thumb|Z Ireną Lipowicz, Adamem Zielińskim, Andrzejem Zollem i Adamem Bodnarem w Sejmie (2015) mały|Andrzej Wróbel i Ewa Łętowska (2011) Ewa Anna Łętowska z domu Ołtarzewska (ur. 22 marca 1940 w Warszawie) – polska prawniczka, specjalistka w zakresie prawa cywilnego, konstytucyjnego, administracyjnego oraz praw człowieka, profesor nauk prawnych (1985). Profesor w Instytucie Nauk Prawnych PAN, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk oraz członek krajowy czynny Polskiej Akademii Umiejętności. Rzecznik praw obywatelskich (1988–1992), będąca pierwszą osobą sprawującą ten urząd w Polsce. W latach 1999–2002 sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w latach 2002–2011 sędzia Trybunału Konstytucyjnego.

Życiorys W 1962 ukończyła studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego (WPiA UW). W latach 1963–1965 odbyła aplikację sądową. W 1968 uzyskała stopień doktora nauk prawnych, habilitowała się w 1975 (ze specjalizacją w zakresie prawa cywilnego). W 1985 otrzymała tytuł profesorski w zakresie nauk prawnych.

W latach 1965–1969 oraz 1974–1983 wykładała na WPiA UW. W latach 1977–1987 kierowała Zespołem Prawa Cywilnego w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. Od 1980 do 1983 była członkinią zarządu Zrzeszenia Prawników Polskich.

Była prawniczką Federacji Konsumentów, członkinią Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego oraz Rady Legislacyjnej (1984–1989). W listopadzie 1987 Sejm PRL powołał ją na stanowisko rzecznika praw obywatelskichUchwała Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 19 listopada 1987 r. w sprawie powołania Rzecznika Praw Obywatelskich ().. Została pierwszą osobą pełniącą tę funkcję po jej wprowadzeniu w Polsce. Stanowisko to zajmowała od 1 stycznia 1988 do 13 lutego 1992. W latach 1999–2002 orzekała jako sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zajmowała się działalnością ekspercką w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy.

W 2002 została wybrana na urząd sędziego Trybunału KonstytucyjnegoUchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 maja 2002 r. wsprawie wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego ().; była rekomendowana przez posłów SLD, PSL i UP. Po zakończeniu dziewięcioletniej kadencji w 2011 przeszła w stan spoczynku.

Była profesorem w Instytucie Nauk Prawnych PAN, wykładała na Université Panthéon-Sorbonne w Paryżu, prowadziła odczyty i wykłady na innych uniwersytetach w Europie. Opublikowała liczne prace naukowe z zakresu prawa cywilnego, konstytucyjnego i ochrony konsumentów. Autorka esejów i artykułów publicystycznych o tematyce prawniczej, a także publikacji popularyzatorskich. Została członkinią komitetu redakcyjnego miesięcznika „Państwo i Prawo”.

W 2023 ukazała się publikacja Ewa Łętowska – bibliografia i orzecznictwo z jej udziałem, stanowiąca zbiorcze opracowanie z listą jej publikacji oraz orzeczeń NSA i TK, w których była sprawozdawcą.

Członkostwo w instytucjach i organizacjach Polska Akademia Umiejętności (członek korespondent od 1997, członek krajowy czynny od 2019) Polska Akademia Nauk (członek korespondent od 1997, członek rzeczywisty od 2010) Komitet Nauk Prawnych PAN Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów (1997–1999) Académie internationale de droit comparé w Paryżu Rada Europejskiej Fundacji Praw Człowieka Komitet Helsiński Stowarzyszenie Collegium Invisibile Rada programowa Archiwum im. Wiktora Osiatyńskiego Rada Fundacji „Instytut Artes Liberales”

Życie prywatne Jej mężem był Janusz Łętowski (1939–1999), profesor nauk prawnych, sędzia Sądu Najwyższego, a także krytyk muzyczny.

Znawczyni muzyki, zwłaszcza opery. Krytyczka muzyczna w mediach i konsultantka podczas przygotowywania przedstawień operowych. Również w rozważaniach prawniczych Ewa Łętowska często za punkt wyjścia do rozważań przyjmowała libretta operowe. Zgromadziła obszerną kolekcję wydawnictw muzycznych. Wraz z mężem tworzyła poświęcone muzyce programy dla Polskiego Radia.

Wybrane publikacje Publikacje naukowe Umowa o świadczenie przez osobę trzecią, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1970. Wzorce umowne: ogólne warunki, wzory, regulaminy, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1975. Poradnik konsumenta (współautorka z Krystyną Wójcik), Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1983, . Komentarz do ogólnych warunków umów konsumenckich (współautorka z Czesławą Żuławską), Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1986, . Podstawy prawa cywilnego, Ecostar, Warszawa 1993, . Po co ludziom konstytucja, Exit, Warszawa 1995, . La constitution, oeuvre de la société?, Schulthess Polygraphischer, Zurych 1995. The commissioner for citizens’ rights in Central and Eastern Europe: the Polish experience, Saint Louis Univ. School of Law and Warsaw Univ. School of Law, Saint Louis 1996. Sąd Najwyższy USA. Prawa i wolności obywatelskie (współautorka z Rogerem Goldmanem i Stanisławem Frankowskim), Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE, Warszawa 1997. Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck, Warszawa 1999, . Bezpodstawne wzbogacenie, C.H. Beck, Warszawa 2000, . Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów: komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2000, . Ochrona niektórych praw konsumentów: komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2001, . Zbieg norm w prawie cywilnym, C.H. Beck, Warszawa 2002, . Nieuczciwe klauzule w prawie umów konsumenckich (współredaktor), C.H. Beck, Warszawa 2004, Europejskie prawo umów konsumenckich, C.H. Beck, Warszawa 2004, . Prawo zobowiązań – część ogólna (redaktor), C.H. Beck, Warszawa 2006, . Umowy odnoszące się do osób trzecich (współautorka z Małgorzatą Bednarek i Przemysławem Drapałą), C.H. Beck, Warszawa 2006, . Prawo intertemporalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego (redaktor), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2008, .

Publikacje popularyzatorskie Baba na świeczniku (Ewa Łętowska w rozmowie z Mariuszem Janickim i Stanisławem Podemskim), Polska Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa 1992, . Jak zaczynał Rzecznik Praw Obywatelskich (felietony 1988–1991), Agencja Master, Łódź 1992, . Rzeźbienie państwa prawa: 20 lat później (Ewa Łętowska w rozmowie z Krzysztofem Sobczakiem), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2012, . O prawie i o mitach (współautorka z Krzysztofem Pawłowskim), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013, . O prawie i o operze (współautorka z Krzysztofem Pawłowskim), Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2014, . Matylda i Gala Stulecia (współautorka z Krzysztofem Pawłowskim), Teatr Wielki – Opera Narodowa, Warszawa 2016, . Jak urządzić Skrzatowisko? (współautorka z Krzysztofem Pawłowskim), Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018, . Projekt M. / ACUS (współautorka z Krzysztofem Pawłowskim), Wydawnictwo Arche, Sopot 2020, . O wygaszaniu państwa prawa (współautorka z Jerzym Zajadłą), Wydawnictwo Arche, Sopot 2020, .

Odznaczenia i wyróżnienia W 1996 została odznaczona przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 1996 r. o nadaniu orderów ().. W 2011 prezydent Bronisław Komorowski nadał jej Krzyż Komandorski z Gwiazdą tego orderuPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 maja 2011 r. o nadaniu orderów ().. W 1979 odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi.

Otrzymała doktoraty honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego (2008), Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej (2009) i Uniwersytetu Warszawskiego (2016).

W 1992 otrzymała Kowadło Kuźnicy. W 1995 wyróżniona przez Fundację Friedricha Eberta („Human Rights 1994”) za działalność w zakresie ochrony praw człowieka i umacnianie zasad państwa prawa. W 2000 uhonorowana Medalem „Zasłużony dla Tolerancji” przyznawanym przez Fundację Ekumeniczną oraz Nagrodą Naukową im. Mikołaja Kopernika miasta Krakowa w dziedzinie ekonomii. Została wyróżniona tytułem „Kobieta Roku” przez miesięcznik „Twój Styl”. W 2011 władze Polskiego Czerwonego Krzyża przyznały jej Odznakę Honorową PCK I stopnia. W 2013 została laureatką Nagrody za Odważne Myślenie im. Barbary Skargi przyznawanej przez Konfederację Lewiatan i Fundację na Rzecz Myślenia im. Barbary Skargi.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Collegium Invisibile Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Prawnych PAN Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Rady Legislacyjnej Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Prawników Polskich Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Naukowej im. Mikołaja Kopernika w dziedzinie ekonomii Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Polskiego Czerwonego Krzyża I stopnia Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Polscy administratywiści Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polscy cywiliści Kategoria:Polscy konstytucjonaliści Kategoria:Polscy krytycy muzyczni Kategoria:Polscy specjaliści praw człowieka Kategoria:Pracownicy Instytutu Nauk Prawnych PAN Kategoria:Rzecznicy Praw Obywatelskich Kategoria:Sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego Kategoria:Sędziowie Trybunału Konstytucyjnego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii