Efebia (stgr. ἐφηβεία [ephēbeía] – 'młodość') – system wychowania obowiązujący w miastach starożytnej Grecji, który poprzedzał przyjęcie do wspólnoty pełnoprawnych obywateli. Głównym elementem efebii było szkolenie wojskowe. System ten istniał w wielu poleis, ale znany jest najlepiej na przykładzie Aten w IV wieku p.n.e.
Pierwsze wzmianki o ateńskiej efebii pochodzą z roku 335 p.n.e. (w okresie po bitwie pod Cheroneją). Młodzi Ateńczycy w wieku 18 lat poddawani byli najpierw testowi sprawnościowemu, po którym składali przysięgę w świątyni Aglauros. Następnie zakładali chlamidy i byli przydzielani do oddziałów stacjonujących w Pireusie (fortece Akte i Munichia). Tam uczyli się posługiwania bronią, strzelania z łuku i rzutu oszczepem. Otrzymywali też żołd po 4 obole dziennie, przeznaczany na wspólne wyżywienie oddziału. Pod koniec pierwszego roku efebowie otrzymywali włócznie i tarcze hoplitów i wysyłani byli do granicznych fortec ateńskich. Po odbyciu kolejnej rocznej służby zostawali pełnoprawnymi obywatelami AtenArystoteles, Ustrój polityczny Aten rdz. 42.
W okresie hellenistycznym instytucja efebii rozpowszechniła się w całym greckim świecieInstytucja efebii w życiu miast Azji Mniejszej w okresie hellenistycznym. Trwała zazwyczaj jeden rok, przestała być obowiązkowa, stała się elitarna, przestano wypłacać zasiłek, mniejszy nacisk położono na służbę wojskową, większy zaś na ogólne wykształcenie. Z zachowanych inskrypcji wiadomo że w latach 334-325 ateńskie roczniki składały się z 370-700 młodych ludzi, w r. 267/266 było ich tylko 33, w 247/246 – 29Ewa Wipszycka, Benedetto Bravo Historia starożytnych Greków Tom 3, 1992, s. 438.
Zobacz też
efeb
Przypisy
Bibliografia M. Jaczynowska, D. Musiał, M. Stępień, Historia starożytna, TRIO, Warszawa 2006, s. 396. Guy Rachet, Słownik cywilizacji greckiej, 2004, Wydawnictwo "Książnica", . Mała encyklopedia kultury antycznej, Warszawa 1990
Kategoria:Starożytna Grecja Kategoria:Szkolnictwo wojskowe