thumb|Henryk Lew – fundator świątyni wraz z żoną Matyldą – fragment Ewangeliarza Henryka Lwa
Katedra Świętych Błażeja, Jana Chrzciciela i Tomasza Becketa w Brunszwiku – jedna z najstarszych świątyń miasta, położona przy południowej stronie historycznego Placu Zamkowego obok zamku Dankwarderode, z którym świątynia jest połączona drewnianym gankiem.
Fundowana przez księcia Saksonii Henryka Lwa świątynia została poświęcona świętym Błażejowi, biskupowi i męczennikowi, patronowi Welfów i Janowi Chrzcicielowi ostatniemu prorokowi Starego Testamentu. 29 grudnia 1226 katedra otrzymała trzecie wezwanie – świętego Tomasza Becketa – arcybiskupa Canterbury zamordowanego na rozkaz Henryka II Plantageneta. W 1195 roku Henryk Lew został pochowany w środkowej nawie obok swojej żony, Matyldy, córki Henryka II Plantageneta, siostry m.in. Ryszarda Lwie Serce i Jana bez Ziemi. Wykonany z wapienia muszlowego nagrobek uważany jest za jeden z pierwszych dzieł średniowiecznej sztuki sepulkralnej z przedstawieniem pary książęcej. Katedra której wystrój miał być ideową kopią świątyni jerozolimskiej kryje wewnątrz liczne dzieła sztuki m.in. romański, drewniany krucyfiks Imervarda, czy cykl malowideł ściennych z ok. 1230. Z czasów Henryka Lwa pochodzą dwa cenne dzieła plastyki romańskiej – stół ołtarza dedykowanego Marii (przy którym czytano Słowo Pańskie z Ewangeliarza Henryka Lwa) oraz wielki, brązowy świecznik siedmioramienny. Do XVII wieku katedra miała bogaty skarbiec, którego cenne dzieła złotnicze (m.in. krzyż Welfów, ołtarz przenośny Eilbertusa z Kolonii, relikwiarz kopułowy) określane są mianem Skarbu Welfów.
Historia Czasy średniowieczne thumb|Model kościoła – fragment nagrobka Henryka Lwa Początki dziejów obecnej katedry wiążą się z księciem Henrykiem Lwem, który obrał Brunszwik jako nową siedzibę swojego księstwa. Wcześniej istniał tu kościół zbudowany przez księcia Brunona, poświęcony w 1030. W 1173 po powrocie Henryka Lwa z pielgrzymki do Ziemi Świętej, władca podjął decyzję wzniesienia nowego, monumentalnego kościoła, który oprócz sakralnej funkcji miał wyrażać wysoką rangę władcy. W latach 1182–1185, kiedy to książę był skazany na banicję do Anglii, prace zostały przerwane. Część wschodnia wraz z prezbiterium została wzniesiona do ok. 1188 (kiedy poświęcono ołtarz NMP). Pomimo pożaru dachu w 1195, w roku śmierci Henryka Lwa, zakończono prace nad transeptem oraz korpusem nawowym i westwerkiem. Trzy lata później zmarła żona Henryka Lwa, Matylda, która została pochowana obok swojego małżonka. W 1230 wykonano obecny nagrobek dla zmarłej pary książęcej. Pierwotny kształt świątyni zdradza model świątyni trzymanej przez postać Henryka Lwa z tegoż nagrobku. W formie przypomina w dużej mierze obecny kościół, trójnawową bazylikę z transeptem i zachodnim dwuwieżowym westwerkiem. Około 1300 podwyższono środkową część westwerku o dzwonnicę, która została umieszczona pomiędzy dwie ośmioboczne wieże. Ozdobiona została dużymi oknami z dekoracją maswerkową. Pomiędzy 1322 a 1346 rozbudowano część południową korpusu, dodając nawę, zaś północną nawę przebudowano w stylu późnego gotyku angielskiego dopiero w XV w. Poświęcenie jej miało miejsce w 1477 roku.
Dalsze dzieje Pojęcie katedra w kontekście świątyni brunszwickiej pojawia się po raz pierwszy w XIV lub XV stuleciu, aczkolwiek nie jest do dziś wyjaśniona sprawa istnienia przy niej siedziby biskupa. W wyniku reformacji, kiedy to Brunszwik opowiedział się za naukami Lutra w 1543 katedra została przejęta przez tamtejszą gminę ewangelicką, która opiekuje się świątynią do dziś. Od tego czasu wnętrze stopniowo wzbogacało się o kolejne epitafia, głównie manierystyczne i barokowe. Za księcia Rudolfa Augusta ok. 1687 i jego brata księcia Antona Ulricha ok. 1700 kościół częściowo zbarokizowano. Zmiany te usunięto pomiędzy 1866–1910, pracami kierował miejski budowniczy, architekt Johann Karl Ernst Wiehe.
III Rzesza, wojna i czasy współczesne W dobie Trzeciej Rzeszy, świątynia była bezpośrednio przedmiotem hitlerowskiej propagandy, za sprawą nazistowskiej percepcji na postać Henryka Lwa i jego ambicje polityczne. Dawny grobowiec księcia został zamieniony na ideowe mauzoleum. W 1935 roku dokonano otwarcia nagrobka, ponadto architekci bracia Walter i Johannes Krüger postawili nowy postument z dekoracjami m.in. ornamentalnymi z motywem stylizowanej swastyki, oraz herbami miast założonych przez Henryka Lwa. Nawiązując do średniowiecznych malowideł transeptu i prezbiterium, w latach 30. XX w. pokryto ściany korpusu nowym cyklem fresków przedstawiających podbój Wschodu przez Henryka Lwa, co było zgodne z nazistowskim volkizmem.
W czasie II wojny światowej brunszwicka katedra nie podzieliła losu centrum miasta, które zostało niemal całkowicie zniszczone. Najcenniejsze dzieła sztuki ewakuowano, w przypadku zniszczeń zanotowano drobne uszkodzenia dachu, sklepień. Przede wszystkim zachował się cenny zespół malowideł i elementy rzeźby architektonicznej. Po wojnie dokonano restauracji kościoła m.in. usunięto większość zmian z czasów hitlerowskich. Ściany, gdzie znajdowały się XX-wieczne malowidła zostały pobielone.
Architektura Układ przestrzenny Katedra w Brunszwiku w obecnej formie jest pięcionawową bazyliką z transeptem, prezbiterium oraz dwuwieżowym westwerkiem. Dawny trójnawowy korpus nawowy tworzy system wiązany, jednemu przęsłowi nawy głównej odpowiadają dwa w nawach bocznych, w przypadku świątyni brunszwickiej nawa główna składa się z czterech przęseł, podczas gdy boczne osiem. Późniejsze rozbudowania naw bocznych nie naruszyły pierwotnej struktury przestrzennej korpusu. Jednoprzęsłowe prezbiterium zamknięte jest wydzieloną półokrągłą absydą. Podobny schemat przestrzenny cechuje transept, oba ramiona posiadają od wschodu niewielkie absydy.
Elewacje zewnętrzne thumb|Romański portal przy zamku Dankwarderode, tzw. Löwenportal Na zewnątrz architektura elewacji czytelnie ilustruje poszczególne fazy budowy świątyni. Oprócz naw bocznych elewacje zachowały swój pierwotny romański charakter. Surowe kamienne ściany artykułowane są jedynie za pomocą płaskich lizen wykonanych z ciosu. Z ciosu wykonane są także obramienia okien. Dekorację tych partii tworzy jedynie fryz arkadowy wieńczący elewacje. Południową gotycką elewację, tworzy rząd przęseł z ostrołukowymi oknami, nakryte są osobnym dachem i zwieńczone trójkątnym szczytem z kwiatonem. Artykulację ścian tworzą szkarpy z drobną dekoracją rzeźbiarską. Ściana elewacji północnej przepruta jest dużymi oknami zamkniętymi tzw. łukiem Tudorów. Część zachodnia nawy posiada parę ostrych łuków umieszczonych powyżej ozdobnego portalu wejściowego. Całość nawy wieńczy kamienna balustrada z bogata dekoracją maswerkową.
Portale Do wnętrza katedry prowadzi pięć wejść, dwa od strony północnej (jedno do transeptu, drugie do nawy południowej), dwa od południa (oba do nawy), oraz jedno zachodnie. Wszystkie są ozdobione portalami, z czego dwa północne mają reprezentacyjny charakter. Najstarszy portal (Löwenportal) umieszczony jest obok wejścia do zamku ma formę arkady z łukiem półkolistym. Odznacza się typową dla romanizmu surowością profilowanych ościeży i archiwolt. Archiwolta nad wejściem mają kształt trójliścia. Drzwi zdobią okucia z motywem stylizowanej ślimacznicy charakterystycznej dla sztuki celtyckiej. Portal wejścia do nawy południowej o profilowanych ościeżach wieńczy wimperga w kształcie oślego grzbietu. Flankują go dwie fiale.
Zegary thumb|upright|left|Zegar słoneczny z 1518 r. Na elewacji południowej katedry znajdują się cztery zabytkowe zegary słoneczne, pochodzące z lat 1334, 1346, 1518, 1716. Najstarsze z nich mają formę półokrągłych tarcz z promieniami wyznaczającymi godziny, wyrytych na blokach kamiennych. Największy z zegarów, zawieszony jest na ścianie północnej wieży ma tarczę na której oprócz godzin został namalowany kalendarz, znaki zodiaku. Wykonany został w Augsburgu przez Georga Hertela dla miejskiej mennicy przy placu Kohlmarkt w Brunszwiku, a następnie przeniesiony na obecne miejsce.
Wieże thumb|Widok na westwerk od strony południowej Zachodnią elewację tworzy masywny dwuwieżowy westwerk wykonany z surowego kamienia. Profilowane wykonane z ciosu naroża ośmiobocznych wież podkreślają wertykalność. Westwerk tworzą trzy kondygnacje, dolna prostokątna mieszcząca kruchtę, do której prowadzi neoromański portal, środkowa z rozetą i niewielkimi oknami maswerkowymi od strony zachodniej, oraz górną, którą tworzą dwie ośmioboczne wieże oraz prostokątna gotycka dzwonnica z wielkimi oknami z maswerkami, co stanowi kontrast dla surowych ścian wież zwieńczonych niskimi ostrosłupowymi hełmami. Wieża południowa z niewielką latarnią na hełmie jest nieznacznie wyższa.
Dzwony Dzwonnica katedry brunszwickiej kryje 12 dzwonów, z czego wszystkie oprócz dzwonu Tomasz z Canterbury są zabytkowe. Najmniejszy dzwon, zwany Błażej Najmniejszy jest najstarszym, z ok. XV wieku. Szczęśliwie zachowało się dziewięć renesansowych dzwonów, w tym największy Błażej Wielki pochodzących z XVI wieku. Pochodzą one z pracowni dwóch odlewników Gerharda van Vou i Hinricka van Campen. Dzwon Tomasz z Canterbury, znany jest od 1660. Niestety dzwon uległ pęknięciu i został zdjęty. W celu przywrócenia kompletnego zestawu dźwięku dzwonów w 1990 na miejsce dawnego XVII-wiecznego dzwonu odlano nowy. Poszczególne dzwony są zawieszone na trzech piętrach dzwonnicy. Nr Nazwa Data odlania Ludwisarz, Miejsce odlania Średnica(mm) Ciężar(kg) Dźwięk(16tel) Piętro 1 Salvator/Blasius major 1502 Gerhard van Wou 1935 4800 a0 +1 dolne 2 Maria 1502 Gerhard van Wou 1726 3300 h0 −1 dolne 3 Jan Chrzciciel 1502 Gerhard van Wou 1548 2400 cis¹ −5 dolne 4 Tomasz z Canterbury 1990 Glockengießerei Rincker, Sinn 1374 1578 d¹ ±0 środkowe 5 Anna/Dominikal 1506 Hinrick van Campen 1053 690 eis¹ +4 środkowe 6 Blasius medius et minor/Bergglocke 1506 Hinrick van Campen 941 550 gis² −5 środkowe 7 Maria/Wolfglocke 1506 Hinrick van Campen 843 380 ais¹ +2 środkowe 8 Tomasz Apostoł 1506 Hinrick van Campen 796 320 h¹ +3 środkowe 9 Kaspar/Vesper-/Opfermannsglocke 1506 Hinrick van Campen 697 220 cis² +5 środkowe 10 Katarzyna 1506 Hinrick van Campen 643 180 dis² −1 środkowe 11 Gabriel/Stimm-/Bimmelglocke 1700 Arnold Grete, Braunschweig 510 90 eis² +6 górne 12 Adämchen/Błażej Najmniejszy ok. XV wieku nieznany/nieznane 390 36 dis³ +4 górne
Wnętrze Prezbiterium, transept i nawa główna thumb|Wnętrze katedry, widok od strony zachodniej Nawa główna, prezbiterium, transept, oraz częściowo nawa południowa przykryte są sklepieniem krzyżowo-kolebkowym. W przypadku części chórowej, sklepienia są oddzielone gurtami. Ten motyw występuje również w nawie południowej co dwa przęsła. Sklepienia wsparte są na masywnych filarach międzynawowych, oraz kolumnach. Zgodnie z porządkiem systemu wiązanego zastosowano alternację filarów (filar – kolumna), które tworzą w elewacjach wewnętrznych arkady międzynawowe, zamknięte półkolistym łukiem. Światło pada z prostokątnych, półkoliście zamkniętych okien, z których większość tworzą parzysty układ.
Nawy południowe Podwójne nawy boczne mają tę samą wysokość. W przypadku południowej zachowano dawną romańską nawę boczną, dobudowując drugą gotycką, nakrytą sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Zachował się gotycki detal architektoniczny – cykl zworników, z płaskorzeźbionymi motywami roślinnymi, oraz zoomorficznymi (m.in. orzeł, lew). Sklepienie wsparte jest na ośmiobocznych filarach. Nawę oświetlają duże ostrołukowe okna z dekoracją maswerkową.
Nawy północne thumb|Nawa północna