Moszna (dodatkowa nazwa w j. niem. Moschen) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Kotliny Raciborskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią potok Nowoprudnicki.

W latach 1945–1955 w powiecie prudnickim, od 1 stycznia 1956 w powiecie krapkowickim. W latach 1945–1954 miejscowość należała do gminy Łącznik w powiecie prudnickim. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2021 wieś była zamieszkana przez 349 osoby.

Do wsi należy przysiółek Urszulanowice.

Geografia Położenie Moszna znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Wieś jest oddalona o 20 km od Prudnika oraz 30 km od Opola. Pod względem administracyjnym Moszna położona jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie krapkowickim, w gminie Strzeleczki, tuż przy granicy z gminą Biała i powiatem prudnickim. Znajduje się w odległości około 13 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Moszna obejmuje obręb wsi Moszna. Zajmuje powierzchnię 7,3 km². Graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Dziedzice, Kujawy, Zielina, Czartowice, Nowa Wieś Prudnicka, Łącznik, Ogiernicze.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Moszna znajduje się w granicach mikroregionu Równina Mosznej (318.55.9). W obszarze wsi przepływają potok Nowoprudnicki i struga Moszenna. W miejscowości znajduje się staw Kałużnik.

Na północ od miejscowości znajduje się las Popowiec, a na południowy zachód Mosieński Las (również Moszniewski Las).

Środowisko naturalne W Mosznej panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,3 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Mosznej wynoszą 612 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Integralne części wsi + Integralne części wsi Moszna SIMC Nazwa Rodzaj0503540 Urszulanowice przysiółek

Nazwa Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod obecnie stosowaną, polską nazwą Moszna, a także niemiecką Moschen we fragmencie: „Moschen (polnisch Moszna)”. Nazwa wsi pochodzi od wyrazu moszna, tj. worek, torba – w znaczeniu topograficznym: wgłębienie, dolina, bądź od nazwiska mieszkającej tu w XIV wieku rodziny Moschin. W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Mośna. 9 września 1947 nadano miejscowości, wówczas administracyjnie należącej do powiatu prudnickiego, nazwę MosznaRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..

W gwarach prudnickich nazwa miejscowości występuje jako Moszna (odmiana: dzie miyszkył? na Mosznie, w Mosznie; jadã na Mosznã, do Moszny; miyndzy Prudnikã, a Mosznył).

Historia mały|lewo|Moszna (Moschna) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na mapie z 1747 Pierwsze ślady pobytu człowieka na terenie dzisiejszej Mosznej pochodzą z czasów prehistorycznych. W XV wieku okolica współczesnej Mosznej znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. Wieś po raz pierwszy wzmiankowana była w 1650. Podczas badań archeologicznych w miejscu pałacu w Mosznej odkryto ślady średniowiecznej, drewnianej budowli. Teoria, jakoby w średniowieczu Moszna należała do zakonu templariuszy, nie znajduje potwierdzenia w dokumentach archiwalnych. Według ustaleń H. Barthla, opartych na księdze henrykowskiej, w 1309 lub 1310 w okolicy późniejszej wsi zamieszkała rodzina Mosce lub Moschin. mały|upright|Pieczęć Mosznej (1824) Marcin Teofil Stephetius, archidiakon opolski, w 1679 podawał, że właścicielem Mosznej był „dominus Skal in Mossna”. Na mapie księstwa opolskiego z 1736 przy nazwie Moschna postawiony został znak, który zgodnie z legendą oznacza „Villoe” (willa) albo „Pagi sine templo” (wieś bez kościoła). W 1723, po śmierci Ursuli Marii von Skall, wieś przeszła w posiadanie Georga Wilhelma von Reisewitz, nadmarszałka dworu Fryderyka Wielkiego. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. W 1771 majątek zakupił Heinrich Leopold von Seherr-Thoss. Rodzina posiadała także na własność pałac i dobra w pobliskiej Dobrej. Na przełomie XVIII i XIX wieku założono kolonię Dzięciołów. W 1853 Karl Gothard von Seherr-Thoss sprzedał Moszną Heinrichowi von Erdmansdorf, od którego w 1866 dobra zakupił przemysłowiec Hubert von Tiele-Winckler. Moszna, stanowiąca jeden z największych majątków na ziemi prudnickiej, stała się główną rezydencją rodziny Tiele-Wincklerów. Po śmierci Huberta, majątek w Mosznej odziedziczył jego najstarszy syn – Franz Hubert, starosta powiatu prudnickiego. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu dwa łabędzie płynące w prawo, nad nimi ptak, a w otoku napis: MOSCHEN GEMEIN SIEG: / NEYSTAETER CREYS (). mały|Pałac w Mosznej po odbudowie 1 maja 1874 miejscowość weszła w skład gminy Kujawy (od 1912 gmina Zielina) w powiecie prudnickim, rejencji opolskiej. W 1895 zawiązana została spółka Kolej Prudnicko-Gogolińska z siedzibą w Prudniku, której celem stała się budowa drugorzędnej, normalnotorowej linii lokalnej z Prudnika do Gogolina, m.in. przez Mosznę. Linia została oddana do użytku w 1896. W Mosznej wzniesiono parterowy ceglany budynek kasy biletowej z poczekalnią. W nocy z 2 na 3 czerwca 1896 z nieokreślonych przyczyn w Mosznej wybuchł pożar. Spłonął wówczas barokowy pałac, w późniejszych latach na jego miejscu zbudowany został obecny obiekt. Lasy sąsiadujące z Moszną stanowiły popularne miejsce do polowania dla mieszkańców powiatu prudnickiego. mały|Pałac w Mosznej (1909) Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 461 mieszkańców Mosznej 134 posługiwało się językiem niemieckim, 316 językiem polskim, a 7 było dwujęzycznych. W wyborach parlamentarnych w Republice Weimarskiej w 1919 najwięcej głosów w Mosznej zdobyli socjaldemokraci. mały|lewo|Parowóz ELNA 2 ruszający ze stacji w Mosznej w kierunku Prudnika W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Moszna znalazła się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem, w obwodzie nr 9 powiatu prudnickiego. 4 grudnia 1920 w Mosznej odbyło się zebranie wszystkich komitetów plebiscytowych powiatu prudnickiego, w którym wzięli udział m.in. Teodor Obremba, Konstanty Wolny i Franciszek Strzoda. Do głosowania uprawnionych było w Mosznej 179 osób, z czego 174, ok. 97,2%, stanowili mieszkańcy (w tym 103, ok. 57,5% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 178 głosów (ok. 99,4% uprawnionych), w tym 178 (100%) ważnych; za Niemcami głosowały 163 osoby (ok. 91,5%), a za Polską 15 osób (ok. 8,4%).

W okresie II wojny światowej w Mosznej pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Klimontów, Strzemieszyce, Chocznia, Las, Rybnik, Bogunice, Nowy Targ i Będzin. W Mosznej funkcjonowała filia lazaretu w Prudniku. W marcu 1945 wieś była jedną z miejscowości powiatu prudnickiego, które zostały przystosowane przez Niemców do obrony przed Armią Czerwoną. Została ona otoczona rowem. Zajęli ją zmierzający do Prudnika żołnierze 1 Frontu Ukraińskiego. W okresie walk o Prudnik w kwietniu i maju 1945 Rosjanie tymczasowo ewakuowali przez Moszną do Strzeleczek niemieckich i polskich mieszkańców Prudnika i okolicznych wsi. Mieszkańcy wsi pochowali w pobliżu bramy z gladiatorami prowadzącej do pałacu poległego podczas działań wojennych niemieckiego żandarma (grób ekshumowano w 2024). Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Mieszkańcom Mosznej, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa.

W latach 1945–1950 Moszna należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. Do 1956 roku Moszna należała do powiatu prudnickiego. W związku z reformą administracyjną, w 1956 Moszna została odłączona od powiatu prudnickiego i przyłączona do nowo utworzonego krapkowickiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Łącznik, a w latach 1954–1972 do gromady Zielina.

W kwietniu 1947 w Mosznej odbył się zorganizowany przez władze szkolne w Prudniku pierwszy kurs dla niewykwalifikowanych wychowawczyń przedszkoli, będący również kursem repolonizacyjnym. W 1948 na bazie stada ze zlikwidowanej stadniny w Dłoniach koło Rawicza, w Mosznej powstała stadnina koni, która prowadzi od początku hodowlę koni pełnej krwi angielskiej, a od 1961 również koni szlachetnej półkrwi. W latach 1983–1999 w Mosznej zbudowano filialny kościół Niepokalanego Serca Maryi należący do parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Łączniku i przeznaczony dla mieszkańców Mosznej, Dębiny i Ogiernicza.

Przynależność państwowa i administracyjna + Przynależność polityczno-administracyjna wsi Moszna Okres Państwo Zwierzchnictwo Jednostka administracyjna 1650–1742 Monarchia Habsburgów Święte Cesarstwo Rzymskie księstwo opolsko-raciborskie, powiat sądowy głogówecki 1742–1806 Królestwo Prus Święte Cesarstwo Rzymskie kamera wrocławska, departament wrocławski, powiat prudnicki 1806–1815 Królestwo Prus 1815–1871 prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1871–1918 Cesarstwo Niemieckie Królestwo Prus, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1918–1919 Republika Weimarska Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1919–1933 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1933–1938 III Rzesza 1938–1941 Wolne Państwo Prusy, prowincja Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1941–1945 Wolne Państwo Prusy, prowincja Górny Śląsk, rejencja opolska, powiat prudnicki 1945–1946 Rzeczpospolita Polska Okręg I (Śląsk Opolski) 1946–1950 województwo śląskie, powiat prudnicki, gmina Łącznik 1950–1952 województwo opolskie, powiat prudnicki, gmina Łącznik 1952–1954 Polska Rzeczpospolita Ludowa 1954–1956 województwo opolskie, powiat prudnicki, gromada Zielina 1956–1973 województwo opolskie, powiat krapkowicki, gromada Zielina 1973–1975 województwo opolskie, powiat krapkowicki, gmina Strzeleczki 1975–1989 województwo opolskie, gmina Strzeleczki 1989–1998 Rzeczpospolita Polska od 1999 województwo opolskie, powiat krapkowicki, gmina Strzeleczki

Mieszkańcy mały|Tablica z podwójną nazwą przed wjazdem do Mosznej od strony Prudnika Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Podlesioki.

Liczba mieszkańców wsi 1871 – 107 1885 – 299 1905 – 419 1910 – 461 1933 – 341 1939 – 354 1966 – 328 1998 – 440 2002 – 419 2009 – 357 2010 – 332 2011 – 344 2021 – 349

Zabytki mały|Pałac w Mosznej Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: zespół pałacowy, z XVIII-XX w.: pałac oficyna stajnie wozownie park, w parku zamkowym odkryto na początku XX wieku fragmenty piwnic, które H. Barthel w 1929 identyfikował, raczej bezzasadnie, z zamkiem templariuszy, miał on łączyć się podziemiami z zamkiem w Chrzelicach. Po II wojnie światowej podczas prac budowlanych natknięto się na ślady średniowiecznej palisady stacja pomp, ul. Zamkowa, z pocz. XX w. dom, ul. Wiejska 22, z pocz. XX w.

Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Mosznej chronione są ponadto: mały|Aleja dębów czerwonych mały|Brama z gladiatorami