Terytorium zależne – ogólne określenie obszarów znajdujących się pod różnymi formami zależności politycznej od jakiegoś państwa lub innego podmiotu prawa międzynarodowego. Terytoriami zależnymi są lub były: kolonie, departamenty zamorskie i terytoria zamorskie, kondominia, protektoraty, terytoria mandatowe i powiernicze, terytoria stowarzyszone, australijskie terytoria zewnętrzne, dependencje, terytoria nieinkorporowane i inne.
Terytoria zależne istniejące obecnie thumb|400px|Terytoria zależne świata w 2011 r. Nie ma kryteriów pozwalających w każdym przypadku jednoznacznie rozstrzygnąć, czy dany obszar stanowi terytorium zależne, czy jest integralną częścią jakiegoś państwa. Lista terytoriów niesamodzielnych ONZ liczy tylko 17 pozycji, natomiast w oficjalnych wykazach terytoriów zamorskich poszczególnych państw uwzględnianych jest znacznie więcej takich jednostek. Ustalając, czy dany obszar jest terytorium zależnym, należy brać również pod uwagę jego oddalenie od kraju macierzystego i szczególny status administracyjny. Lista poniżej obejmuje 67 terytoriów zależnych, istniejących zgodnie z ustaleniami Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych PolskiUrzędowy wykaz nazw państw i terytoriów niesamodzielnych..
Amerykański Departament Stanu wymienia 64 terytoria zależne – w odróżnieniu od polskiej listy nie wymienia osobno terytoriów antarktycznych (wymienia łącznie Antarktydę) i trzech gmin zamorskich Holandii (Bonaire, Saba, Sint Eustatius), wymienia zaś dodatkowo jako terytoria zależne Makau i HongkongDependencies and Areas of Special Sovereignty..
W wykazie Unii Europejskiej również wymieniono łącznie Antarktydę, pominięto zamorskie gminy Holandii i dodano Hongkong i Makau, ponadto drobne terytoria amerykańskie wymieniono jako jedno o nazwie Małe Oddalone Wyspy Stanów Zjednoczonych, dwa terytoria norweskie wymieniono jako jedno o nazwie Svalbard i Jan Mayen oraz jako osobne terytorium wymieniono Wyspy AlandzkieWykaz krajów, terytoriów i walut.. Wykaz UE jest zbieżny z wykazem ISO, dwie różnice to uwzględnienie przez ISO trzech gmin zamorskich Holandii, które potraktowano jako jedno terytorium o nazwie Bonaire, Sint Eustatius i Saba, oraz pominięcie francuskiego terytorium Wyspa ClippertonaISO 3166-1..
W rubryce „Data utworzenia” podano rok utworzenia posiadłości – pominięto tu krótkie okresy administracji przez inne państwa; w przypadku dłuższego administrowania przez obecną metropolię podano datę wydzielenia jako osobnego terytorium.
Państwo kontrolujące Nazwa terytorium Data utworzenia Wcześniejszy statusZmiany statusu od czasu utworzenia terytorium Na mocy Układu Antarktycznego do roku 1991 zostały zawieszone roszczenia terytorialne do obszarów znajdujących się na południe od 60°S. Na mocy podpisanego 30 kwietnia 1991 w Madrycie układu, postanowienia Układu Antarktycznego odnośnie do roszczeń terytorialnych zostały przedłużone do 2041 roku. 1933 terytorium brytyjskie – Terytorium Wyspy Norfolk 1914 terytorium Nowej Południowej Walii – Terytorium Wyspy Bożego Narodzenia 1958 terytorium brytyjskiego Singapuru – Terytorium Wysp Ashmore i Cartiera 1978 część Terytorium Północnego – Terytorium Wysp Heard i McDonalda 1947 terytorium brytyjskie – Terytorium Wysp Kokosowych (Keelinga) 1955 terytorium brytyjskiego Singapuru – Terytorium Wysp Morza Koralowego 1969 część australijskiego stanu Queensland 1380 posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1979 terytorium autonomiczne 1380 posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1948 terytorium autonomiczne 1955 dependencja Madagaskaru Gujana Francuska 1643 obszar bez przynależności państwowej; od 1946 departament zamorski Gwadelupa 1775 część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski MajottaRoszczenia Komorów. 1975 część francuskich Komorów; od 2003 zbiorowość zamorska; od 2011 departament zamorski Martynika 1783 część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski Nowa Kaledonia 1853 obszar bez przynależności państwowej; od 1946 terytorium zamorskie, od 1999 specjalny status 1842–1888 obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa na poszczególnych wyspach); od 1946 terytorium zamorskie jako Francuskie Posiadłości w Oceanii, od 1957 pod obecną nazwą, od 2003 zbiorowość zamorska 1642 obszar bez przynależności państwowej; od 1665 posiadłość Francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, od 1764 kolonia, od 1946 departament zamorski – Wspólnota Saint-Barthélemy 2007 część Gwadelupy – Wspólnota Saint-Martin 2007 część Gwadelupy Saint-Pierre i Miquelon – Wspólnota Terytorialna Saint-Pierre i Miquelon 1763 część brytyjskiej Nowej Szkocji; od 1946 terytorium zamorskie, od 1976 departament zamorski, od 1985 zbiorowość terytorialna, a od 2003 zbiorowość zamorska Wallis i Futuna – Terytorium Wysp Wallis i Futuna 1961 dependencja Nowej Kaledonii; od 1961 terytorium zamorskie, od 2003 zbiorowość zamorska 1935 część Kolonii Oceanii 1986 część Antyli Holenderskich 2010 część Antyli Holenderskich – Kraj Curaçao 2010 część Antyli Holenderskich 2010 część Antyli Holenderskich 2010 część Antyli Holenderskich 2010 część Antyli Holenderskich 1922 obszar bez przynależności państwowej 1920 obszar bez przynależności państwowej 1928 terytorium brytyjskie 1930 obszar bez przynależności państwowej 1938 obszar bez przynależności państwowej 1923 terytorium brytyjskie 1949 część brytyjskiej kolonii Wyspy Gilberta i Ellice 1857 obszar bez przynależności państwowej – Terytorium Guamu 1898 część hiszpańskich Filipin 1857 obszar bez przynależności państwowej 1858 obszar bez przynależności państwowej 1858 obszar bez przynależności państwowej 1922 obszar bez przynależności państwowej – Wspólnota Marianów Północnych 1978 część Powierniczych Wysp Pacyfiku 1867 obszar bez przynależności państwowej Roszczenia Haiti. 1857 obszar bez przynależności państwowej 1959 część amerykańskiego Terytorium Hawajów – Wspólnota Portoryka, Wolne Stowarzyszone Państwo PortorykoObie nazwy są w użyciu. 1898 kolonia Hiszpanii; od 1917 terytorium Stanów Zjednoczonych, od 1952 terytorium stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi – Terytorium Samoa Amerykańskiego 1899 obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa) 1898 terytorium hiszpańskie 1917 posiadłość Danii 1960 część brytyjskiego Cypru 1980 część brytyjskiego terytorium Saint Kitts-Nevis-Anguilla 1612 obszar bez przynależności państwowej; od 1612 kolonia Kompanii Wirginijskiej, od 1615 kolonia Somers Isles Company, od 1684 kolonia korony, a od 2002 terytorium zamorskie 1962 3 dependencje Falklandów: Ziemia Grahama, Orkady Południowe, Szetlandy Południowe Roszczenia Mauritiusa. 1965 część Mauritiusu 1871 część brytyjskiej kolonii Saint Christopher, Nevis, Anguilla i Wyspy Dziewicze; w latach 1871–1958 część Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958–1962 część Federacji Indii Zachodnich 1960 część brytyjskiego Cypru Roszczenia Argentyny. 1833obszar bez przynależności państwowej 1985 dependencja Falklandów Roszczenia Hiszpanii. 1713 część Hiszpanii; od 1830 roku kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie – Baliwat GuernseyDependencje Korony brytyjskiej. 1204 część Księstwa Normandii – Baliwat Jersey 1487 część Guernsey 1959 dependencja Jamajki; w latach 1959–1962 część Federacji Indii Zachodnich 1832 część brytyjskiej kolonii Antigua-Barbuda-Montserrat; w latach 1871–1958 część Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958–1962 część Federacji Indii Zachodnich – Wyspy Pitcairn, Henderson, Ducie i Oeno 1952 część Brytyjskich Terytoriów Zachodniego Pacyfiku; do 1970 administrowany z Fidżi 1959 dependencja Jamajki (w latach 1848–1873 jako samodzielna kolonia); w latach 1959–1962 część Federacji Indii Zachodnich 1333 część Królestwa Szkocji; od 1399 Dependencja korony brytyjskiej 1659 posiadłość Holandii; do 1834 posiadłość Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej; następnie kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie
Terytoria historyczne (istniejące w XX i XXI wieku) W rubryce potem/obecnie zaznaczono późniejsze zmiany statusu terytorium – w rubryce tej terytoria zależne oznaczono kursywą, państwa niezależne – grubszą czcionką, a państwa nieuznawane – pogrubioną kursywą.