Nana Addo Dankwa Akufo-Addo (ur. 29 marca 1944 w ) – ghański prawnik, polityk i dyplomata, deputowany do Parlamentu Ghany w latach 1997–2009, minister sprawiedliwości w latach 2001–2003 oraz minister spraw zagranicznych w latach 2003–2007, kandydat w wyborach prezydenckich w 2008, 2012, 2016 i 2020. Prezydent Ghany od 2017 do 2025.
Młodość i edukacja Nana Addo Dankwa Akufu-Addo urodził się w 1944 w Swalabie, jednej z jednostek administracyjnych Akry. Wychował się w stolicy oraz pobliskiej miejscowości Nima. Jego ojciec, Edward Akufo-Addo, był jednym z tzw. sześciu ojców narodu (The Big Six), którzy w 1947 utworzyli pierwszą krajową partię polityczną United Gold Coast Convention (UGCC). W latach 1970–1972 pełnił natomiast funkcję prezydenta Ghany.
Edukację na poziomie podstawowym zdobył w stołecznych szkołach Government Boys School oraz Rowe Road School. Następnie ukończył renomowaną szkołę średnią Achimota School w Akrze, po czym wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie kształcił się w Lancing College w Lancing.
W 1962 powrócił do Akry, podejmując pracę nauczyciela w szkole średniej Accra Academy. W 1964 rozpoczął studia licencjackie z ekonomii na University of Ghana, które ukończył po trzech latach. W 1967 wyjechał ponownie do Wielkiej Brytanii, rozpoczynając studia prawnicze.
Kariera prawnicza W lipcu 1971 został przyjęty w szeregi angielskiej adwokatury, a w lipcu 1975 do adwokatury ghańskiej. W latach 1971–1975 przebywał w Paryżu, gdzie pracował jako prawnik w amerykańskiej kancelarii prawniczej Coudert Freres. W 1975 powrócił do Ghany, rozpoczynając pracę w kancelarii U.V. Campbell. W 1979 założył własną firmę prawniczą Akufo-Addo, Prempeh & Co.
W czasie pełnienia praktyki adwokackiej w kręgu jego zainteresowań zawodowych leżały sprawy dotyczące ochrony wolności obywatelskich, praw człowieka i demokracji. Udzielał również bezpłatnych porad prawnych dla najbiedniejszych. Od końca lat 80. sprawował różne funkcje w krajowych instytucjach prawniczych. W latach 1989–1991 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego filii Stowarzyszenia Adwokatury Ghany w Regionie Wielka Akra, a od 1991 do 1996 był jej przewodniczącym. W latach 1991–1996 wchodził ponadto w skład General Legal Council oraz Rady Generalnej i Komitetu Prawnego Stowarzyszenia Adwokatury Ghany. Był również założycielem i pierwszym przewodniczącym krajowego komitetu ochrony praw człowieka, Ghana Committee on Human and Peoples Rights.
Kariera polityczna Z polityką zetknął się po raz pierwszy pod koniec lat 70. XX w. W latach 1977–1978 był sekretarzem generalnym Ruchu Ludowego na rzecz Wolności i Sprawiedliwości (PMFJ, People’s Movement for Freedom and Justice), organizacji sprzeciwiającej się wojskowej dyktaturze generała Ignatiusa Kutu Acheamponga. W ramach tej organizacji uczestniczył w 1978 w kampanii sprzeciwu wobec referendum w sprawie powołania tzw. Union Government, które formalnie zalegalizowało obecność wojskowych w rządzie.
W 1991 został przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Danquah-Busia Memorial Club, klubu poświęconego pamięci polityków J.B. Danquaha i Kofiego Abrefy Busii, którego filie zaczęły powstawać w różnych miastach kraju. Po legalizacji działalności partii politycznych i demokratyzacji państwa w 1992 kluby te posłużyły za mateczniki dla tworzonej Nowej Partii Patriotycznej (NPP, New Patriotic Party), której współzałożycielem był również Akufo-Addo.
Kierował kampanią wyborczą Alberta Adu Boahena, kandydata NPP w wyborach prezydenckich w listopadzie 1992, w których przegrał on z Jerrym Johnem Rawlingsem. W wyborach parlamentarnych w grudniu 1992 bez powodzenia ubiegał się o mandat deputowanego. W tym samym roku współtworzył nową gazetę The Statesman, pełniącą rolę trybuny dla partii. W 1995 przewodniczył antyrządowym demonstracjom, w których w całym kraju wzięło udział ponad milion osób.
W wyborach parlamentarnych w grudniu 1996 uzyskał mandat deputowanego do Parlamentu Ghany, który objął w styczniu następnego roku. W wyborach w 2000 oraz w 2004 uzyskiwał reelekcję, zasiadając w parlamencie do stycznia 2009. Reprezentował okręg wyborczy Akim Abuakwa South.
Po zwycięstwie Johna Kufuora w wyborach prezydenckich w grudniu 2000, Akufo-Addo od lutego 2000 do marca 2003 zajmował w jego administracji stanowisko prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości. Pod jego nadzorem przeprowadzona została nowelizacja kodeksu karnego, reformująca przepisy o zniesławieniu.
Od kwietnia 2003 do lipca 2007 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych. Jako minister uczestniczył w rozwiązaniu konfliktów zbrojnych w ramach ECOWAS w takich państwach jak: Liberia, Sierra Leone, Wybrzeże Kości Słoniowej i Gwinea Bissau. W 2003 był przewodniczącym Rady Bezpieczeństwa i Mediacji ECOWAS.
Za jego kadencji w 2004 Ghana została wybrana jako jeden z 15 pierwszych członków Rady Pokoju i Bezpieczeństwa Unii Afrykańskiej, uzyskując reelekcję w 2006. W 2007 przewodniczyła całej Unii Afrykańskiej, a doroczny szczyt organizacji odbył się w Akrze. W latach 2006–2007 kraj był niestałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ. W tym okresie, Ghana była również członkiem Rady Praw Człowieka ONZ. Akufu-Addo jako minister spraw zagranicznych brał udział w pracach wszystkich tych gremiów.
W lipcu 2007 zrezygnował ze stanowiska ministra, by ubiegać się o nominację prezydencką swojej partii w wyborach w 2008, jako że prezydent Kufuor nie mógł zgodnie z konstytucją ponownie ubiegać się o reelekcję. 23 grudnia 2007, na kongresie Nowej Partii Patriotycznej, został wybrany jej oficjalnym kandydatem w wyborach prezydenckich, otrzymując 48% głosów poparcia.
W pierwszej turze wyborów prezydenckich 7 grudnia 2008 zajął pierwsze miejsce z wynikiem 49,13% głosów poparcia, nieznacznie wyprzedzając Johna Attę-Millsa z Narodowego Kongresu Demokratycznego (47,92% głosów). W drugiej turze wyborów prezydenckich 28 grudnia 2008, przegrał jednakże z Atta-Milsem różnicą nieco ponad 40 tysięcy głosów, uzyskując 49,77% głosów poparcia.
W sierpniu 2010 został ponownie wybrany kandydatem NPP w wyborach prezydenckich w 2012, zdobywając 79% głosów wszystkich delegatów partyjnych. W wyborach zorganizowanych 7 i 8 grudnia 2012 jego głównym rywalem był John Dramani Mahama, który objął urząd prezydenta po zmarłym Johnie Atta-Millsie. W wyborach tych Akufo-Addo zdobył 47,7% głosów, przegrywając z Dramani Mahamą, który uzyskał 50,7% głosów. Nowa Partia Patriotyczna oprotestowała wyniki i odwołała się od nich do Sądu Najwyższego, powołując się na przypadki nieprawidłowości, w tym oddawanie głosów przez niezarejestrowanych wyborców. Sąd Najwyższy odrzucił jednak skargę, również międzynarodowi obserwatorzy uznali wybory za wolne i sprawiedliwe.
W 2014 po raz trzeci został wybrany kandydatem NPP w wyborach prezydenckich w 2016. W czasie kampanii wyborczej obiecywał industrializację kraju m.in. poprzez budowę fabryki w każdym z 216 dystryktów Ghany oraz budowę tamy w każdej wiosce na północy kraju. Ponadto zapowiadał wprowadzenie powszechnej bezpłatnej edukacji na poziomie wyższym. W głosowaniu 8 grudnia 2016 zajął pierwsze miejsce z wynikiem 53,8%, pokonując swego dawnego rywala, urzędującego prezydenta Dramani Mahamę, który zdobył 44,4% głosów i uznał swoją porażkę. 7 stycznia 2017 został zaprzysiężony na stanowisku prezydenta. 7 grudnia 2020 uzyskał reelekcję, otrzymując 51,6% głosów. Nie ubiegał się o trzecią kadencję. 7 stycznia 2025 zakończył urzędowanie na stanowisku prezydenta.
Odznaczenia Klasa Specjalna Orderu Mohammeda (Maroko, 2017) Krzyż Wielki Orderu Narodowego (Wybrzeże Kości Słoniowej, 2017) Krzyż Wielki Orderu Narodowego (Burkina Faso, 2017) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Lwa (Senegal, 2017) Wielka Wstęga Orderu Pionierów Liberii (Liberia, 2017) Order of Excellence of Guyana (Gujana, 2019) Wielki Komandor Orderu Republiki (Sierra Leone, 2021) Order Republiki Serbii II klasy (Serbia, 2021) Medal Amílcara Cabrala (Gwinea Bissau, 2023) Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (Portugalia, 2023) Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja, 2024)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Prezydenci Ghany Kategoria:Absolwenci uczelni w Wielkiej Brytanii Kategoria:Ghańscy ekonomiści Kategoria:Ghańscy ministrowie Kategoria:Ghańscy prawnicy Kategoria:Ludzie związani z Burkiną Faso Kategoria:Ludzie związani z Gujaną Kategoria:Ludzie związani z Paryżem Kategoria:Ludzie związani z Sierra Leone Kategoria:Nauczyciele Kategoria:Odznaczeni iworyjskimi odznaczeniami Kategoria:Odznaczeni marokańskimi odznaczeniami Kategoria:Odznaczeni odznaczeniami Gwinei Bissau Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Lwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Pionierów Liberii Kategoria:Odznaczeni Orderem Republiki Serbii Kategoria:Odznaczeni Wielkim Łańcuchem Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Kategoria:Parlamentarzyści Kategoria:Wielcy Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Urodzeni w 1944