To Ramona – piosenka skomponowana przez Boba Dylana, nagrana przez niego w czerwcu 1964 r. i wydana na czwartym studyjnym albumie Another Side of Bob Dylan w sierpniu 1964 r.
Historia i charakter utworu Piosenka ta ma formę listu do skrzywdzonej kobiety, której los zajmuje Dylana. Jak powiedział w broszurce do albumu Biograph: To był po prostu ktoś, kogo znałem.
Utwór ten należy do całej serii piosenek powstałych w tym czasie, takich jak „Don’t Think Twice, It’s All Right”, „Boots of Spanish Leather”, „I Don’t Believe You” czy „It Ain’t Me Babe”. Wszystkie one traktują o rozstaniu, końcu miłości i problemach w związku między kobietą a mężczyzną. I wszystkie są związane z nowojorską miłością Dylana – Suze Rotolo.
Dylan wykonywał tę piosenkę stosunkowo dosyć często, czasem poddając ją dziwnym aranżacjom, powodującym spore trudności z jej zaśpiewaniem. Dlatego czasami pewne partie z koncertów są częściowo niezrozumiałe.
Sesje i koncerty Dylana, na których wykonywał ten utwór 1964 9 czerwca 1964 – sesje do albumu w Columbia Studio A w Nowym Jorku 26 czerwca 1964 – występ na Newport Folk Festival Kon. września 1964 – koncert w „Town Hall” w Filadelfii w stanie Pensylwania 26 października 1964 – koncert w „Symphony Hall” w Bostonie w stanie Massachusetts 31 października 1964 – koncert w „Philharmonic Hall” w Nowym Jorku. Koncert ukazał się na albumie The Bootleg Series Vol. 6: Bob Dylan Live 1964, Concert at Philharmonic Hall 25 listopada 1964 – koncert w „Civic Auditorium” w San Jose w Kalifornii
1965 27 marca 1965 – koncert w „Civic Auditorium” w Santa Monica w Kalifornii 7 maja 1965 – koncert we „Free Trade Hall” w Manchesterze w Anglii, Wielka Brytania 9 maja 1965 – koncert w „Royal Albert Hall” w Londynie w Anglii. "To Ramona” wykonywana podczas brytyjskiego tournée w Sheffield została wydana na DVD i japońskim albumie poświęconym najlepszym koncertowym wykonaniom różnych utworów przez Dylana Live 1961–2000: Thirty-Nine Years of Great Concert Performances 28 sierpnia 1965 – koncert na korcie tenisowym „Forest Hills” w Nowym Jorku 3 września 1965 – koncert w „Hollywood Bowl” w Los Angeles w Kalifornii 1 października 1965 – koncert Dylana z grupą The Hawks The Band w „Carnegie Hall” 25 listopada 1965 – koncert w „Arie Crown Theater” w McCormick Place w Chicago w stanie Illinois
1966 Podczas tournée od lutego do maja 1966 r. Dylan wykonał tę piosenkę tylko 2 razy 5 lutego 1966 – koncert w „Westchester County Center” w White Plains w Nowym Jorku 6 lutego 1966 – koncert w „Syria Mosque” w Pittsburghu w stanie Pensylwania
1969 Po raz pierwszy od wypadku w 1966 r. Dylan wykonał To Ramona dopiero 31 sierpnia 1969 – koncert w „Woodside Bay” w Near Ryde na wyspie Wight w Anglii; był to jego pierwszy pełny koncert od maja 1966 r. Następny pełny koncert Dylana odbędzie się dopiero w styczniu 1974 r.
1974 Tournée po Ameryce 1974 (styczeń i luty) z grupą The Band; piosenka została wykonana tylko raz 6 stycznia 1974 – koncert z The Band w „The Spectrum” w Filadelfii w stanie Pensylwania Dylan nie wykonał tej kompozycji podczas pierwszej i drugiej Rolling Thunder Revue w 1974 i 1975 r. Ponownie powrócił do wykonywania jej podczas Światowego Tournée 1978 i od tego momentu wykonuje ją co jakiś czas do dziś.
1978 Światowe Tournée 1978. Od 20 lutego 1978 do 16 grudnia 1978. Cała światowa tura koncertowa Dylana liczyła 114 koncertów. Daleki Wschód i Australia (pocz. 20 lutego 1978) 20 lutego 1978 – koncert w „Nippon Budokan” w Tokio w Japonii 21 lutego 1978 – koncert w „Nippon Budokan” w Tokio w Japonii 23 lutego 1978 – koncert w „Nippon Budokan” w Tokio w Japonii 25 lutego 1978 – koncert w „Matsushita Denki Taiikukan” w Hirakacie w Japonii 26 lutego 1978 – koncert w „Matsushita Denki Taiikukan” w Hirakacie w Japonii 28 lutego 1978 – koncert w „Nippon Budokan” w Tokio w Japonii 2 marca 1978 – koncert w „Nippon Budokan” w Tokio w Japonii 15 marca 1978 – koncert w „Festival Hall” w Brisbane w Queensland w Australii 18 marca 1978 – koncert na „Westlake Stadium” w Adelaide w Australii Południowej w Australii 20 marca 1978 – koncert w „Myer Music Bowl” w Melbourne w Wiktorii w Australii 21 marca 1978 – koncert w „Myer Music Bowl” w Melbourne w Wiktorii w Australii 22 marca 1978 – koncert w „Myer Music Bowl” w Melbourne w Wiktorii w Australii 25 marca 1978 – koncert w „Entertainment Center” w Perth w Australii 27 marca 1978 – koncert w „Entertainment Center” w Perth w Australii 1 kwietnia 1978 – koncert w „Sportsground” w Sydney w Nowej Południowej Walii w Australii Los Angeles (pocz. 1 czerwca 1978) 1 czerwca 1978 – koncert w „Universal Amphitheater” w Los Angeles w Kalifornii 2 czerwca 1978 – koncert w „Universal Amphitheater” w Los Angeles w Kalifornii 3 czerwca 1978 – koncert w „Universal Amphitheater” w Los Angeles w Kalifornii 6 czerwca 1978 – koncert w „Universal Amphitheater” w Los Angeles w Kalifornii
Europejskie tournée (pocz. 15 czerwca 1978) 8 lipca 1978 – koncert w „Pavillon de Paris” w Paryżu we Francji 12 lipca 1978 – koncert w „Scandinavium” w Göteborg w Szwecji 15 lipca 1978 – koncert w „Blackbushe Aerodrome” w Camberley w Anglii
Jesienne tournée po USA (pocz. 15 września 1978) 7 października 1978 – koncert w „Civic Center” w Providence w stanie Rhode Island 9 października 1978 – koncert w „Memorial Auditorium” w Buffalo w stanie Nowy Jork 12 października 1978 – koncert w „Maple Leaf Gardens” w Toronto w prow. Ontario w Kanadzie 13 października 1978 – koncert w „The Olympia” w Detroit w stanie Michigan 14 października 1978 – koncert w „Hulman Civic University Center” w Terre Haute w stanie Indiana 17 października 1978 – koncert na „Chicago Stadium” w Chicago w stanie Illinois 18 października 1978 – koncert na „Chicago Stadium” w Chicago w stanie Illinois 22 października 1978 – koncert na „University of Dayton” w stanie Ohio 25 października 1978 – koncert w „Market Square Arena” w Indianapolis w stanie Indiana 28 października 1978 – koncert w „S.I.U. Arena” na Southestern Illinois University w Carbondale 31 października 1978 – koncert w „Civic Center” w Saint Paul w stanie Minnesota 1 listopada 1978 – koncert w „Dane County Memorial Coliseum” w Madison w stanie Wisconsin 3 listopada 1978 – koncert na „Kemper Arena” w Kansas City w stanie Missouri 4 listopada 1978 – koncert w „Civic Auditorium” w Omaha w stanie Nebraska 10 listopada 1978 – koncert w „HEC Edmondson Pavilion” w Seattle w stanie Waszyngton 13 listopada 1978 – koncert w „Alameda County Coliseum” w Oakland w Kalifornii 15 listopada 1978 – koncert w „Alameda County Coliseum” w Oakland w Kalifornii 18 listopada 1978 – koncert w „A.S.U. Activities Center” w Tempe w stanie Arizona 19 listopada 1978 – koncert w „McKale Memorial Center” na University of Arizona w Tucson w Arizonie 21 listopada 1978 – koncert na „Special Events Arena” w El Paso w Teksasie 23 listopada 1978 – koncert w „Lloyd Noble Center” w Norman w stanie Oklahoma 24 listopada 1978 – koncert w „Tarrant County Convention Center Arena” w Fort Worth w Teksasie 25 listopada 1978 – koncert w „Special Event Center” na University of Texas w Austin w Teksasie 26 listopada 1978 – koncert w „The Summit” w Houston w Teksasie 28 listopada 1978 – koncert w „The Coliseum” w Jackson w stanie Missisipi 29 listopada 1978 – koncert w „L.S.U. Assembly Center” w Baton Rouge w stanie Luizjana 1 grudnia 1978 – koncert w „Mid-South Coliseum” w Memphis w stanie Tennessee 2 grudnia 1978 – koncert w „Municipal Auditorium” w Nashville w Tennessee 3 grudnia 1978 – koncert w „Jefferson Civic Center” w Birmingham w stanie Alabama 5 grudnia 1978 – koncert w „"Municipal Auditorium” w Mobile w stanie Alabama 7 grudnia 1978 – koncert w „Greensboro Coliseum” w Greensboro w stanie Karolina Północna 8 grudnia 1978 – koncert w „Civic Center Arena” w Savannah w stanie Georgia 9 grudnia 1978 – koncert w „Carolina Coliseum” w Columbii w stanie Karolina Południowa 10 grudnia 1978 – koncert w „Charlotte Coliseum” w Charlotte w stanie Karolina Północna 12 grudnia 1978 – koncert w „The Omni” w Atlancie w stanie Georgia 13 grudnia 1978 – koncert w „The Coliseum” w Jacksonville na Florydzie 15 grudnia 1978 – koncert w „Civic Center” w Lakeland na Florydzie 16 grudnia 1978 – koncert w „Hollywood Sportatorium” w Hollywood na Florydzie
1980 A Musical Retrospective Tour (pocz. 9 listopada 1980) 10 listopada 1980 – koncert w „Fox Warfield Theater” w San Francisco w Kalifornii, USA 13 listopada 1980 – koncert w „Fox Warfield Theater” w San Francisco w stanie Kalifornia, USA 16 listopada 1980 – koncert w „Fox Warfield Theater” w San Francisco w stanie Kalifornia, USA 17 listopada 1980 – koncert w „Fox Warfield Theater” w San Francisco w stanie Kalifornia, USA 18 listopada 1980 – koncert w „Fox Warfield Theater” w San Francisco w stanie Kalifornia, USA 29 listopada 1980 – koncert w „Paramount Northwest Theatre” w Seattle w stanie Waszyngton, USA 3 grudnia 1980 – koncert w „Paramount Theatre” w Portlandzie w stanie Oregon, USA 4 grudnia 1980 – koncert w „Paramount Theatre” w Portlandzie w stanie Oregon, USA
1984 Europejskie tournée 1984 (pocz. 28 maja 1984) 2 czerwca 1984 – koncert na „St. Jacob Stadion” w Bazylei w Szwajcarii 8 lipca 1984 – koncert w „Slane Castle” w Slane w Irlandii
1986 Tournée Prawdziwe wyznania (pocz. 5 lutego 1986; 1. Antypody: Nowa Zelandia, Australia, Japonia (pocz. 5 lutego 1986) 20 lutego 1986 – koncert na „Kooyon Stadium” w Melbourne w Wiktorii w Australii 22 lutego 1986 – koncert na „Kooyon Stadium” w Melbourne w Victorii w Australii 25 lutego 1986 – koncert w „Entertainment Center” w Sydney w Nowej Południowej Walii w Australii 1 marca 1986 – koncert w „Lang Park” w Brisbane w Queensland w Australii 5 marca 1986 – koncert w „Nippon Budokan Hall” w Tokio w Japonii 8 marca 1986 – koncert w „Gymnasium” w Nagoi w Japonii 2. Letnie tournée po USA (pocz. 9 czerwca 1986) 9 czerwca 1986 – koncert w „Sand Diego Sports Arena” w San Diego w Kalifornii, USA 11 czerwca 1986 – koncert w „Lawlor Events Center” w Reno w stanie Nevada, USA 12 czerwca 1986 – koncert w „Calexpo Amphitheatre” w Sacramento w Kalifornii, USA 13 czerwca 1986 – koncert w „Greek Theatre” na University of California w Berkeley w Kalifornii, USA 16 czerwca 1986 – koncert w „Pacific Amphitheater” w Costa Mesa w Kalifornii, USA 18 czerwca 1986 – koncert w „Veterans Memorial Coliseum” w Phoenix w stanie Arizona w USA 20 czerwca 1986 – koncert w „Southern Star Amphitheater” w Houston w Teksasie w USA 21 czerwca 1986 – koncert w „Irwin Center” w Austin w Teksasie, USA 22 czerwca 1986 – koncert w „Reunion Arena” w Dallas w Teksasie, USA 24 czerwca 1986 – koncert w „Market Square Arena” w Indianapolis w stanie Indiana w USA 26 czerwca 1986 – koncert w „Hubert H. Humphrey Metrodome” w Minneapolis w stanie Minnesota w USA 27 czerwca 1986 – koncert w „Alpine Valley Amphitheater” w East Troy w stanie Wisconsin w USA 29 czerwca 1986 – koncert w „Poplar Creek Music Theater” w Hoffman Estates, Chicago, w stanie Illinois w USA 30 czerwca 1986 – koncert w „Pine Knob Music Theatre” w Clarkston w stanie Michigan w USA 1 lipca 1986 – koncert w „Pine Knob Music Theatre” w Clarkston w stanie Michigan w USA 2 lipca 1986 – koncert w „Rubber Bowl” w Akron w stanie Ohio w USA 4 lipca 1986 – koncert na „Rich Stadium” w Buffalo w stanie Nowy Jork w USA 6 lipca 1986 – koncert na „RFK Stadium” w Waszyngtonie w Dystrykcie Columbii w USA 7 lipca 1986 – koncert na „RFK Stadium” w Waszyngtonie w Dystrykcie Columbii w USA 8 lipca 1986 – koncert w „Great Woods Performing Arts Center” w Mansfield w stanie Massachusetts w USA 13 lipca 1986 – koncert w „Saratoga Performing Arts Center” w Saratoga Springs w stanie Nowy Jork 16 lipca 1986 – koncert w „Madison Suqare Garden” w Nowym Jorku w stanie Nowy Jork, USA 20 lipca 1986 – koncert w „The Spectrum” w Filadelfii w stanie Pensylwania w USA