Pierwszy białoruski oddział szturmowy (biał. Першы беларускі штурмовы зьвяз) – ochotniczy kolaboracyjny oddział zbrojny o charakterze dywersyjnym, złożony z Białorusinów działający w czerwcu 1941 r. na sowieckiej Białorusi.
Historia W związku z przygotowaniami niemieckimi do ataku na ZSRR władze III Rzeszy podjęły wojskową współpracę z nastawionymi antysowiecko Białorusinami-emigrantami. Stronę hitlerowską reprezentowali oficerowie i współpracownicy Abwehry mjr Gerulis, były rektor uniwersytetu w Królewcu mjr Dering, prof. von Mende i jego doradca von Engelgard. Ze strony białoruskiej rozmowy prowadzili działacze skupieni wokół Mikałaja Szczorsa i księdza Wincenta Hadleŭskiego. Kontakty zostały nawiązane jeszcze w II poł. 1940 r. Werbunek do białoruskiego oddziału szturmowego odbywał się spośród b. żołnierzy Wojska Polskiego pochodzenia białoruskiego, zwolnionych z obozów jenieckich. Pomoc zapewniało Białoruskie Przedstawicielstwo w Berlinie, które prowadziło rejestrację jeńców wojennych pochodzenia białoruskiego.
W wyniku werbunku na kurs dywersyjny w miejscowości Lamsdorf na Śląsku zostało skierowanych 52 Białorusinów. Szkolenie rozpoczęło się 5 maja 1941 r. Już 12 maja rozpoczęło się formowanie białoruskiego oddziału dywersyjnego. Jego dowódcą został b. chorąży WP Uładzimier Kaczan, zastępcą – Kanstanty Gabinski, instruktorem wojskowym – Kazimier Sławiecki, instruktorem propagandowo-wychowawczym – Eduard Wałancej, kronikarzem – Branislau Daniłowicz, zaś intendentem i instruktorem minowym – Mikałaj Byćko. Branislau Daniłowicz był autorem pieśni Гэта йдзе Першы зьвяз наш штурмовы, która stała się nieoficjalnym hymnem oddziału. 8 czerwca złożono przysięgę na wierność Białorusi. Tego dnia przeorganizowano dowództwo oddziału następująco: U. Kaczan (dowódca), E. Wałancej (sekretarz), M. Byćko (skarbnik) oraz Michaś Barcewicz, K. Gabinski i B. Daniłowicz. 13 czerwca oddział został przeniesiony do Pruszkowa, aby być bliżej granicy z ZSRR. Liczył on wówczas 41 członków, umundurowanych w polowe mundury Wehrmachtu. Wiadomo jednak, że w przeddzień rozpoczęcia akcji część żołnierzy dostała mundury Armii Czerwonej. Pierwszy białoruski oddział szturmowy pod względem operacyjnym podlegał Abwehrze, zaś taktycznym – dowództwu Pułku "Brandenburg".
Białorusini zostali przerzuceni przez granicę samolotami 15 i 19 czerwca. Każdy dywersant był wyposażony w pistolet kal. 7,65 mm, 4 granaty ręczne polskiej produkcji, kompas i nóż fiński. Pierwsza grupa z 15 czerwca miała zadanie prowadzenia dywersji na linii kolejowej Baranowicze-Stołpce. Jednakże zaraz po przejściu granicy jej członkowie zostali wykryci i aresztowani przez sowiecką straż graniczną, a następnie przekazani NKWD. Druga grupa z 19 czerwca z dowódcą oddziału U. Kaczanem podzieliła się na terytorium Białorusi na 2 podgrupy po 10 osób. Działały one na tyłach wojsk sowieckich w promieniu 25 do 40 km od Mińska. Ich zadaniem była dywersja na liniach komunikacyjnych, niszczenie telegrafów i stacji telefonicznych, składów i magazynów wojskowych oraz innych instalacji wojskowych. Przeprowadzili szereg akcji dywersyjnych. Nie wiadomo jednak, jakie znaczenie miały one dla Niemców. W Pruszkowie pozostało 14 Białorusinów, którzy nie zdążyli już wziąć udziału w akcji.
Po ataku wojsk niemieckich na ZSRR 22 czerwca, działalność Białorusinów straciła znaczenie z uwagi na szybkie postępy hitlerowców. Niemcy skierowali ich do zadań wartowniczych i policyjnych, a następnie włączyli w skład białoruskiej policji porządkowej w Mińsku.
Skład osobowy Stanislau Akinczyc – podoficer, Robert Alachnowicz – podoficer, Albert Asouski – podoficer, Bartosz Janka – podoficer, Mikałaj Braniszeuski – podoficer, Mikałaj Byćko – intendent i instruktor minowy, Michał Barszczewicz – podoficer, Pawał Wagel – szeregowy, Franciszak Wajnouski – podoficer, Edward Wałancej – instruktor propagandowo-wychowawczy, Branisłau Walasewicz – szeregowy, Stanisłau Walasewicz – podoficer, Edward Waancewicz – podoficer, Kanstanty Gabinski – zastępca dowódcy, Marian Hademajer – szeregowy, Wacłau Galczynski – podoficer, Wacłau Hapunik – szeregowy, Jauchim Hapunik – szeregowy, Tadeusz Gardziewicz – szeregowy, Alaksandar Gołas – podoficer, Henryk Humienik – szeregowy, Branislau Daniłowicz – kronikarz, Jazep Zubowicz – szeregowy, Lawon Zalinski – szeregowy, Jazep Karpuszka – podoficer, Uładzimier Kaczan – dowódca, Stanislau Maciuszonak – szeregowy, Jazep Parzondny – szeregowy, Justyn Pancalej – szeregowy, Jazep Panatouski – podoficer, Ściapan Pałouski – szeregowy, Branislau Pacewicz – szeregowy, Wiktar Rapiewicz – szeregowy, Rygor Rapiewicz, Chwedar Sabiła – szeregowy, Janka Sielawa – szeregowy, Kazimier Sławecki – podoficer, Jaraslau Stankiewicz – podoficer, Feliks Tabalewicz – szeregowy, Balasłau Taczanouski – podoficer, Alaksandar Tur – szeregowy, Jazep Fiodarczuk – podoficer, Lawon Chranowicz – podoficer, Janka Cikota – szeregowy, Michał Czudziak – szeregowy, Michał Czuduk – podoficer, Wiktar Szakouski – szeregowy, Janka Jawik – szeregowy, Albin Jakimowicz – podoficer, Pawał Jacewicz – podoficer.
Linki zewnętrzne Historia i skład osobowy 1 białoruskiego oddziału szturmowego (jęz. białoruski)
Kategoria:Białoruskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich