów Sekcja III Zachód Sekcja IV Wschód Sekcja V Polityczna Sekcja VI Biura Wywiadowczego Sekcja VII Biura Prasowego Sekcja VIII Adiutantury

Oddział III Operacyjny szef oddziału – płk Julian Stachiewicz Sekcja Wschód – por. Bronisław Regulski Sekcja Zachód – kpt. Wacław Łapiński Sekcja Planów – kpt. Rozwadowski Sekcja Historyczno-Operacyjna – por. Stefan Pomarański Adiutantura

Oddział IV Etapowy szef oddziału – płk Stanisław Starzewski zastępca szefa oddziału – ppłk Stanisław Kwaśniewski Sekcja Ogólna – mjr Kazimierz Bogumił Janicki Sekcja Uzbrojenia – wakat Sekcja Taborów i Koni – mjr Artur Tannenhorst–Rössner Sekcja Samochodowa – mjr Leon Siberman-Sarżyński Sekcja Zdobyczy Wojennej – ppłk Franciszek Kopetachny–Kopeczny Sekcja Jeńców – mjr Józef Sas-Hoszowski Sekcja Statystyczna – por. Henryk Rostański Sekcja Zaopatrzenia Inżynierów i Saperów – por. inż. Bronisław Kisielewski Adiutantura – kpt. Rudolf Klotzek Centralny Urząd Rozdzielczy – mjr Stanisław Hendrychowski

Oddział V szef oddziału – płk Kazimierz Ładoś Sekcja G – ppłk Kamil Jakesch Sekcja H – kpt. Wincenty Lekki Sekcja W – kpt. Dudziński Sekcja E – mjr Adam Mniszek Sekcja Z – kpt. Stefan Chrznowski Adiutantura – ppor. Majewski

Centralny Zarząd Poczt Polowych szef zarządu – Jakub Salicki

Duszpasterstwo ks. dziekan Piotr Niezgoda Sekcja I Personalna – ks. dziekan Piotr Niezgoda Sekcja II Organizacyjna – ks. mjr Ignacy Geppert Sekcja III Metrykalna i do Spraw Obrządku Grecko-Katolickiego – ks. Mikołaj Nagórzański

Szefostwo Intendentury Polowej szef intendentury – mjr Włodzimierz Pietruszewicz Sekcja I Żywnościowa – por. Ludwik Szczerbiński Sekcja II Ekwipunkowa – por. Jan Latocha Sekcja III Finansowa – por. Emil Krotochwil Sekcja IV Personalno-Organizacyjna – por. Kazimierz Pilarz Adiutantura – por. Ignacy Bazarnik

Szefostwo Kolejnictwa Polowego szef – płk Jan Brzozowski-Haluch zastępca szefa – mjr Marian Przybylski Sekcja I Ogólna – mjr Aleksander Szychowski Sekcja II Wojsk Kolejowych – mjr Stanisław Hajduk Sekcja III Służby Kolejowej – inż. Aleksander Bobkowski Adiutantura – por. Gutkowski

Szefostwo Lotnictwa szef – mjr pil. Sergiusz Abżółtowski Sekcja I Taktyczna – por. Włodzimierz Baczyński Sekcja II Techniczna – kpt. Pietraszkiewicz Sekcja III Aeronautyczna – kpt. Wolszlegier Adiutantura – por. Prażmowski Centralna Aerofotograficzna – por. Radgowski

Szefostwo Sanitarne szef – gen. lek. Wojciech Rogalski Sekcja I Personalna – kpt. dr Witold Zawadowski Sekcja II Spraw Ogólnych i Szpitalnictwa – ppłk Andrzej Kończacki Sekcja III Higieny Frontów i Etapów – kpt. Stanisław Saski Sekcja IV Aprowizacji Sanitarnej i Aptekarstwa – por. Szymonowicz Adiutantura – por. Hermanowski

Szefostwo Sądownictwa Polowego szef – płk Julian Kurowski Sekcja Oraganizacyjno-Personalna – kpt. Rybicki Sekcja Konsultacyjna – kpt. Kazimierz Greger Sekcja Spraw Sądowych – kpt. Kazimierz Ćwiczyński Adiutantura – por. Majewski

Szefostwo Służb Łączności szef – ppłk Stefan Rotarski Sekcja I Telegrafii Frontowej – mjr Emil Kaliński Sekcja II Radiotelegrafii – por. Kazimierz Jackowski Adiutantura – ppor. Skulicz

Szefostwo Weterynaryjne szef – mjr lek. wet. Maksymilian Kowalewski Sekcja I Organizacyjno-Personalna – rtm. Bronisław Wójcicki Sekcja II Inspekcyjna – mjr Stanisław Wagner Sekcja III Statystyczna i Zaopatrzenia Sanitarnego – por. Julian Puzyna Adiutantura – ppor. Łukaszewicz

Szefostwo Żandarmerii Polowej szef – mjr Stanisław Krzaczyński zastępca szefa – mjr Witold Sokołowski Sekcja I Organizacyjna – por. Felicjan Plato Bałaban Sekcja II Personalna – por. Rudolf Drapella, następnie rtm. Jakub Zapała Sekcja III Śledcza – rtm. Kazimierz Wiśniewski Sekcja IV Gospodarcza – por. Henryk Janocki Adiutantura – por. Stanisław Kuciel Szwadron sztabowy

Struktura organizacyjna w grudniu 1920 Oddział II Informacyjny Sekcja I Ewidencyjna Sekcja II Biuro Wywiadowcze Sekcja III Biuro Prasowe Sekcja IV Szyfrowa Sekcja V Propagandy Sekcja VI Defensywy

Oddział III Operacyjny Sekcja Wschód Sekcja Planów Sekcja Historyczno-Operacyjna

Oddział V Prezydialny Sekcja G Sekcja W Sekcja E Sekcja O Sekcja Z

Szefostwo Inżynierii i Saperów Sekcja Organizacyjna Sekcja Materiałowa

Bibliografia

Kategoria:Naczelne, terytorialne i lokalne (garnizonowe) władze wojskowe II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojna polsko-bolszewicka Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1919 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1921