Grabowo – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945–1954 i 1973–1976Do 28 września 1954 oraz od 1 stycznia 1973 do 30 czerwca 1976 w woj. białostockim, a następnie w woj. suwalskim (dzisiejsze woj. warmińsko-mazurskie). Siedzibą władz gminy było Grabowo.

Pierwsza odsłona Gminę Grabowo zorganizowano we wrześniu 1945 roku. Zarządy gminne i gminne rady narodowe działały na podstawie ustawy z 23 marca 1933 roku o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego. W gminach organem stanowiącym i kontrolującym była rada gminna, organem zarządzającym i wykonawczym był zarząd gminny, który składał się z wójta, podwójciego i 2-3 członków zarządu. Zakres działania gminnych rad narodowych określała ustawa z 1933 r., potwierdzona ustawą Krajowej Rady Narodowej z 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych oraz dekretem PKWN z 23 listopada 1944 r. o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego. Zarząd gminny jako organ wykonawczy wybierany był przez radę narodową, wybór wójta i podwójciego zatwierdzał starosta. Obok zadań należących do kompetencji samorządu terytorialnego, zarząd gminny wykonywał funkcje administracji państwowej zlecone przez urzędy szczebla powiatowego. Ustawa z 20 marca 1950 r. o jednolitych organach władzy ludowej wprowadziła zmiany w strukturze wewnętrznej gminnych rad narodowych i poszerzyła zakres ich kompetencji w stosunku do zarządów gminnych. Organem wykonawczym gminnej rady narodowej stało się jej prezydium. Dawne działy zastąpiono referatami: ogólno-administracyjnym, finansowym, spraw socjalnych i kulturalnych, gospodarki komunalnej i rolnym. Ustawa o reformie podziału administracyjnego z 25 września 1954 r. zdecydowała o likwidacji gmin, w ich miejsce powstały prezydia gromadzkich rad narodowychhttps://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zespol/-/zespol/110794.

Gmina Grabowo powstała po II wojnie światowej na terenie tzw. Ziem Odzyskanych (tzw. IV okręg administracyjny – Mazurski). 25 września 1945 roku gmina – jako jednostka administracyjna powiatu gołdapskiego – została powierzona administracji wojewody białostockiego, po czym z dniem 28 czerwca 1946 roku weszła w skład woj. białostockiego.

Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina była podzielona na 17 gromad: Boćwinka, Czerwony Dwór, Dunajek, Główka, Grabowo, Jeziorki Wielkie, Kalniszki, Kowalki, Marcinowo, Nasuty, Osowo, Pietrasze, Różyńsk Wielki, Siedlisko, Sokoły, Suczki i Wronki WielkieWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin

Władze i przedstawiciele gromad gminy Grabowo w 1948 roku W 1948 roku na terenie gminy Grabowo funkcjonowały gromady, których przedstawiciele byli wybierani lub powoływani do pełnienia funkcji lokalnych. Na podstawie zachowanych informacji można odtworzyć część składu osobowego przedstawicieli gromad. OsobaRok urodzeniaGromadaPrzynależność / okres pełnienia funkcjiWładysław Bierdzio1920PietraszkibezpartyjnyWładysław Szarejko1919KowalkibezpartyjnyFranciszek Jasiulewicz1895Wielkie-RainskobezpartyjnyAntoni Kowalewski1895DunajkiStronnictwo Ludowe (SL)Franciszek Krzyżewski—BoćwinkibezpartyjnyLudwik Jakubowski1909GłówkiStronnictwo Ludowe (SL)Antoni Ogórek1919ZuczkibezpartyjnyEdmund Anuszkiewicz1897GrabowoStronnictwo Ludowe (SL)Władysław Taraszkiewicz—Stara Budaod 29 lutego 1948Andrzej Wysocki1899JeziorkibezpartyjnyJan Guzewicz1881MarcinowobezpartyjnyAleksander Marcinkiewicz1886OsowobezpartyjnyWładysław Osiński1883SokołybezpartyjnyJózef Kotnarowski1909OrzeszkowobezpartyjnyAlfons Olszewski1912Nowa WieśStronnictwo Ludowe (SL)Bolesław Krzyżewski—Stara Budado 28 lutego 1948

Władze gminne Wśród osób związanych z władzami gminy Grabowo w 1948 roku wymieniani są również działacze Stronnictwa Ludowego:

Stanisław Stefanowicz (ur. 1908) – związany z SL; według przekazanych informacji do około lipca 1948 roku wójt gminy Grabowo, następnie wcześniej zastępca wójta; Piotr Naruszewicz (ur. 1913) – związany z SL; od około lipca 1948 roku wójt; Jan Nibitlewski – sekretarz gminy, związany z SL.

Druga odsłona Jednostkę reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w tymże powiecie i województwie w innym składzie. Gmina objęła 11 sołectw: Dunajek, Główka, Grabowo, Jeziorki Wielkie, Kowalki, Marcinowo, Nasuty, Osowo, Pietrasze, Różyńsk Wielki i Siedlisko, a także miejscowości niesołeckie Błędowo, Kamionki, Rudzie, Wilkasy, Wronki Wielkie i Zatyki oraz obszar lasów państwowych Nadleśnictwa Kowale Oleckie, obejmujący oddziały Nr Nr 69-72, 82-91 i 138-151Uchwała Nr XXI/72/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie białostockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 stycznia 1973, Nr 1, Poz. 1)..

1 czerwca 1975 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego woj. suwalskiego.

1 lipca 1976 roku gmina została zniesiona przez połączenie z dotychczasową gminą Gołdap w nową gminę Gołdap.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie białostockim Kategoria:Dawne gminy w województwie suwalskim