Historia polskich lotników w Pakistan Air Force – Pakistańskich Królewskich Siłach Powietrznych (RPAF) – utworzonych 14 sierpnia 1947 roku po podziale Indii Brytyjskich.

Po zakończeniu II wojny światowej polscy oficerowie służący w polskich formacjach wojskowych sprzymierzonych z armią brytyjską pozostawali w pełnym umundurowaniu ze względu na podział polityczny i ideologiczny, jaki istniał wśród państw koalicji antyfaszystowskiej. Zachód i polskie władze emigracyjne obawiały się wybuchu kolejnego konfliktu. W związku z tym potrzebne były wyszkolone kadry wojskowych, które mogłyby natychmiast znaleźć się na linii frontu. Pobyt emigrantów wojskowych przedłużał się i polscy wojskowi przeszli do kolejnego etapu przygotowywania się do życia cywilnego. Duża część z nich wybrała Argentynę, USA, Australię czy Kanadę.

Po powstaniu państwa pakistańskiego władze tego kraju wysłały do Wielkiej Brytanii misję wojskową w celu pozyskania kadr do szkolenia – ok. 30 lotników polskich, którzy mogliby zastąpić pilotów angielskich odchodzących ze służby na subkontynencie indyjskim. Kontrakt podpisywano na 3 lata. Misję rekrutacji powierzono oficerowi lotnictwa Władysławowi Turowiczowi. Polscy lotnicy w ramach swojej służby brali również udział w wojnie o Kaszmir w 1949 roku.

Z upływem kontraktu piloci podejmowali decyzje odnośnie do ich pobytu w Pakistanie: jedna grupa zdecydowała się na dłuższe pozostanie w Pakistanie (Turowicz, Franczak, Żuromski, Mikulski z żoną – też pilotką, Hedinger). Druga grupa zdecydowała się na wyjazd z Pakistanu i podjęcie dalszej emigracji do krajów takich jak USA, Australia czy Kanada. W trzeciej grupie znaleźli się piloci poszukujący dalszych przygód związanych z lataniem (np. Roman Hrycak„Polacy w Nigerii” red. Machowski, Z.Łazanowski i W.Kozak, Warszawa 1997., który zajął się między innymi szkoleniem kadry nigeryjskiej). Dwóch polskich pilotów zginęło w czasie pełnienia służby w PAF (Kaczmarek i Kossakowski).

Służbę pełnioną przez polskich pilotów doceniono w miejscowych kołach politycznych i wojskowych. Z uznaniem o Polakach pisała prasa pakistańska. W podobnym tonie wyrażali się poszczególni dowódcy pakistańscyAtta Ilahi Sheikh – Generał Dywizji Pakistani Air Force (emerytowany) – Wspomnienia..

W uznaniu zasług za wkład w organizację i rozwój lotnictwa pakistańskiego Władysław Turowicz był kilkakrotnie odznaczony najwyższymi orderami pakistańskimi. W 1965 roku, po kolejnej wojnie z Indiami otrzymał z rąk prezydenta, marszałka Ayuba Khana, odznaczenie Tamgha-i-Pakistan. Później udekorowany został jeszcze Sitarai-i-Pakistan oraz Sitara-i-Quaid-e-Azam. Są to najwyższe odznaczenia wojskowe nadawane w tym państwie.

Polscy lotnicy brali udział w misjach bojowych w Kaszmirze w 1948 roku.

+ Częściowa lista polskich lotników zarejestrowanych w Pakistan Air Force od 1948Lista dostępna w Konsulacie Generalnym RP w Karaczi udostępniona przez PAF w Karachi.RangaImię/NazwiskoNumer w PAFJednostkaData służby generał brygady (Air Commodore) Władysław Turowicz inżynier 888TTS RPAF,No 102 MU PAF, ACAS (INŻ.)10.08.1956,14.10.1957, – major (squadron leader) Julian K. Żuromski czynny pilot 835No 9 FB Sqn, No 14 FB Sqn, No 5 FB Sqn, HQ No 1 Group, AHQ Karachi, No 12 Sqn28.12.1948, 16.12.1949, 17.07.1950, 26.11.1951, 15.07.1953, 01.09.1953 major (squadron leader) Jan Z. Mikulski czynny pilot 898CGS PAF Base Faisal 1949 – 1964 kapitan (flight lieutenant) Wiktor Dobrzański czynny pilot 830AHQ Karachi, RPAF College, Risalpur,No 6 Sqn16.12.1948, 21.03.1949, 13.06.1949 kapitan (flight lieutenant) Bolesław Kaczmarek czynny pilot 836RPAF College, Risalpur15.01.1949zginął w katastrofie lotniczej w zderzeniu swojego Tempesta z samolotem kursanta kapitan (flight lieutenant) Stanisław Dudek czynny pilot 863PAF Base Chaklala, RPAF College, Risalpur – kapitan (flight lieutenant) Franciszek Berezowski czynny pilot 891RPAF Stn, Peshawar, RPAF PDC, D/Road06.03.1949, 10.02.1953, – kapitan lotnictwa (1st Lieutenant) Stefan Władysław Tronczyński czynny pilot 841No 5 Sqn – kapitan lotnictwa (1st Lieutenant) Stanisław Haczkiewicz czynny pilot 892AHQ Karachi, AHQ (U)17.01.1949, 05.10.1949 kapitan (flight lieutenant) Karol Sienkiewicz 890AHQ Karachi17.01.1949 kapitan lotnictwa (1st Lieutenant) Bohdan Sokół-Szahin czynny pilot 840AHQ Karachi, No 6 Sqn, AHQ Comm Sqn19.12.1948, 29.12.1948, 08.02.1949 kapitan lotnictwa (1st Lieutenant) Alfons Gluba czynny pilot 854AHQ Karachi, AHQ Comm Sqn21.12.1948, 17.01.1949 kapitan (flight lieutenant) Roman Kozik pilot 826RPAF College Risalpur – major (squadron leader) Antoni Zbigniew Jędryszek inżynier 828AHQ Karachi, AHQ Karachi12.03.1949, 01.01.1951 major (squadron leader) Wacław Kossakowski inżynier 829RPAF College Risalpur, AHQ Karachi (zginął 29.01.1959)06.02.1950, 13.12.1957 kapitan (flight lieutenant) Mieczysław Wolański pilot 839AHQ Comm SQN, – kapitan (flight lieutenant) Stanisław Karol Susz 855AHQ Karachi, RPAF College Risalpur, RPAF Lahore, RPAF Chaklala, PDC D/Road21.12.1948, 01.03.1949, 23.08.1949, 04.09.1951, 05.05.1953 kapitan (flight lieutenant) Wacław Banach czynny pilot 857RPAF College Risalpur21.12.1948 major (squadron leader) Przemysław Hedinger 859HQ No GP21.12.1948 kapitan (flight lieutenant) Stefan Maczulski – – – kapitan (flight lieutenant) Henryk Franczak – – – kapitan (flight lieutenant) Bronisław Malinowski – – – porucznik (pilot officer) Kazimierz Kozak, pilot 9.dywizjonu myśliwsko – bombowego – – – kapitan (flight lieutenant) Henryk Kudliński pilot – – – major (squadron leader) Czesław Tarkowski pilotRPAF Base Faisal – Pilot transportowy RPAF Base Faisal, oraz pilot VIP w eskadrze generalnego gubernatora. Wśród jego pasażerów był także Anthony Eden. instruktor (Civil Flight Instructor – CFI) Maria Mikulska instruktor szybownictwaCGS PAF Base Faisal 1950–1956 Współorganizatorka Centralnej Szkoły Szybowcowej (Central Gliding School) w Karaczi, a następnie instruktor szybownictwa w PAF CGSDziennik Polski, Londyn 8 kwietnia 1987 wspomnienie plk. Obs. A.A.Dabrowa. Baza „Base Drigh Road” w Karaczi nosi obecnie nazwę „PAF Base Faisal” i jest cytowana w tabeli pod tą nazwą.

Przypisy

Bibliografia na podstawie zapisów własnych Pakistańskie Siły Powietrzne wersja ang. Atta Ilahi Sheikh – Generał Dywizji Pakistani Air Force (emerytowany) – Wspomnienia materiały dostępne w Konsulacie Generalnym RP w Karaczi Akta personalne i inne dokumenty dostępne w Instytucie Polskim – Muzeum gen. Sikorskiego w Londynie The Story of Pakistan Air Force. A Saga of Courage and Honour Islamabad 1988 „Rząd RP na obczyźnie wobec zdarzeń w kraju w 1945-1950” T. Wolasz, Warszawa 1998 Informacje i materiały uzyskane od Ireneusza Makles Konsula Generalnego RP w Karaczi w posiadaniu Konsulatu Dziennik Polski, Londyn 8 kwietnia 1987 wspomnienie plk. Obs. A.A.Dabrowa Polskie Orły nad Himalajami. Głogowski A. Księgarnia Akademicka. Kraków 2012

Kategoria:Żołnierze Polskich Sił Powietrznych Kategoria:Wojsko pakistańskie