thumb|Kolej metropolitalna Kartuzy – stacja kolejowa w Kartuzach, w województwie pomorskim, w Polsce. Znajduje się przy ulicy Kolejowej, we wschodniej części miasta. Dworzec Roku 2018.

Ruch pasażerski Rok Wymiana pasażerska na dobę 2017 2 000-3 000 2022 500-699

Historia Stacja kolejowa w Kartuzach powstała na mocy ustawy parlamentu pruskiego z 25 maja 1883 w sprawie budowy linii kolejowej z Pruszcza Gdańskiego do Kartuz (współcześnie jest to część linii kolejowej nr 229). Otwarcie stacji nastąpiło 1 listopada 1886, natomiast 11 listopada 1901 uruchomiono linię kolejową przez Somonino do Kościerzyny o długości 32,7 km. Kolejna linia kolejowa, łącząca Kartuzy z Lęborkiem, powstała na mocy ustawy parlamentu pruskiego z 2 maja 1900 i została oddana do użytku 4 października 1905.

Kolejną linią wychodzącą z Kartuz miało być połączenie przez Przodkowo i Kielno do Wejherowa, ale realizację tej inwestycji uniemożliwił wybuch I wojny światowej. Sama wojna oszczędziła węzeł kartuski, a 8 lutego 1920 zdjęto z budynku stacyjnego tablicę z niemiecką nazwą „Karthaus”, zastępując ją nową z nazwą „Kartuzy”. W trakcie dwudziestolecia międzywojennego funkcjonowały połączenia m.in. do Gdańska, Gdyni i Helu. W związku z budową magistrali węglowej z Bydgoszczy do Gdyni, odcinek starej linii z Kościerzyny do Somonina został rozebrany, a nową trasę poprowadzono m.in. przez Skorzewo (obecna linia kolejowa nr 214).

W 1939 nazwę stacji ponownie zmieniono na „Karthaus Westpreußen”, a w 1945 przywrócono polską nazwę. W 1945 w wyniku bombardowań lotniczych budynek dworca uległ zniszczeniu.

W 1953 powstał nowy budynek dworca w stylu socrealistycznym.

29 maja 1994 nastąpiło zawieszenie przewozów osobowych na odcinku Pruszcz Gdański – Kartuzy, a 23 czerwca 2000 zawieszono kursowanie pociągów osobowych na trasie Kartuzy – Lębork. 28 czerwca 2002 przestała funkcjonować kasa biletowa. Ostatnie połączenie osobowe z Somonina do Kartuz zawieszono 1 lutego 2003 z powodu nierentowności linii, a 10 kwietnia 2005 został zawieszony przewóz towarów na odcinku Kartuzy – Kamienica Królewska. Dawne budynki dworcowe zostały zaadaptowane na mieszkania oraz sklepy.

Wznowienie przewozów osobowych z Kartuz do Trójmiasta nastąpiło w 2010 w postaci sezonowych, weekendowych połączeń do Gdyni. Przejazd odbywał się przez stację Somonino, gdzie następowała zmiana kierunku jazdy. Połączenie to funkcjonowało do 2014.

W maju 2015 rozpoczęła się modernizacja stacji, obejmująca wymianę nawierzchni, wymianę urządzeń SRK oraz budowę nowego peronu 2 jako dwukrawędziowego.

1 października 2015 spółka PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście uruchomiła codzienne połączenie Kartuz z Gdańskiem, realizowane tym razem z pominięciem stacji Somonino (gdzie konieczna byłaby zmiana kierunku jazdy). Stało się to możliwe dzięki odbudowie łącznicy pomiędzy liniami 201 i 229 w Glinczu. Kasę biletową PKP SKM umieszczono w kontenerze przed dworcem, jednak w następnym roku została ona przeniesiona na targowisko miejskie, co było traktowane jako rozwiązanie przejściowe do czasu budowy nowego dworca.

W lipcu 2016 Gmina Kartuzy ogłosiła przetarg na budowę węzła przesiadkowego z dworcem o architekturze nawiązującej do XIX-wiecznego obiektu z początków istnienia stacji. Wartość projektu wyniosła około 26 milionów złotych.

W listopadzie 2016 rozpoczęto rozbiórkę dotychczasowego budynku dworca z połowy l. 50. W jego miejsce w 2017 powstał nowy budynek, przeznaczony do obsługi pasażerów pociągów i autobusów oraz mieszczący bibliotekę oraz informację turystycznąW Kartuzach budują nowy dworzec. Powstaje od podstaw. Otwarcie nowego dworca nastąpiło 26 czerwca 2018Ewa Karendys Wygodniejszy dojazd do PKM. W Kartuzach otwarto nowy dworzec z węzłem integracyjnym, jeszcze w tym samym roku nowy obiekt otrzymał nagrodę publiczności w konkursie Dworzec RokuPokonał ponad 30 konkurentów. Dworzec w Kartuzach najpiękniejszym w kraju.

Od listopada 2021 na specjalnie wybudowanym torze pomiędzy dworcem autobusowym, a parkingiem stoi odrestaurowana lokomotywa Ty2

W latach 2022–2023 trwała przebudowa układu torowego w Kartuzach.

Infrastruktura Na stacji znajdują się dwa perony: pierwszy przy budynku dworca z jedną krawędzią peronową oraz drugi, wyspowy, z dwoma krawędziami peronowymi. Wszystkie mają długość 200m i wysokość 760mm.

Pomiędzy peronem a nieczynnymi toaletami zachował się żuraw wodny.

Wzdłuż torów i ulicy Kolejowej znajduje się kilka kolejowych budynków mieszkalnych oraz wieża ciśnień. Ponadto na stacji znajduje się niszczejąca nastawnia obok wiaduktu w ciągu ulicy 3 Maja oraz kanał oczystkowy, obrotnica i pięciostanowiskowa hala wachlarzowa miejscowej parowozowni. W okresie 1934–1939 nosiła ona nazwę Parowozownia Pomocnicza Kartuzy, a w 1939–1945 była to podlegająca lokomotywowni w Gdańsku-Południu (Bw Danzig Vbf) Lokomotywownia Kartuzy (Lokbf Karthaus Westpr).

Linie kolejowe Przez stacje przebiegają dwie linie kolejowe:

Linia kolejowa nr 214 – linia łącząca Kartuzy z Somoninem i dalej z linią kolejową nr 201. Linia kolejowa nr 229 – linia łącząca Kartuzy z Gdańskiem alternatywną trasą przez Starą Piłę (tzw. bajpas kartuski). Na dalszym odcinku w kierunku Łeby ruch nie jest aktualnie prowadzony, lecz planowane jest jego przywrócenie (stan na grudzień 2025).

alt=Szary spalinowy zespół trakcyjny SA136 stoi przy wyremontowanym peronie stacji Kartuzy.|mały|SA136-015 stojący na stacji Kartuzy z pociągiem do Gdańska Wrzeszcza.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Pociągiem do Kartuz z przesiadką na pociąg w Somoninie. PKP PLK modernizuje linie kolejową 229 Wraca połączenie kolejowe Gdańsk Wrzeszcz - Kartuzy. Powodem przerwy była modernizacja

Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w gminie Kartuzy Kategoria:Przystanki Pomorskiej Kolei Metropolitalnej Kategoria:Obiekty budowlane w Kartuzach Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1886 Kategoria:Transport w Kartuzach