Uniwersalne państwo homogeniczne – byt państwowy, który według teorii amerykańskiego politologa, filozofa politycznego oraz ekonomisty Francisa Fukuyamy (zawartej w jego pracy Koniec historii z 1992) powstaje u kresu historii i opiera się na dwóch zasadniczych filarach: gospodarce oraz uznaniu. Proces historii ludzkiej, który do tego państwa prowadzi, stymulowany jest zarówno logiką rozwoju nowożytnego przyrodoznawstwa, jak i walką o uznanie.
Dwa filary uniwersalnego państwa homogenicznego I filar (gospodarka) Fukuyama twierdził, że wypływa on z pożądliwej części duszy, która dąży do nieograniczonej akumulacji bogactwa. Nieograniczona akumulacja stała się możliwa dzięki sojuszowi pożądania i rozumu. Człowiek samoistnie dąży do posiadania coraz większej ilości dóbr i poddaje się ogólnemu pędowi do dobrobytu. Istotnym czynnikiem był rozwój kapitalizmu, który dał większe niż kiedykolwiek możliwości nabywania dóbr.
II filar (uznanie) Drugi filar to tak zwana walka o uznanie, wyrosła z tymotejskiej strony duszy. Stymulowała ją rzeczywistość niewolnictwa, przecząca znanej niewolnikowi wizji świata, w którym wszyscy ludzie są wolni i równi przed obliczem Boga. Fukuyama uważa, iż potrzeba uznania jest brakującym ogniwem między liberalną ekonomiką a polityką. Rozum i zmierzanie do uznania uprawnień podstawowych wystarczą, by wyjaśnić gospodarkę rynkową, ale dążenie do demokracji liberalnej jest motywowane przez thymos. Inne formy rządu (np.: autorytarne czy totalitarne) nie są w stanie zaspokoić ludzkiego pragnienia uznania. Do natury człowieka należy nieodparta chęć wolności i uznania, a zapewnić to może tylko demokracja liberalna.
Demokracja liberalna, czyli koniec historii Francisa Fukuyama w swej książce twierdzi, że demokracja liberalna stanowi metodę osiągnięcia wielkiej obfitości dóbr materialnych. Wskazuje nam także drogę do całkowicie niematerialnego celu, jakim jest wolność. Demokracja liberalna integralnie powiązana jest z wolnym rynkiem. Zaspokaja uczucia tymotejskie: megalothymię i izothymię, pragnienie uznania za lepszego od innych i za równego innym. Koniec historii może być rozumiany jako wyczerpanie się możliwości tworzenia nowych projektów ustrojowych i wizji społecznych, które odpowiadałyby strukturze psychiczno-moralnej ludzi Zachodu.
Amerykański politolog twierdzi, że historia kończy się w pewnym sensie wraz z upadkiem komunizmu, czyli państw tak zwanego realnego socjalizmu, i przyjęciem przez większość krajów systemu liberalnej demokracji. Ta liberalna demokracja oraz rynkowy porządek gospodarczy mają być według Fukuyamy najdoskonalszym z możliwych do urzeczywistnienia systemów politycznych.
Państwo liberalne według Fukuyamy Państwo liberalne musi być uniwersalne, czyli przyznawać szacunek wszystkim obywatelom ze względu na ich człowieczeństwo, a nie ze względu na członkostwo w jakiejś grupie narodowościowej, etnicznej lub rasowej. Musi też być homogeniczne, to znaczy kreować społeczeństwo oparte na zniesieniu rozróżnienia między panami i niewolnikami. Według Fukuyamy przewaga systemu liberalno-demokratycznego leży w dużym stopniu w uprawnieniach obywatelskich, przysługujących niezależnie od statusu majątkowego czy koloru skóry. Każdy posiada pewne niezbywalne prawa, np.: prawo do życia, prawo do własności prywatnej, prawo do wygłaszania swoich poglądów itp.
Może również uczestniczyć w samym rządzeniu. Uczestnictwem takim może być głosowanie w cyklicznych wyborach lub bardziej aktywny udział w procesie politycznym, np.: ubieganie się o urząd lub służba w administracji publicznej. Dzięki temu każdy może pełnić rolę pana i mieć wpływ na otaczający go świat. Powszechny samorząd znosi rozróżnianie na panów i niewolników; każdy jest uprawniony do odegrania przynajmniej częściowo roli pana.
Uniwersalne państwo homogeniczne będzie ostatnim stadium ludzkiej historii, ponieważ w zupełności zaspokaja człowieka.
Mimo iż Fukuyama uważa system liberalno-demokratyczny za najdoskonalszy, to zadaje pytania dotyczące dalszego rozwoju koncepcji - czy człowiek zadowalał się tym, że jest uznawany jedynie za równego wszystkim innym ludziom, czy też zażąda czegoś więcej.
Zobacz też rząd światowy państwo uniwersalne
Bibliografia Francis Fukuyama, Koniec historii, Poznań 1996.
Linki zewnętrzne Francis Fukuyama Wywiad z Fukuyamą
Kategoria:Historia państwowości Państwo