thumb|Grób na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Wiktor Tołkin (ur. 21 lutego 1922 w Tołkaczach, zm. 7 maja 2013 w Gdańsku) – polski rzeźbiarz i architekt.

Życiorys Urodził się w rodzinie Dominika, inżyniera, budowniczego linii tramwajowych i kolejowych, oraz Marii z domu Fogielewicz (1900–1994), prowadzącej gabinet kosmetyczny.

Po wybuchu II wojny światowej z rodzicami przedostał się z Kowla do Warszawy, gdzie zdał maturę na tajnych kompletach. W czasie okupacji niemieckiej był członkiem Armii Krajowej. Aresztowany przez Gestapo, więziony na Pawiaku, a od 17 listopada 1942 do lutego 1944 przebywał w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Został zwolniony dzięki staraniom rodziny, później jako kapral podchorąży ps. Ostoja ochotniczo walczył w powstaniu warszawskim, w zgrupowaniu „Krybar”, w kompanii „Lewara”. Ciężko ranny 23 sierpnia 1944. Po upadku powstania trafił do obozu jenieckiego (Stalag X B) w Westertimke (obóz Sandbostel) k. Bremy (nr jeniecki 223423). Wyzwolony 28 kwietnia 1945.

Jesienią 1945 rozpoczął studia architektoniczne w Brukseli, po powrocie w 1946 do Gdańska w 1952 ukończył Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej oraz w 1954 Wydziału Rzeźby Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Od 1952 pracował jako architekt w biurach projektów, po 1963 poświęcił się działalności artystycznej. Do końca lat 90. prowadził pracownię rzeźbiarską na Głównym Mieście przy ul. Mariackiej 3 w Gdańsku.

Jeden z głównych polskich twórców monumentalnej rzeźby pomnikowej; twórca martyrologicznych monumentów na terenach byłych niemieckich obozów Stutthof i Majdanek. Prace te są wielkimi kompozycjami o ekspresyjnych kształtach, wkomponowane w całe założenia architektoniczne.

Zajmował się też medalierstwem, projektowaniem i wystrojem wnętrz. Jego twórczość miała dwa nurty: rzeźba monumentalna i miniatura w postaci medali.

Był członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich (od 1952), Związku Polskich Artystów Plastyków (1963–1983) oraz Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Zmarł w Gdańsku, pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu Srebrzysko (rejon VI, kwatera KW III międzyleśny rząd, miejsce leśne, grób 89).

Ważniejsze realizacje Pomnik Zaślubin Polski z Morzem w Kołobrzegu, odsłonięty 30 listopada 1963 Pomnik Ludziom Morza, Gdynia, 1965 Pomnik Walki i Męczeństwa na terenie byłego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Stutthof, odsłonięty 12 maja 1968 Pomnik Uczestnikom Ruchu Oporu na Pomorzu Gdańskim, Złota Góra k. Brodnicy Dolnej 1968 Pomnik Walki i męczeństwa oraz Mauzoleum-panteon na terenie byłego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego na Majdanku, odsłonięte w 1969

Pomnik Walki i Męczeństwa na Pawiaku w Warszawie Pomnik Czynu Oręża w Płocku, odsłonięty w 1978 Cmentarz - Pomnik Bohaterów, Gdańsk, 1985

Medale pamiątkowe autorstwa Wiktora Tołkina 500-lecie powrotu Gdańska do Polski (wraz z Ryszardem Massalskim) (1954) 700-lecie Miasta Tczewa 1260–1960 (wraz z R. Massalskim) (1960) Odznaka Za Zasługi dla Gdańska (1960) 700-lecie Miasta Kcyni (1962) Politechnika Gdańska 1945–1965 (1965) Pięćsetna rocznica Pokoju Toruńskiego i powrotu Ziemi Malborskiej do Macierzy 1466–1966 (1966) Założenie Uniwersytetu Gdańskiego (1970) 50 lat Gdańskiego Towarzystwa Naukowego 1922–1972 (1972) Politechnika Gdańska (1973) Politechnika Gdańska Universitas Technologica Gedanensis (1973) Bernard Sychta - Twórca słownika gwar (1974) 25 lat Przedsiębiorstwa Upowszechniania Prasy i Książki 1950–1975 (1975) Gdańskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego 1945–1975 (1975) XXV lat Instytutu Morskiego 1950–1975 (1975) 30 lat Academia Medica Gedanensis 1945–1975 (1975) Academia Medica Gedanensis - Primus Inter Pares (1975) Zasłużonemu Akademii Medycznej w Gdańsku (1975) Muzeum Stutthof w Sztutowie (1975) 30. rocznica wyzwolenia Gdańska 1945–1975 (1975) 30. rocznica wyzwolenia Ziemi Malborskiej 1945–1975 (1975) Zasłużonym dla Portów Morskich (1976) Izba Bawełny w Gdyni (1977) Polskie Towarzystwo Gastroenterologii (1977) Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej c. Hartwig 1856–1978 (1978) Ziemia Gniewska 1229–1979 (1979) Dni Morza Gdańsk 1980 (1980) Muzeum Stutthof w Sztutowie 1962–1982 (1982) 750-lecie nadania praw miejskich Kwidzynowi (1985) LII Zjazd Gdańsk wrzesień 1985, Polskie Tow. Chirurgów (1985) Sopot XXV lat Investprojekt 1961–1985 (1985) XL-lecie Przedsiębiorstwa Robót Czerpalnych i Podwodnych (1987) 50 lat Gimnazjum Polskiego i Liceum Ogólnokształcącego w Kwidzynie (1988) 50-lecie portu Władysławowo i 25-lecie praw miejskich (1988) VI Zjazd Adeptów Architektury Politechniki Lwowskiej w Gdańsku (1993) Zasłużonemu Akademii Medycznej w Gdańsku (1993) Akademia Medyczna w Gdansku Medicina Nobilissima (1995) 50 lat Akademii Medycznej w Gdańsku 1945–1995 (1995) Academia Medica Gedanensis Primus Inter Pares (1995) 50 lat Chóru Akademii Medycznej w Gdańsku 1946–1996 (1996)

Źródło:.

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy Krzyż Oświęcimski Medal 40-lecia Polski Ludowej (1985)

Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia 1954: I nagroda w konkursie na projekt architektoniczno-rzeźbiarski na Łuk Wyzwolenia w Lublinie 1967: III nagroda (realizacja) w konkursie na koncepcję pomnika ofiar obozu Majdanek (z Janem Dembkiem)

Przypisy Wiktor Tołkin: Nekrologi

Bibliografia

Kto jest kim w Polsce, edycja IV (zespół redakcyjny Beata Cynkier i inni), Warszawa 2001, s. 970–971

TOŁKIN Wiktor Encyklopedie w INTERIA.PL Magdalena Howorus-Czajka, Pomnik jako dialog : wspomnienie o Wiktorze Tołkinie, "Orońsko : kwartalnik rzeźby" 23(2013), nr 2, s. 61-67. Magdalena Howorus-Czajka, Wiktor Tołkin [hasło] [w:] Allgemeines Künstlerlexikon, t. 109 (Thomann-Toron), Berlin : De Gruyter, 2020. Magdalena Howorus-Czajka, Między przestrzenią rzeczywistą a symboliczną. Reprezentacja śmierci w pomnikach martyrologicznych Wiktora Tołkina, "Muzealnictwo" 2021, nr 62, s. 143-152.

Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Architektów Polskich Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Członkowie Związku Polskich Artystów Plastyków Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oświęcimskim Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Polscy rzeźbiarze współcześni Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Rzeźbiarze związani z Gdańskiem Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Urodzeni w 1922 Kategoria:Zmarli w 2013