Parasympatykomimetyki, agonisty receptorów muskarynowych – substancje o działaniu cholinergicznym: acetylocholina i inne wykazujące analogiczne działanie. Związki należące do tej grupy można podzielić na działające bezpośrednio (bezpośrednio łączące się z receptorami) oraz działające pośrednio (przez zwiększanie ilości acetylocholiny). Parasympatykomimetyki mają wielokierunkowe działanie na organizm, wiele z nich jest truciznami, środkami psychoaktywnymi i lekami. Wspólną cechą wszystkich parasympatykomimetyków jest pobudzanie (działanie agonistyczne) receptorów muskarynowych.
Niektóre efekty działania zwężenie źrenic skurcz oskrzeli pobudzenie perystaltyki jelit, skurcz mięśni gładkich przewodu pokarmowego i rozkurcz zwieraczy zwiększenie wydzielania przez gruczoły wydzielania zewnętrznego: kwasów trawiennych, śliny, śluzu w oskrzelach i pochwie, wydzieliny gruczołu krokowego stymulacja ośrodkowego układu nerwowego hamowanie pracy serca (zwolnienie tętna, zmniejszenie siły skurczu)
Podział i przykłady Pochodne choliny acetylocholina metacholina karbachol betanechol furtretonium
Substancje naturalne pilokarpina muskaryna (silna trucizna) arekolina
Parasympatykomimetyki pośrednie Odwracalne inhibitory acetylocholinoesterazy neostygmina fizostygmina pirydostygmina galantamina edrofonium donepezil takryna
Nieodwracalne inhibitory acetylocholinoesterazy sarin pirofosforan tetraetylu diazinon paration paraokson fluostygmina ekotiopat
Zastosowanie W lecznictwie stany skurczowe obwodowych naczyń krwionośnych: metacholina pooperacyjna atonia jelit i pęcherza moczowego: karbachol, betanechol, edrofonium, fizostygmina, neostygmina jaskra (do zmniejszania ciśnienia śródgałkowego): karbachol, betanechol, pilokarpina, fizostygmina, neostygmina pobudzenie wydzielania śliny (w stomatologii): pilokarpina zatrucia atropiną: pilokarpina zatrucia kurarynami: odwracalne I-AChE nużliwość mięśni: neostygmina, edrofonium choroba Alzheimera: donepezil, takryna Inne gazy bojowe (sarin i inne gazy serii G i serii V) insektycydy fosforanoorganiczne
Zobacz też cholinolityki sympatykomimetyki
Bibliografia