Medal Cracoviae Merenti – wyróżnienie nadawane przez Radę Miasta Krakowa osobom, organizacjom i instytucjom szczególnie zasłużonym dla miasta Krakowa. Został ustanowiony uchwałą Rady Miasta Krakowa w 1992Uchwała nr LIV/370/92 Rady Miasta Krakowa z dnia 12 czerwca 1992 r. w sprawie ustanowienia Medalu „CRACOVIAE MERENTI” za zasługi dla Miasta Krakowa.. Posiada trzy klasy: medal złoty, srebrny i (od 1998) brązowy.
Historia Medal ustanowiony w 1992 roku początkowo przyznawała Rada Miasta na wniosek Kapituły Medalu, która składała się z Prezydenta Miasta jako Przewodniczącego i członków wybieranych przez Radę Miasta na okres 6 lat spośród osób wyróżnionych medalem. Kapituła ustalała szczegółowe zasady przyznawania medalu oraz regulamin określający sposób jego noszenia. Wprowadzono dwie klasy medalu: złoty i srebrny. Medal miał być przyznawany w liczbie 3 złote w ciągu 3 lat i 6 srebrnych rocznie. W 1993 roku zamieniono Kapitułę na Komisję Medalu „Cracoviae Merenti”.
W 1997 roku ustanowiono, że medal złoty przyznany w 1993 roku Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II, będzie jedynym Złotym Medalem „Cracoviae Merenti” przyznanym osobie. Od tego momentu otrzymują go tylko organizacje lub instytucje szczególnie zasłużone dla Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. Od 1998 roku medal posiada trzy klasy: złoty, srebrny i brązowy. Zmieniono także przepis dotyczący liczby przyznawanych medali: 1 złoty, 3 srebrne i 6 brązowych w okresie kadencji Rady Miasta. Liczba przyznawanych medali może się zmienić po uchwaleniu osobnej uchwały np. w kadencji 1998–2002 z uwagi na przypadające jubileusze Rada Miasta Krakowa zdecydowała o przyznaniu 2 medali złotych. Podobne decyzje zapadły także w innych kadencjach. W 2006 roku ustalono, że do Komisji Medalu oprócz prezydenta miasta wchodzić będą metropolita krakowski i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2025 roku w Komisji Medalu zasiadają prezydent miasta, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie.
Wygląd medalu Jest to krążek o średnicy 60 mm. Na awersie medalu widnieje herb Krakowa, Wzgórze Wawelskie i napis „CRACOVIAE MERENTI” („zasłużony dla Krakowa”), na rewersie natomiast wizerunek królowej Jadwigi według portretu Jana Matejki i napis „HEDVIGIS REGINA POLONIAE PRINCEPS LITHUANIAE et HERES RUSIAE” („Jadwiga królowa Polski, księżna Litwy i dziedziczka Rusi”). Każdy przyznany medal otrzymuje kolejny numer, który wytłacza się na rancie, na prawo od awersu.
Autorem projektu medalu wyłonionym w konkursie w latach 90. jest artysta rzeźbiarz Kazimierz Adamski.
Lista laureatów (numer kolejny oznacza numer medalu jaki został przyznany i podany w tytule odpowiedniej uchwałyLaureaci Cracoviae Merenti.).
Złote medale Jan Paweł II – 1993 Biskupstwo Krakowskie – 1999 Uniwersytet Jagielloński – 1999 Towarzystwo Strzeleckie „Bractwo Kurkowe” w Krakowie – 2005 Szpital Zakonu Bonifratrów św. Jana Grandego w Krakowie – 2009 Krakowska Kongregacja Kupiecka – 2010 Zamek Królewski na Wawelu – 2020
Srebrne medale Krzysztof Penderecki – 1993 Karolina Lanckorońska – 1995 Krystyna Zachwatowicz-Wajda i Andrzej Wajda – 1995 Jerzy Turowicz – 1995 Jerzy Wyrozumski – 1995 Peter Schönlein – 1996 Karl Dedecius – 1997 Jan Deszcz – 1997 Ludwik Piechnik – 1997 Jacek Woźniakowski – 1997 Jan Nowak-Jeziorański – 1997 Jerzy Nowosielski – 1999 Józef Mońko – 2000 Zbigniew Stanisław Chojnacki – 2000 Miejska Straż Pożarna w Krakowie – 2003 Akademia Ekonomiczna w Krakowie – 2004 Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie – 2005 Klub Sportowy „Cracovia” i Towarzystwo Sportowe „Wisła” – 2006 Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa – 2007 Chorągiew Krakowska Związku Harcerstwa Polskiego oraz Okręg Małopolski Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej – 2008 Akademicki Związek Sportowy w Krakowie – 2009 Krakowskie Pogotowie Ratunkowe – 2011 Małopolski Cech Rzemieślników i Przedsiębiorstw Budowlanych – 2012 Radio Kraków – 2012 Arka Pana – Parafia Matki Bożej Królowej Polski w Krakowie – 2012 Komisja Robotnicza Hutników NSZZ Solidarność – 2013 Okręgowa Izba Lekarska w Krakowie – 2013 Franciszek Macharski – 2015 Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa – 2017 Jan Andrzej Kłoczowski – 2017 Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, obecnie Muzeum Krakowa – 2019 Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie – 2020 Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie – 2020 Tygodnik Powszechny – 2022 Muzeum Narodowe – 2022 Wodociągi Miasta Krakowa S.A. – 2022
Brązowe medale Kazimierz Fugiel – 1998 Elie Gervois – 1998 Marjorie Salisbury – 1998 Karol Paluch – 2000 Jerzy Bryła – 2001 Tadeusz Piekarz – 2001 Adam Bielański – 2002 Stanisław Małysiak – 2002 Czesław Marchewczyk – 2002 Władysław Godyń – 2004 Józef Skotnicki – 2004 Edward Szymański – 2004 Stanisław Jan Gałoński – 2005 Bronisław Chromy – 2005 Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” – 2007 Hospicjum św. Łazarza – 2007 Zofia Żelazny i Zdzisław Żelazny – 2007 Zdzisław Żygulski – 2007 Chór Mariański – 2008 Eugeniusz Waniek – 2008 Andrzej Kosiniak-Kamysz – 2012 Stefan Dousa – 2013 Jadwiga Romańska-Gabryś – 2013 Stanisława Centkowska – 2013 Wincenty Kućma – 2014 Małopolska Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych – 2014 Opera Krakowska – 2015 Sobiesław Zasada – 2015 Okręgowa Izba Aptekarska w Krakowie – 2016 Towarzystwo Lekarskie Krakowskie – 2017 Studencki Komitet Solidarności – 2017 Okręgowa Izba Radców Prawnych w Krakowie – 2018 Komitety Obywatelskie – 2018 Wojciech Plewiński – 2018 Antoni Borgosz – 2018 Krzysztof Wielgus – 2019 Jan Ostrowski – 2020 Mieczysław Kozłowski – 2020 Kazimierz Barczyk – 2020 Andrzej Białas – 2022 Piwnica pod Baranami – 2022 Jacek Purchla – 2022 Andrzej Zarycki – 2022 Aleksander Łodzia-Kobyliński – 2022
Przypisy
Kategoria:Polskie nagrody Kategoria:Kraków