Opuchlak, nadrach (Otiorhynchus) – rodzaj chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Entiminae.

Morfologia Chrząszcze o ciele długości od 3 do 20 mm (przeciętnie około 10 mm), porośniętym włoskami lub łuskami, przy czym te drugie rzadko pokrywają je w całości. Ryjek mają nieco krótszy od głowy do nieco od niej dłuższego, gruby, wyraźnie między nasadą a wierzchołkiem przewężony, na powierzchni górnej zaopatrzony w środkowe żeberko lub, rzadziej, rowek. Dołki na czułki są krótkie i mają wyniesione, odchylone na zewnątrz krawędzie zewnętrzne, zwane pterygiami. Czułki sięgają swymi trzonkami poza przednią krawędź przedplecza, a biczyki mają zwieńczone owalnymi buławkami. Przedplecze jest nie dłuższe niż szerokie, silnie wypukłe i zazwyczaj wyokrąglone po bokach. Najczęściej tarczka jest niewidoczna. Punktowanie na owalnych pokrywach układa się w 10–12 rowków, ale może też zanikać. Tylna para skrzydeł nie występuje. Odnóża mają maczugowato pogrubione uda i niezrośnięte pazurki równych długości. Samiec ma rurkowate, grzbietobrzusznie spłaszczone i różnie zakrzywione prącie, często z wyrostkami w endofallusie.

Ekologia i występowanie Owady te są fitofagami, w większości polifagicznymi. Owady dorosłe bytują na liściach, mchach i pod kamieniami. Najczęściej przejawiają aktywność nocną. Oprócz rozrodu płciowego częsta jest partenogeneza telitokiczna. Samice składają jaja do gleby, rzadziej na liście. Larwy przechodzą rozwój w glebie, żerując na korzeniach.

Rodzaj palearktyczny, w Polsce reprezentowany przez 48 gatunków, często trudnych do odróżnienia (zob. Entiminae Polski).

Taksonomia Rodzaj ten wprowadzony został w 1822 roku przez Ernsta Friedricha Germara. Obejmuje ponad 1000 opisanych gatunków, w tym:

Znaczenie gospodarcze Niektóre gatunki opuchlaków są szkodnikami w rolnictwie i leśnictwie.

W Polsce na plantacjach truskawki występuje głównie opuchlak rudonóg (Otiorhynchus ovatus L.), a lokalnie także opuchlak truskawkowiec (Otiorhynchus sulcatus F.) (występują dwie rasy: w jednej zimują osobniki dorosłe, w drugiej – wyrośnięte larwy). Ponadto szkodnikami są opuchlak lucernowiec – (Otiorhynchus ligustici), opuchlak pstrokacz (Otiorhynchus singularis) i opuchlak lilakowiec (Otiorhynchus rotundatus).

Opuchlaki wyrządzają lokalnie bardzo duże szkody i przyczyniają się do przedwczesnej likwidacji plantacji. Owady te żerują w nocy m.in. na truskawkach, poziomkach, malinach, azalii, brzoskwiniach, różaneczniku, winorośli i cisach. Imago owada uszkadza nadziemną część rośliny wygryzając dziury w liściach, zaczynając od ich krawędzi. Larwy opuchlaków wyżerają miękką skórkę korzeni oraz podstawę pnia. Zaatakowane rośliny po wyjęciu z ziemi mają uszkodzone korzenie, a często są też pokryte larwami widocznymi gołym okiem – żółtawobiałymi z brązową głową. Rośliny przez nie zaatakowane wyglądają początkowo jakby podsychały, a następnie marnieją i przeważnie obumierają.

Galeria

Przypisy

Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Szkodniki drzew owocowych Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1822 roku