Pseudopałanka wędrowna, pałanka wędrowna (Pseudocheirus peregrinus) – gatunek ssaka z podrodziny pseudopałanek (Pseudocheirinae) w obrębie rodziny pseudopałankowatych (Pseudocheiridae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1785 roku holenderski przyrodnik Pieter Boddaert nadając mu nazwę Didelphis peregrinus. Miejsce typowe to obszar rzeki Endeavour, Queensland, Australia. Opis oparty na „New Holland opossum” Thomasa Pennanta z 1781 roku.
Różnorodność w obrębie P. peregrinus sugeruje, że może stanowić kompleks gatunkowy i prawdopodobnie wymaga rewizji taksonomicznej.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają cztery podgatunków. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe HolotypP. p. convolutorPhalangista convolutorSchinz, 1821Adventure Bay, Tasmania, Australia.Holotyp niezany.P. p. cookiiPhalangista cookiiDesmarest, 1818Tasmania, Australia.Oprawiona skóra i czaszka dorosłego osobnika (syntyp, sygn. MNHN-ZM-MO-1990-411, Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu).P. p. pulcherPseudochirus pulcherMatschie, 1915Prawdopodobnie północny obszar rzek Nowej Południowej Walii, Australia.Skóra i czaszka dorosłej samicy (sygn. ZMB 5534, Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie).
Etymologia Pseudocheirus: pseudos ‘fałszywy’; χειρ kheir, χειρος kheiros ‘dłoń’. peregrinus: ‘obcy, wędrowiec’, od peregre ‘zagraniczny’, od per ‘przez’; ager ‘ląd’, od gr. αγρος agros ‘kraj’. convolutor: łac. convolutor ‘razem toczyć, obracać’, od przedrostka con- ‘z, razem’; voluta ‘turlać się razem’, od volvo ‘turlać się’. cookii: kpt. James Cook (1728–1779) oficer Royal Navy, hydrograf, odkrywca, opłynął cały świat w latach 1768–1771, 1772–1775, 1776–1779. pulcher: łac. pulcher, pulchra ‘piękny, przystojny, jasny, lśniący’.
Zasięg występowania Pseudopałanka wędrowna występuje w zależności od podgatunku: P. peregrinus peregrinus – północno-wschodnia i wschodnia Australia, od półwyspu Jork do południowo-wschodniego Queensland. P. peregrinus convolutor – Tasmania, w tym King, Wyspy Furneaux (Wyspa Flindersa i Cape Barren) i Maria. P. peregrinus cookii – południowo-wschodnia Australia, od centralnej Nowej Południowej Walii do skrajnie południowo-wschodniej części Australii Południowej. P. peregrinus pulcher – wschodnia Australia, od południowo-wschodniego Queensland do środkowej Nowej Południowej Walii.
Nieznany podgatunek introdukowano na Wyspę Kangura.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 29–35 cm, długość ogona 29–36 cm, masa ciała 0,8–1,1 kg. Mały torbacz o brązowym futrze (na brzuchu szare). Głowa o dużych oczach i małych uszach z białą plamką z tyłu. Chwytny ogon z białym końcem (jest równy długości ciała). Dwa palce przednich łap są przeciwstawne trzem pozostałym.
Tryb życia Pałanka wędrowna jest zwierzęciem aktywnym nocą i prowadzącym nadrzewny tryb życia. Żyje w małych grupkach składających się z samca, kilku samic i młodych. Jest zwierzęciem terytorialnymi. W zależności od rejonu występowania buduje gniazda (wielkości piłki futbolowej) lub zamieszkuje dziuple w pniach i konarach. Rzadko schodzi na ziemię. Okres rozrodczy trwa od kwietnia do grudnia (najczęściej od maja do lipca). Zwykle samica wydaje na świat dwoje młodych (rzadko cztery), które wpełzają do torby i spędzają tam około 4 miesięcy (chociaż okres laktacji trwa 6 miesięcy). Dojrzałość płciową osiągają po ukończeniu pierwszego roku życia.
Pałanka wędrowna odżywia się liśćmi (głównie eukaliptusa), choć urozmaica to owocami i kwiatami. Pokarm trawiony jest w jelicie ślepym przez bakterie i wydalany w postaci papki, która jest ponownie zjadana (cekotrofia).
Pałanki żyją od 4 do 6 lat, w zależności od twardości spożywanego pokarmu powodującego starcie zębów.
Znaczenie Jest uważana za szkodnika, z powodu okradania ogródków przydomowych. W Australii nazywana jest złodziejem róż.
Zagrożenie i ochrona W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów została zaliczona do kategorii niskiego ryzyka LC ( ‘najmniejszej troski’). Zagrożeniem dla pałanek są domowe psy i koty.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Pseudopałankowate Kategoria:Ssaki Australii Kategoria:Taksony opisane przez Pietera Boddaerta