thumb thumb thumb
Czubajeczka cuchnąca (Lepiota cristata (Bolton) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lepiota, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1788 r. James Bolton, nadając mu nazwę Agaricus cristatus. Obecną nazwę nadał mu w roku 1871 Paul Kummer, przenosząc go do rodzaju Lepiota. Ma około 20 synonimów. Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r.
Morfologia Kapelusz O średnicy 3–4 cm. Wysuwa się z gleby początkowo w postaci zamkniętego stożka i stopniowo rozwija do rozpostartego kapelusza o wyodrębnionym, garbkowatym środku. Garbek ma intensywnie brązowoczerwone lub ciemnoochrowe zabarwienie. Powierzchnia reszty kapelusza biaława, pokryta jasnoochrowymi łuskami. Na miejscach bogatych w związki azotowe (np. na pryzmach kompostowych) może wytwarzać bardzo duże owocniki o średnicy kapelusza do 8 cm. Blaszki Białawe, nie przyrastają do trzonu, ściśnięte i lekko wybrzuszone. Trzon Smukły, cylindryczny, u podstawy maczugowato zgrubiały. Nie przekracza 7 cm wysokości i około 0,5 cm grubości. Powierzchnia kremowobiała, pokryta nielicznymi kosmkami ubarwionymi jak kapelusz. U młodszych osobników występuje pod kapeluszem cienki, błoniasty i lejkowato wzniesiony pierścień, który z wiekiem zanika. Trzon początkowo jest pełny, u starszych okazów pusty. Miąższ Biały, tylko w korze trzonu cielistoróżowy. Wydziela silny, nieprzyjemny zapach podobny do zapachu purchawek. Wysyp zarodników Biały. Zarodniki w kształcie klina lub kuliste, gładkie, o rozmiarach 5–8 × 3–5 μm, silnie lub słabo dekstrynoidalne. Cheilocystydy maczugowate o rozmiarach do około 25 × 10 μ, pleurocystyd brak. Gatunki podobne czubajeczka tarczowata (Lepiota clypeolaria), która ma włóknistą strukturę na trzonie. istnieje wiele podobnych morfologicznie gatunek czubajeczek (np. czubajeczka kasztanowata L. castanea, czubajeczka brązowożółta L. boudieri). Czubajeczkę cuchnącą można od nich odróżnić po wyjątkowo dobrze wykształconym białym pierścieniu. Jednak okazy, u których pierścień zanikł można w pewny sposób rozpoznać tylko na podstawie badań mikroskopowych.
Występowanie i siedlisko Poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach. W Europie Środkowej gatunek pospolity, prawdopodobnie jest najczęściej spotykanym gatunkiem czubajeczek.
Rośnie w grupach wzdłuż trawiastych dróg leśnych, w ogrodach, zaroślach, na pastwiskach i w lasach wszystkich typów.Występuje także w składach drzewa, na pryzmach kompostowych, szczególnie często w miejscach wzbogaconych w związki azotowe. Często występuje w towarzystwie niecierpka drobnokwiatowego, pokrzywy, bzu czarnego. Owocniki wytwarza od maja do października.
Znaczenie Saprotrof. Grzyb niejadalny.
Przypisy
Kategoria:Pieczarkowate Kategoria:Mykobiota Polski