Beta2-mimetyki, leki β-adrenergiczne – grupa leków działających agonistycznie w stosunku do receptorów β2 zlokalizowanych w ścianach dróg oddechowych. Są wykorzystywane w terapii astmy oskrzelowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz innych chorób przebiegających z obturacją w drogach oddechowych. +Leki β-adrenergiczneα i β-mimetyki adrenalinanieselektywne β-mimetyki orcyprenalina izoprenalinaβ2-mimetyki selektywnekrótkodziałające: rymiterol reproterol izoetaryna heksoprenalina fenoterol terbutalina salbutamol lewosalbutamol klenbuterol prokateroldługodziałające: formoterol salmeterol bambuterol tulobuterol
Mechanizm działania Beta2-mimetyki wybiórczo pobudzają receptory β2 w oskrzelach, aczkolwiek wykazują także niewielkie działanie poza układem oddechowym.
Lek wiąże się z receptorem, co powoduje odłączenie podjednostki a (Gs) i w efekcie aktywację cyklazy adenylowej. Prowadzi to do konwersji ATP i powstania cAMP. aAMP aktywuje kinazy PKA i PKG. Następstwem jest reakcja kaskadowa powodująca w zależności od umiejscowienia receptorów β2 różne skutki.
Pobudzenie receptorów β powoduje: rozkurcz oskrzeli zahamowanie proliferacji mięśni gładkich stymulację wydzielania czynnika rozkurczowego w nabłonku dróg oddechowych oraz nasilenie transportu jonowego tamże zwiększenie wydzielania śluzu oraz przyspieszenie ruchu rzęsek, co prowadzi do zwiększenia oczyszczania oskrzeli ze szkodliwych substancji hamowanie uwalniania acetylocholiny zmniejszenia uwalniania neuropeptydów uszczelnienie śródbłonka poszerzenie naczyń zwiększenie resorpcji płynu przez pneumocyty typu I oraz wydzielania surfaktantu przez pneumocyty typu II hamowanie uwalniania PAF, PGD2, LTC4, LTD4, ECP, enzymów lizosomalnych, reaktywnych form tlenu
Czas działania thumb|250px|Salbutamol Beta2-mimetyki dzieli się na krótko- (4-6 h) (SABA) i długodziałające (> 12 h) (LABA). Za dłuższy czas działania odpowiada większa lipofilność, wysokie powinowactwo do receptora oraz duża siła pobudzania.
Zastosowanie Beta2-mimetyków używa się w terapii chorób układu oddechowego przebiegających ze skurczem dróg oddechowych, głównie w astmie i POChP. Salbutamol znajduje także zastosowanie w szybkim obniżeniu zagrażającej życiu hiperpotasemii. Wśród wskazań niezarejestrowanych w Polsce wymienia się również zahamowanie czynności skurczowej macicy w przypadku zagrażającego porodu przedwczesnego. Wbrew powszechnemu przekonaniu, zastosowanie Beta2-mimetyków nie powoduje zniesienia obrzęku gardła i krtani (np. w przebiegu tzw. krupu krtaniowego lub reakcji anafilaktycznej), ponieważ receptory β2 nie są zlokalizowane w tych narządach.
Działania niepożądane Leki te są stosowane głównie drogą wziewną. Taka droga podania minimalizuje potencjalne efekty uboczne. Mimo tego, że obecnie stosuje się leki wybiórcze w stosunku do receptora β2, wykazują one także słaby efekt ogólnoustrojowy.
Podczas stosowania β2-mimetyków mogą wystąpić: tachykardia, drżenie mięśni szkieletowych, hipokaliemia, wzrost stężenia kwasu mlekowego w osoczu, bóle głowy, hiperglikemia, wydłużenie skorygowanego odstępu QT.
Dawkowanie Formy krótkodziałające stosuje się głównie doraźnie w celu opanowania napadu duszności. Formy o przedłużonym czasie działania podaje się 2 razy dziennie w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami.
Przypisy
Bibliografia